Sabır İle İlgili Sözler: Mevlânâ’dan Tolstoy’a 20 Söz

Son güncelleme: 25 Ekim 2026

Türk Dil Kurumu sabrı “acı, yoksulluk, haksızlık vb. üzücü durumlar karşısında ses çıkarmadan onların geçmesini bekleme erdemi” diye tanımlar ve yanına iki eski Türkçe karşılık ekler: dayanç ve çıdam. Sabır ile ilgili sözler de bu tanımın etrafında döner: Kur’an sabredenlere hesapsız mükâfat vaat eder, Mevlânâ sabrı kurtuluşun anahtarı sayar, Tolstoy’un Kutuzov’u zaman ile sabrı savaşçıların en güçlüsü ilan eder, Türkçe ise bütün bunları tek satırda özetler: “Sabrın sonu selamettir.”

Bu yazıda ayetlerden hadislere, Hz. Ali ve Mevlânâ’dan Ovidius, Chaucer, La Fontaine ve Tolstoy’a uzanan 20 sabır sözünü ve atasözünü bir araya getirdik. Her sözün kime ait olduğunu ve hangi eserde geçtiğini kontrol ettik, yabancı dildeki alıntıları özgün metinlerinden çevirdik. Zor bir dönemden geçen birine göndermek için kısa ve kopyalanabilir sabır sözlerini, yanlış bilinen bir alıntıyı ve küçük bir testi de ekledik. Başa gelenle barışmak üzerine düşünüyorsanız kader ile ilgili sözler sayfamıza da göz atabilirsiniz.

İçindekiler

• 20 sabır sözü bir bakışta
• Ayet ve hadislerde sabır ile ilgili sözler
• Hz. Ali ve Mevlânâ’dan sabır sözleri
• Düşünür ve yazarlardan sabır sözleri
• Atasözlerinde sabır
• Yanlış bilinen sabır sözü
• Kısa ve kopyalanabilir sabır sözleri
• Mini test
• Sık sorulan sorular

20 sabır sözü bir bakışta

Söz	Kimden	Eser
“Ey iman edenler! Sabrederek ve namaz kılarak Allah’tan yardım…”	1. Kur’an-ı Kerim	Bakara 153
“Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar…”	2. Kur’an-ı Kerim	Bakara 155
“Sabredenlere mükâfatları elbette hesapsız olarak verilir.”	3. Kur’an-ı Kerim	Zümer 10
“Gerçekten biz Eyyub’u sabreden bir kimse olarak bulduk. O ne…”	4. Kur’an-ı Kerim	Sâd 44
“Sabır, ancak musibetin ilk geldiği andadır.”	5. Hadis	Buhârî ve Müslim
“Kim sabretmeye gayret ederse, Allah ona sabır verir. Hiçbir…”	6. Hadis	Buhârî ve Müslim
“Sabrın imandaki yeri, başın bedendeki yeri gibidir; başı…”	7. Hz. Ali	Nehcü’l-Belâğa
“Sabret, çünkü sabır kurtuluşun anahtarıdır.”	8. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî	Mesnevî
“Katlan ve dayan; yakında yumuşayacaktır.”	9. Ovidius	Aşk Sanatı
“Sabır bilgeliğin yoldaşıdır, arzuların hizmetçisi değil.”	10. Augustinus	Sabır Üzerine
“Sabır, şüphesiz yüce bir erdemdir; çünkü bilginlerin dediği…”	11. Geoffrey Chaucer	Canterbury Hikâyeleri
“Sabır, hakaretlere karşı bizi tıpkı giysilerin soğuğa karşı…”	12. Leonardo da Vinci	Defterler
“Sabır ve zaman, güçten ve öfkeden fazlasını yapar.”	13. Jean de La Fontaine	Aslan ile Fare
“Yalnızca durup bekleyenler de hizmet eder.”	14. John Milton	19. Sone
“Sabredebilen, istediğine sahip olabilir.”	15. Benjamin Franklin	Fakir Richard’ın Almanağı
“Savaşçıların en güçlüsü bu ikisidir: zaman ve sabır.”	16. Lev Tolstoy	Savaş ve Barış
“Sabrın sonu selamettir.”	17. Türk atasözü	Halk söyleyişi
“Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır.”	18. Türk atasözü	Halk söyleyişi
“Sabreden derviş muradına ermiş.”	19. Türk atasözü	Halk söyleyişi
“Sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas.”	20. Türk atasözü	Halk söyleyişi

Ayet ve hadislerde sabır ile ilgili sözler

İlk altı söz Kur’an-ı Kerim’den ve hadislerden. Ayetleri Diyanet İşleri Başkanlığı mealinden, hadisleri Buhârî ve Müslim’in sahih derlemelerinden kitap ve bab bilgisiyle aktardık. Benzer sözler için ağır, derin ve etkili dini sözler yazımıza da bakabilirsiniz.

1. Kur’an-ı Kerim: “Allah sabredenlerle beraberdir.”

• “Ey iman edenler! Sabrederek ve namaz kılarak Allah’tan yardım dileyin. Şüphe yok ki, Allah sabredenlerle beraberdir.”
  Bakara Suresi, 153. ayet

Kaynak: Bakara Suresi, 153. ayet · Meal: Diyanet İşleri Başkanlığı

Sabır denince akla ilk gelen ayetlerden biri budur. Ayet sabrı yalnız bırakmaz, namazla yan yana koyar: Biri insanın dayanma gücü, öteki o gücü besleyen bağdır. Son cümle ise sabredenin yalnız olmadığını söyleyerek beklemeyi bir terk edilmişlik hâlinden çıkarır, bir güven duygusuna çevirir.

2. Kur’an-ı Kerim: “Sabredenleri müjdele.”

• “Andolsun ki sizi biraz korku ve açlıkla, bir de mallar, canlar ve ürünlerden eksilterek deneriz. Sabredenleri müjdele.”
  Bakara Suresi, 155. ayet

Kaynak: Bakara Suresi, 155–157. ayetler · Meal: Diyanet İşleri Başkanlığı

Ayet hayatın sınavlarını tek tek sayar: korku, açlık, mal ve can kaybı, emeğin karşılığını alamamak. Hemen ardından gelen 156. ayet sabredenleri tarif eder: Onlar başlarına bir musibet gelince “Biz Allah’a aidiz ve O’na döneceğiz” derler. Taziyelerde hâlâ söylenen “İnnâ lillâh ve innâ ileyhi râciûn” cümlesinin kaynağı da bu ayettir.

3. Kur’an-ı Kerim: “Sabredenlere mükâfatları hesapsız verilir.”

• “Sabredenlere mükâfatları elbette hesapsız olarak verilir.”
  Zümer Suresi, 10. ayet

Kaynak: Zümer Suresi, 10. ayet · Meal: Diyanet İşleri Başkanlığı

Ayetin başında iyilik yapanlara iyilik olduğu ve Allah’ın yeryüzünün geniş olduğu hatırlatılır; sonunda da sabrın karşılığının ölçüyle değil, hesapsız verileceği söylenir. Ölçülemeyen bir sıkıntıya ölçülemeyen bir karşılık vaadi, sabrı hesap yapmadan katlanmak olarak anlatan güzel bir denklemdir.

4. Kur’an-ı Kerim: “Biz Eyyub’u sabreden bir kimse olarak bulduk.”

• “Gerçekten biz Eyyub’u sabreden bir kimse olarak bulduk. O ne güzel bir kuldu!”
  Sâd Suresi, 44. ayet

Kaynak: Sâd Suresi, 44. ayet · Meal: Diyanet İşleri Başkanlığı

Türkçede “Eyüp sabrı” diye bir deyim varsa, kaynağı bu kıssadır. Hz. Eyüp malını, ailesini ve sağlığını kaybettiği uzun sınav boyunca isyan etmeyen peygamber olarak anılır. Ayet onu tek bir sıfatla över: sabreden. Kayıpların ardından gelen kavuşma da sabrın sonunu gösteren en bilinen hikâyelerden biridir.

5. Hadis: “Sabır, musibetin ilk anındadır.”

• “Sabır, ancak musibetin ilk geldiği andadır.”
  Hz. Muhammed, Buhârî ve Müslim

Kaynak: Buhârî, Cenâiz 31–32; Müslim, Cenâiz 15 · Ravi: Enes b. Mâlik

Hadisin hikâyesi kısadır: Peygamber bir mezar başında ağlayan bir kadına sabretmesini söyler, kadın onu tanımadan sert bir cevap verir. Sonradan kim olduğunu öğrenip özür dilemeye geldiğinde bu cümleyi duyar. Asıl sabır, acının ilk vurduğu andaki tepkidir; zaman geçtikten sonra sakinleşmek herkesin elinden gelir.

6. Hadis: “Hiç kimseye sabırdan daha hayırlı bir lütuf verilmemiştir.”

• “Kim sabretmeye gayret ederse, Allah ona sabır verir. Hiçbir kimseye sabırdan daha hayırlı ve büyük bir lütufta bulunulmamıştır.”
  Hz. Muhammed, Buhârî ve Müslim

Kaynak: Buhârî, Zekât 50; Müslim, Zekât 124; Riyâzü’s-Sâlihîn, 27 · Ravi: Ebû Saîd el-Hudrî

Bu hadisin en dikkat çekici yanı, sabrın doğuştan gelen bir özellik değil, çalışılarak kazanılan bir huy olarak anlatılmasıdır. Sabretmeye gayret eden kişiye sabır verilir; yani ilk adım insandan beklenir. Ardından gelen cümle de sabrı bir yük değil, insana verilmiş en geniş nimet olarak tanımlar.

Hz. Ali ve Mevlânâ’dan sabır sözleri

Sabır, tasavvuf geleneğinde en çok üzerinde durulan erdemlerden biridir. Aşağıdaki iki söz bu geleneğin en çok başvurulan kaynaklarından geliyor. Aynı geleneğin başka bir büyüğünün sözleri için Abdülkadir Geylani sözleri listemizi okuyabilirsiniz.

7. Hz. Ali: “Sabrın imandaki yeri, başın bedendeki yeri gibidir.”

• “Sabrın imandaki yeri, başın bedendeki yeri gibidir; başı olmayan bedende hayır olmadığı gibi sabrı olmayan imanda da hayır yoktur.”
  Hz. Ali, Nehcü’l-Belâğa

Eser: Nehcü’l-Belâğa, Hikmetler, 82 · Derleyen: Şerîf er-Radî

Hz. Ali’nin söz ve hutbeleri, 10. yüzyılda Şerîf er-Radî tarafından Nehcü’l-Belâğa adıyla derlenmiştir. Bu benzetmede sabır, imanın süsü değil, onu ayakta tutan organdır. Baş bedeni yönettiği gibi, sabır da inancın zor günlerde dağılmamasını sağlar.

8. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî: “Sabret, çünkü sabır kurtuluşun anahtarıdır.”

• “Sabret, çünkü sabır kurtuluşun anahtarıdır.”
  Mevlânâ, Mesnevî

Eser: Mesnevî, VI. cilt, 320. beyit (Abdülbâki Gölpınarlı çevirisi) · Özgün söz: “صبر کن کالصبر مفتاح الفرج”

Mevlânâ bu beyitte, Arapça “es-sabru miftâhu’l-ferec” (sabır, ferahlığın anahtarıdır) sözünü Farsça dizelerinin arasına yerleştirir. Söz halk arasında hadis diye de bilinir, ancak hadis kitaplarında bu şekliyle yer almaz; daha çok bir hikmet sözü olarak dolaşır. Mesnevî’de sabır, kapalı bir kapının önünde beklemekten çok, anahtarı elinde tutmak gibidir.

Düşünür ve yazarlardan sabır sözleri

Roma şiirinden Rus romanına uzanan bu bölümdeki sözleri özgün dillerindeki metinlerle karşılaştırarak çevirdik. Bekleyişin umutla ilişkisini merak ediyorsanız umut ile ilgili sözler yazımız bu bölümün iyi bir tamamlayıcısı.

9. Ovidius: “Katlan ve dayan; yakında yumuşayacaktır.”

• “Katlan ve dayan; yakında yumuşayacaktır.”
  Ovidius, Aşk Sanatı

Eser: Ars Amatoria (Aşk Sanatı), II. kitap, 178. dize · Özgün söz: “Perfer et obdura: postmodo mitis erit.”

Romalı şair Ovidius bu dizeyi, gönlünü kazanmak istediği kişinin soğukluğuyla karşılaşan âşığa öğüt olarak yazar. Hemen ardından eğilen dalın kırılmadığını, akıntıya karşı yüzmenin boşuna olduğunu söyler. “Perfer et obdura” sözü zamanla aşkın dışına taşınmış, her türlü zorluk karşısında dayanmanın Latince sloganı olmuştur.

10. Augustinus: “Sabır bilgeliğin yoldaşıdır.”

• “Sabır bilgeliğin yoldaşıdır, arzuların hizmetçisi değil.”
  Augustinus, Sabır Üzerine

Eser: De patientia (Sabır Üzerine) · Özgün söz: “Patientia comes est sapientiae, non famula concupiscentiae.”

Augustinus bu kısa incelemesinde ilginç bir ayrım yapar: Kötü bir amaç uğruna her şeye katlanan insanın gösterdiği şey sabır değil, inatçılıktır. Gerçek sabır iyi bir amaca bağlıdır, bu yüzden bilgelikle yan yana yürür. Bir şeye neden katlandığınızı bilmek, sabrı sıradan bir dayanıklılıktan ayırır.

11. Geoffrey Chaucer: “Sabır yüce bir erdemdir.”

• “Sabır, şüphesiz yüce bir erdemdir; çünkü bilginlerin dediği gibi, sertliğin asla ulaşamayacağı şeyleri o yener.”
  Geoffrey Chaucer, Canterbury Hikâyeleri

Eser: Canterbury Hikâyeleri, “Franklin’in Hikâyesi” (The Franklin’s Tale) · Özgün söz: “Pacience is an heigh vertu, certeyn; / For it venquysseth, as thise clerkes seyn, / Thynges that rigour sholde nevere atteyne.”

Chaucer bu dizeleri, birbirine baskı kurmamaya söz veren bir karı kocanın hikâyesine yerleştirir. Anlatıcıya göre dostluk ve evlilik, tarafların birbirine sabırla katlanabildiği sürece yaşar. Altı yüzyıllık bu İngilizce dizeler, sertlikle açılmayan kapıların sabırla açıldığını söylemenin en eski edebi örneklerinden biridir.

12. Leonardo da Vinci: “Sabır, hakaretlere karşı tıpkı giysilerin soğuğa karşı koruduğu gibi korur.”

• “Sabır, hakaretlere karşı bizi tıpkı giysilerin soğuğa karşı koruduğu gibi korur.”
  Leonardo da Vinci, Defterler

Eser: Leonardo da Vinci’nin Defterleri (J. P. Richter derlemesi), 1195 · Başlık: “Sabır için bir benzetme”

Leonardo’nun defterlerindeki bu not, benzetmeyi sonuna kadar götürür: Soğuk arttıkça üst üste giysi giyen kişiyi soğuk incitemez; aynı şekilde büyük hakaretler karşısında sabrını artıran kişiyi de hakaret yaralayamaz. Sabır burada pasif bir bekleyiş değil, kişinin kendi eliyle giydiği koruyucu bir katmandır.

13. Jean de La Fontaine: “Sabır ve zaman, güçten ve öfkeden fazlasını yapar.”

• “Sabır ve zaman, güçten ve öfkeden fazlasını yapar.”
  La Fontaine, Aslan ile Fare

Eser: Fabllar, II. kitap, 11. fabl, “Aslan ile Fare” · Özgün söz: “Patience et longueur de temps / Font plus que force ni que rage.”

Fablda ağa yakalanan dev aslanı, bir zamanlar canını bağışladığı küçük fare kurtarır. Aslanın kükremesi ağı koparamaz, farenin dişleri ise ilmeği tek tek kemirerek çözer. La Fontaine’in hikâyenin sonuna koyduğu bu iki dize, kaba güçle çözülemeyen düğümlerin sabırla çözüldüğünü anlatan en kısa ders olarak hâlâ ezberlenir.

14. John Milton: “Yalnızca durup bekleyenler de hizmet eder.”

• “Yalnızca durup bekleyenler de hizmet eder.”
  John Milton, “Işığımın Nasıl Tükendiğini Düşündüğümde”

Eser: 19. Sone, “When I consider how my light is spent” · Özgün söz: “They also serve who only stand and wait.”

Milton bu soneyi gözlerini kaybettikten sonra yazdı. Şiirde artık eskisi gibi çalışamayacağı için yetenekleri boşa gidiyormuş gibi hisseden şaire “Sabır” adlı bir ses cevap verir. Son dize, elinden bir şey gelmediğini düşünen herkese bekleyişin de değerli olduğunu hatırlatan teselli cümlesine dönüşmüştür.

15. Benjamin Franklin: “Sabredebilen, istediğine sahip olabilir.”

• “Sabredebilen, istediğine sahip olabilir.”
  Benjamin Franklin, Fakir Richard’ın Almanağı

Eser: Poor Richard’s Almanack (Fakir Richard’ın Almanağı), 1736 · Özgün söz: “He that can have Patience, can have what he will.”

Franklin her yıl yayımladığı almanakların kenarlarına kısa ve akılda kalıcı öğütler serpiştirirdi. Bu cümle de 1736 baskısında yer alır. Sözün gücü vaadinden gelir: Sabır burada bir fedakârlık değil, istenen şeye giden en sağlam yoldur. Atasözlerimizdeki “Sabreden derviş muradına ermiş” ile neredeyse birebir örtüşmesi de dikkat çekicidir.

16. Lev Tolstoy: “Savaşçıların en güçlüsü bu ikisidir: zaman ve sabır.”

• “Savaşçıların en güçlüsü bu ikisidir: zaman ve sabır.”
  Lev Tolstoy, Savaş ve Barış

Eser: Savaş ve Barış, X. kitap, 16. bölüm · Konuşan: Mareşal Kutuzov

Romanda Kutuzov bu sözleri, Napolyon ordusu Rusya’nın içlerine ilerlerken Prens Andrey’e söyler. Herkes saldırı isterken yaşlı mareşal beklemekten yanadır; kitabın ilerleyen bölümlerinde aynı düşünceyi “Sabır ve zaman benim savaşçılarımdır” diye tekrarlar. Tolstoy, aceleyle kazanılmayan zaferin zamanla kendiliğinden geldiğini olgunlaşınca dalından düşen elma benzetmesiyle anlatır.

Sabrın emekle ve çalışmayla nasıl birleştiğini anlatan sözler için emek ile ilgili sözler listemize bakabilirsiniz.

Atasözlerinde sabır

Türkçe, sabır konusunda zengin bir atasözü hazinesine sahip. Son dört maddede bu atasözlerinin en çok bilinenlerini anlamlarıyla birlikte topladık. Halk şiirindeki sabır ve kanaat duygusu için Âşık Veysel şiirleri sayfamıza da göz atabilirsiniz.

17. Türk atasözü: “Sabrın sonu selamettir.”

• “Sabrın sonu selamettir.”
  Türk atasözü

Anlamı: Sabırla katlanılan sıkıntıların sonu kurtuluş ve esenliktir.

Türkçede sabır üzerine en çok söylenen atasözü belki de budur. Selamet hem kurtuluş hem de esenlik demektir; yani söz, sıkıntının sonunda yalnızca bir çıkış değil, bir huzur da vaat eder. Zor bir süreçten geçen birine söylendiğinde kısa bir teselli cümlesi olarak bütün bir dua yükünü taşır.

18. Türk atasözü: “Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır.”

• “Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır.”
  Türk atasözü

Anlamı: Sabır zor bir iştir, ancak güzel sonuçları vardır (Türk Dil Kurumu).

Bu atasözü sabrın zorluğunu saklamaz, aksine baştan kabul eder. Bekleyiş acıdır; ama tıpkı kökü acı bir bitkinin tatlı meyve vermesi gibi, sonunda emeğin karşılığı gelir. Sözün dürüstlüğü, sabrı güzelleyen başka sözlerden onu ayıran yanıdır.

19. Türk atasözü: “Sabreden derviş muradına ermiş.”

• “Sabreden derviş muradına ermiş.”
  Türk atasözü

Anlamı: Beklemesini bilen kimse sonunda amacına ulaşır (Türk Dil Kurumu).

Derviş, tasavvuf geleneğinde sabrı bir yaşam biçimi hâline getirmiş kişidir; atasözü de onu sabrın simgesi olarak seçer. Murat, insanın gönlünden geçen dilektir. Söz, acele edenin değil bekleyebilenin isteğine kavuştuğunu söyleyerek hem bir teselli hem de bir öğüt olur.

20. Türk atasözü: “Sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas.”

• “Sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas.”
  Türk atasözü

Anlamı: Sabretmesini bilen kişi, olmayacak gibi görünen işlerde bile başarı kazanır.

Koruk, olgunlaşmamış ekşi üzümdür; zamanla tatlanır, pekmeze ve helvaya dönüşür. Dut yaprağını yiyen ipekböceği de sonunda atlas denen parlak ipek kumaşı ortaya çıkarır. Atasözü bu iki dönüşümü yan yana koyarak sabrı, değersiz görünen şeyi değerliye çeviren bir süreç olarak anlatır. Osmanlı dönemi atasözü derlemelerinde “Sabır ile koruk helva olur, dut yaprağı atlas” şekliyle de geçer.

Yanlış bilinen sabır sözü

İnternette “Sabır acıdır, ama meyvesi tatlıdır.” sözü sık sık Jean-Jacques Rousseau’ya, bazen de Aristoteles’e atfedilir. Ancak bu cümle iki düşünürün de eserlerinde bu şekliyle geçmez; kaynağı belirsiz bir söz olarak dolaşır. Aynı düşünce Türkçede çok daha eskiden beri “Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır.” atasözüyle söylenir ve Türk Dil Kurumu sözlüğünde de atasözü olarak yer alır.

Kısa ve kopyalanabilir sabır sözleri

Zor bir dönemden geçen bir dostunuza mesaj olarak göndermek, bir fotoğrafın altına yazmak ya da kendinize hatırlatmak için listedeki sözlerin en kısa hâllerini bir araya getirdik.

• “Allah sabredenlerle beraberdir.”
  Bakara Suresi, 153
• “Sabret, çünkü sabır kurtuluşun anahtarıdır.”
  Mevlânâ
• “Sabır bilgeliğin yoldaşıdır.”
  Augustinus
• “Katlan ve dayan; yakında yumuşayacaktır.”
  Ovidius
• “Sabredebilen, istediğine sahip olabilir.”
  Benjamin Franklin
• “Savaşçıların en güçlüsü bu ikisidir: zaman ve sabır.”
  Lev Tolstoy
• “Sabrın sonu selamettir.”
  Türk atasözü
• “Sabreden derviş muradına ermiş.”
  Türk atasözü

İçinizi rahatlatacak başka cümleler arıyorsanız huzur ile ilgili sözler listemize, zor günlerde yanınızda olanlar için de dostluk ile ilgili sözler yazımıza göz atabilirsiniz.

Mini test: Bu sabır sözü kimin?

Aşağıdaki soruların cevabını tahmin edin, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.

“Savaşçıların en güçlüsü bu ikisidir: zaman ve sabır.” sözünü Savaş ve Barış’ta hangi karakter söyler?

Mareşal Kutuzov. Sözleri romanın X. kitabında Prens Andrey’e söyler.

“Sabır ve zaman, güçten ve öfkeden fazlasını yapar.” dizeleri hangi fablın sonunda geçer?

La Fontaine’in Aslan ile Fare fablı. Ağa yakalanan aslanı, ilmekleri kemiren küçük fare kurtarır.

Kur’an’da sabrıyla övülen ve Türkçede “… sabrı” deyimine adını veren peygamber kimdir?

Hz. Eyüp. Sâd Suresi’nin 44. ayetinde “Biz Eyyub’u sabreden bir kimse olarak bulduk” buyrulur.

“Yalnızca durup bekleyenler de hizmet eder.” dizesini hangi şair, hangi durumda yazdı?

John Milton, gözlerini kaybettikten sonra yazdığı 19. sonesinde.

“Sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas” atasözündeki “atlas” nedir?

Parlak bir ipek kumaş. Dut yaprağıyla beslenen ipekböceğinin ipeğinden dokunur.

Sık sorulan sorular

Sabır ile ilgili en güzel söz hangisidir?

En çok bilinen sabır sözleri arasında Bakara Suresi’ndeki “Allah sabredenlerle beraberdir.” ayeti, Mevlânâ’nın “Sabret, çünkü sabır kurtuluşun anahtarıdır.” beyti ve “Sabrın sonu selamettir.” atasözü yer alır. Tolstoy’un Savaş ve Barış’taki “Savaşçıların en güçlüsü bu ikisidir: zaman ve sabır.” cümlesi de sıkça paylaşılır.

“Sabır acıdır, meyvesi tatlıdır” sözü kimin?

Bu söz bir Türk atasözüdür ve Türk Dil Kurumu sözlüğünde “sabır zor bir iştir ancak güzel sonuçları vardır” anlamıyla yer alır. İnternette Rousseau’ya ya da Aristoteles’e atfedilse de iki düşünürün eserlerinde bu şekliyle geçmez.

“Sabrın sonu selamettir” ne demek?

Sabırla katlanılan sıkıntıların sonunda kurtuluş ve esenlik geleceği anlamına gelir. Selamet kelimesi hem kurtuluşu hem de huzur ve esenliği anlatır.

Kur’an’da sabırla ilgili hangi ayetler vardır?

Bakara Suresi’nin 153. ayeti “Allah sabredenlerle beraberdir.” der, 155–157. ayetler sabredenleri müjdeler. Zümer Suresi’nin 10. ayetinde sabredenlere mükâfatlarının hesapsız verileceği bildirilir; Sâd Suresi’nin 44. ayeti ise Hz. Eyüp’ü sabrıyla över.

“Sabır kurtuluşun anahtarıdır” hadis mi?

“Es-sabru miftâhu’l-ferec” (sabır, ferahlığın anahtarıdır) sözü halk arasında hadis olarak bilinir, ancak hadis kitaplarında bu şekliyle yer almaz. Söz daha çok bir hikmet sözü olarak dolaşır ve Mevlânâ Mesnevî’nin VI. cildinde bu sözü dizelerine yerleştirir.

Kaynaklar

• Kur’an-ı Kerim, Bakara 153 ve 155–157, Zümer 10, Sâd 44; Diyanet İşleri Başkanlığı meali.
• Buhârî, Cenâiz 31–32 ve Zekât 50; Müslim, Cenâiz 15 ve Zekât 124; Sunnah.com.
• İmam Nevevî, Riyâzü’s-Sâlihîn, Sabır bölümü; Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm, 3. cilt.
• Şerîf er-Radî (derl.), Nehcü’l-Belâğa, Hikmetler, 82.
• Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Mesnevî, VI. cilt; Abdülbâki Gölpınarlı çevirisi.
• Ovidius, Ars Amatoria, II. kitap; The Latin Library.
• Augustinus, De patientia; New Advent, Nicene and Post-Nicene Fathers (İngilizce).
• Geoffrey Chaucer, The Canterbury Tales, “The Franklin’s Tale”; Project Gutenberg.
• Jean Paul Richter (derl.), The Notebooks of Leonardo da Vinci, 1195; Project Gutenberg.
• Jean de La Fontaine, Fables, II. kitap 11. fabl “Le Lion et le Rat”; Project Gutenberg, Wikisource (Fransızca).
• John Milton, Sonnet 19, “When I consider how my light is spent”; Poetry Foundation.
• Benjamin Franklin, Poor Richard’s Almanack, 1736; Founders Online, ABD Ulusal Arşivleri.
• Lev Tolstoy, Savaş ve Barış, X. kitap 16. bölüm; Louise ve Aylmer Maude çevirisi, Project Gutenberg.
• Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük ve Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü: “sabır”, “sabır acıdır, meyvesi tatlıdır”, “sabreden derviş muradına ermiş”, “sabrın sonu selamettir”, “sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas”.
• Görseller: Wikimedia Commons, Metropolitan Sanat Müzesi.