Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 30 Ekim 2026
Sonbahar, şairlerin en çok yazdığı mevsim. Yaprakların sararması kimine ömrün sonunu, kimine bir sevgiliyi, kimine de hiç bitmeyen bir başlangıç duygusunu hatırlatır. Türk şiirinde “sonbahar” ile eski adı “hazan” yan yana yaşar; Fransız, Alman ve İngiliz şiirinde de mevsimin en çok okunan şiirleri yine bu hüzünle bereket arasındaki gerilimden doğar.
Aşağıda sonbahar şiirleri arasından en sevilen 10 şiiri seçtik: yedisi Türk şiirinden, üçü dünya şiirinden. Her şiirden kısa bir bölüm aldık ve şiirin neden bu kadar sevildiğini anlattık. Yabancı şiirlerin çevirileri bize ait. Telif koruması süren şiirlerin tamamını şairlerin kitaplarında okuyabilirsiniz. Mevsimin şarkıları için sonbahar ile ilgili şarkılar, farklı şairlerden kısa dizeler için kısa şiir alıntıları derlemelerimize de göz atabilirsiniz. Kutulardaki Kopyala düğmesiyle dizeleri olduğu gibi alabilirsiniz.
İçindekiler
10 sonbahar şiiri bir bakışta
1. Yahya Kemal Beyatlı – Sonbahar
Yahya Kemal’in “Sonbahar”ı, mevsimi ömrün son durağı gibi okuyan şiirlerin en güçlüsü. Aruz ölçüsünün ağır ve ağırbaşlı ritmiyle ilerleyen şiir, “Teşrinlerin bu hüznü geçer tâ iliklere” dizesinde ekim ve kasım aylarının eski adlarını anar; yolcunun gözüne artık servilikler, yani mezarlıklar görünmeye başlar. Şiirin sonunda ölüm bir korku olmaktan çıkar, sessiz bir dönüşe dönüşür:
Şiirin hüznünü bir kat daha artıran bir tesadüf de var: Yahya Kemal, 1 Kasım 1958’de, tam da teşrin günlerinde İstanbul’da hayata veda etti ve Rumelihisarı’ndaki Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.
2. Ahmet Haşim – Merdiven
Adında “sonbahar” geçmese de “Merdiven”, Türk şiirinin en ünlü sonbahar tablosudur. “Güneş rengi bir yığın yaprak”, sararan sular ve kızıla kesen gökyüzü, mevsimin ve günün aynı anda sona erişini anlatır. Haşim’in sembolist şiiri anlamdan çok atmosfer ve musiki arar; şiir boyunca tekrar eden “Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta” dizesi de bu yüzden okuyanın kulağında bir nakarat gibi kalır. Şiir artık kamu malı; tamamı on dizeden ibaret.
3. Ahmet Haşim – Sonbahar
Haşim’in dört dizelik “Sonbahar”ı, bir tablonun tamamını tek nefeste çizer: bahçe, dere ve suyun yüzüne düşen kızıl yapraklar. “Hazan” burada hem mevsimin adı hem de suyu yakut rengine boyayan bir ressam gibidir; “garkeylemek” ise bir şeyin içine gömmek, batırmak demektir. Kısalığı sayesinde kartlara, ajandalara ve sonbahar paylaşımlarına en çok yazılan şiirlerden biri olması boşuna değil.
4. Nâzım Hikmet – 5 Kasım 1945
Nâzım Hikmet bu kısa şiiri 5 Kasım 1945’te, Bursa Cezaevi’ndeyken eşi Piraye’ye yazdı. Şiir, her akşam saat 21 ile 22 arasında birbirlerini düşünmek üzere sözleştikleri saatlerde yazılan “Piraye İçin Yazılmış Saat 21-22 Şiirleri” dizisinin bir parçası. “Çiçekli badem ağaçlarını unut” diye açılan şiir, geri gelmeyecek baharı değil, önlerindeki sonbaharı yaşamayı önerir. Dizinin bir hafta sonraki şiiri de Uludağ’daki karları ve “sonbahar bitti bitecek” dizesini anar. Nâzım’ın diğer şiirleri için Nâzım Hikmet şiirleri sayfamıza bakabilirsiniz.
5. Cahit Külebi – Sonbahar Geliyor
Cahit Külebi’nin şiiri, mevsim değişimini büyük laflarla değil, küçük bir serçeye duyulan kaygıyla anlatır. Ayva çiçek açmadan önce meyvelerin içi geçecek, rüzgâr başka çeşit esecek, serçe yağmurlarla ıslanacaktır. Şiir, bütün bu soğuk tablonun ardından tek bir sıcak dizeyle kapanır: “Halbuki ne kadar sıcaksın”. Anadolu’nun sade dilini şiire taşıyan Külebi’nin en çok sevilen kısa şiirlerinden biri; çocuklara sonbaharı anlatmak için de sık seçiliyor.
6. Ataol Behramoğlu – Eylül Sabahının Serinliğini
Listedeki en umutlu sonbahar şiiri bu. Ataol Behramoğlu, eylülün ilk serin sabahını bir yorgunluk değil, “her zaman yeniden başlamak duygusu” olarak yaşar. Şair her uyanışında düşmanlarını bağışladığını, dostlarını daha çok sevdiğini söyler; şiir, açılış dizelerini bu kez “yüreğime dolduruyorum” diye tekrarlayarak kapanır. Sade dili ve olumlu tonu sayesinde ilkokul Türkçe ders kitaplarında da yer aldı. Şairin aşk şiirleri için Ataol Behramoğlu şiirleri derlememize göz atabilirsiniz.
7. Paul Verlaine – Sonbahar Şarkısı
Fransız şiirinin en çok ezberlenen dizeleri bunlar. Verlaine, “Chanson d’automne”u 1866’da yayımlanan ilk kitabı Poèmes saturniens’de okurla buluşturdu. Kısa dizeleri ve ses tekrarlarıyla şiir, sonbahar rüzgârını gerçekten bir keman gibi duyurur. Şiirin tarihe geçen bir hikâyesi de var: İkinci Dünya Savaşı’nda BBC’nin Fransızca yayınında okunan ilk dizeleri, Fransız direnişine Normandiya çıkarmasının yaklaştığını haber veren şifreli mesaj olarak kullanıldı.
8. Rainer Maria Rilke – Sonbahar Günü
Rilke bu şiiri 1902 sonbaharında Paris’te yazdı ve Das Buch der Bilder (Resimler Kitabı) içinde yayımladı. İlk bölüm meyvelerin olgunlaşması için “iki güney günü daha” dileyen bir duadır; son bölüm ise Alman şiirinin en çok alıntılanan yalnızlık dizelerini içerir: “Kimin şimdi evi yoksa, artık yapmaz. / Kim şimdi yalnızsa, uzun süre öyle kalacak.” Sonbahar burada hem hasat zamanı hem de insanın kendisiyle baş başa kaldığı mevsimdir.
9. John Keats – Sonbahara
İngiliz şiirinin en kusursuz kısa şiirlerinden sayılan “To Autumn”, Keats’in 19 Eylül 1819’da Winchester’da yaptığı bir akşam yürüyüşünün ardından yazıldı ve 1820’de yayımlandı. Şair burada sonbaharı hüzünle değil bereketle anlatır: elma ağaçları meyveyle eğilir, arılar yazın bitmediğini sanır, kırlangıçlar göçe hazırlanır. Şiirin büyük ölçüde hüzünsüz oluşu, onu yazdıktan yalnızca bir buçuk yıl sonra 25 yaşında ölen Keats’in hikâyesiyle birlikte okunduğunda daha da dokunaklı hâle gelir.
10. Guillaume Apollinaire – Veda
Apollinaire’in beş dizelik “L’Adieu”su, 1913’te yayımlanan Alcools kitabında yer alır. Şiirin tamamı bir dal funda, ölen bir sonbahar ve bitmeyen bir bekleyişten ibarettir; noktalama işareti kullanılmaması da dizeleri tek bir iç çekiş gibi okutur. Sonbaharı bir ayrılığın simgesi yapan şiirler arasında en kısa ve en akılda kalanlardan biri. Kış şiirlerine geçmek isteyenler için kış ile ilgili sözler derlememiz de hazır.
Mini test: Bu dizeler hangi şiirden?
“Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta…”
Ahmet Haşim, “Merdiven”. Şiir boyunca nakarat gibi tekrar eden dizedir.
“Halbuki ne kadar sıcaksın”
Cahit Külebi, “Sonbahar Geliyor”. Serçeye seslenen şiirin son dizesidir.
“Teşrinlerin bu hüznü geçer tâ iliklere.”
Yahya Kemal Beyatlı, “Sonbahar”. Teşrin, ekim ve kasım aylarının eski adıdır.
Sık sorulan sorular
En ünlü sonbahar şiiri hangisi?
Türk şiirinde Yahya Kemal Beyatlı’nın “Sonbahar”ı ile Ahmet Haşim’in “Merdiven”i en çok bilinen sonbahar şiirleridir. Dünya şiirinde ise Paul Verlaine’in “Sonbahar Şarkısı”, Rilke’nin “Sonbahar Günü” ve John Keats’in “Sonbahara” şiirleri öne çıkar.
Kısa sonbahar şiiri önerir misiniz?
Ahmet Haşim’in dört dizelik “Sonbahar”ı, Nâzım Hikmet’in 5 Kasım 1945 tarihli kısa şiiri ve Apollinaire’in beş dizelik “Veda”sı, kartlara ve paylaşımlara yazmak için en uygun kısa sonbahar şiirleridir.
Hazan ne demek?
Hazan, Farsçadan gelen ve sonbahar anlamına gelen eski bir kelimedir. Divan ve Servet-i Fünun şiirinde sıkça geçer; mecaz olarak solma, gerileme ve hüzün dönemini de anlatır.
Çocuklar için sonbahar şiiri hangisi olabilir?
Cahit Külebi’nin serçeye seslenen “Sonbahar Geliyor” şiiri ile Ataol Behramoğlu’nun ilkokul Türkçe ders kitaplarında da yer alan “Eylül Sabahının Serinliğini” şiiri, sade dilleri sayesinde çocuklara sonbaharı anlatmak için uygundur.
Sonbaharın şiirlerinden sonra mevsimin melodilerine geçmek isterseniz sonbahar ile ilgili şarkılar listemize, eylül hüznünü bir başka şairden okumak isterseniz Cahit Sıtkı Tarancı şiirleri sayfamıza uğrayabilirsiniz.
Kaynaklar
Bilgileri şu kaynaklarla karşılaştırdık: