Dostluk İle İlgili Sözler: Aristoteles’ten Yunus Emre’ye 20 Söz

Son güncelleme: 24 Ekim 2026

Türk Dil Kurumu dostu “sevgi ve güven duyulan, iyiliği istenen kimse” diye tanımlar. Tanım kısa ama içinde iki ağır kelime var: sevgi ve güven. Dostluk ile ilgili sözler de tam bu ikisinin etrafında döner: Aristoteles dostu iki bedende yaşayan tek bir ruha benzetir, Montaigne yıllarca aradığı açıklamayı “Çünkü o oydu, çünkü ben bendim” cümlesinde bulur, Türkçe ise bütün bu felsefeyi tek satıra sığdırır: “Dost kara günde belli olur.”

Bu yazıda Aristoteles’ten Epikuros’a, Cicero’dan Küçük Prens’e, Yunus Emre’den Nâzım Hikmet’e uzanan 20 dostluk sözünü, ayeti, hadisi ve atasözünü bir araya getirdik. Her sözün kime ait olduğunu ve hangi eserde geçtiğini kontrol ettik, yabancı dildeki alıntıları özgün metinlerinden çevirdik. Arkadaşınıza göndermek için kısa ve kopyalanabilir dostluk sözlerini, yanlış bilinen bir alıntıyı ve küçük bir testi de ekledik. Dostunuzun özel gününü kutlayacaksanız doğum günü mesajları sayfamıza da göz atabilirsiniz.

İçindekiler

• 20 dostluk sözü bir bakışta
• Filozoflardan dostluk ile ilgili sözler
• Edebiyattan dostluk sözleri
• Ayet, hadis ve Kutsal Kitap’ta dostluk
• Atasözlerinde dostluk
• Yanlış bilinen dostluk sözü
• Kısa ve kopyalanabilir dostluk sözleri
• Mini test
• Sık sorulan sorular

20 dostluk sözü bir bakışta

Söz	Kimden	Eser
“Dost, iki bedende yaşayan tek bir ruhtur.”	1. Aristoteles	Aristoteles
“Öteki bütün iyiliklere sahip olsa bile kimse dostsuz yaşamayı…”	2. Aristoteles	Nikomakhos’a Etik
“Bilgeliğin insanı bütünüyle mutlu etmek için sağladığı…”	3. Epikuros	Temel Öğretiler
“Gerçek dost, âdeta ikinci bir bendir.”	4. Cicero	Dostluk Üzerine
“Gerçek dost, belirsiz günde belli olur.”	5. Ennius (Cicero’nun aktarımıyla)	Cicero’nun Dostluk Üzerine kitabında
“Dost olduktan sonra güvenmeli, dost olmadan önce ise yargılamalı.”	6. Seneca	Lucilius’a Mektuplar
“Felaket, dostların içtenliğini sınar.”	7. Ezop	İki Yolcu ve Ayı
“Çünkü o oydu, çünkü ben bendim.”	8. Michel de Montaigne	Denemeler
“Bana tutkularının kölesi olmayan bir insan verin; onu yüreğimin…”	9. William Shakespeare	Hamlet
“Bir dosta sahip olmanın tek yolu, dost olmaktır.”	10. Ralph Waldo Emerson	Dostluk
“Dostluk, birinin ötekine ‘Ne! Sen de mi? Bunu bir tek ben…”	11. C. S. Lewis	Dört Sevgi
“Evcilleştirdiğin şeyden her zaman sorumlusun.”	12. Antoine de Saint-Exupéry	Küçük Prens
“Gelin tanış olalım / İşi kolay kılalım / Sevelim sevilelim…”	13. Yunus Emre	Yunus Emre
“Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür / ve bir orman gibi kardeşçesine,…”	14. Nâzım Hikmet	Davet
“O gün Allah’a karşı gelmekten sakınanlar dışında, dostlar…”	15. Kur’an-ı Kerim	67. ayet
“Kişi dostunun dini üzeredir; öyleyse her biriniz kiminle…”	16. Hadis	Ebû Dâvûd ve Tirmizî
“Dost her zaman sever, kardeş sıkıntılı günde doğar.”	17. Kutsal Kitap	Süleyman’ın Özdeyişleri 17:17
“Dost kara günde belli olur.”	18. Türk atasözü	Halk söyleyişi
“Dost acı söyler.”	19. Türk atasözü	Halk söyleyişi
“Bin dost az, bir düşman çok.”	20. Türk atasözü	Halk söyleyişi

Filozoflardan dostluk ile ilgili sözler

İlk yedi söz, dostluğu bir ahlak ve mutluluk meselesi olarak ele alan Antik Çağ düşünürlerinden. Yunan ve Roma filozofları dostluğu iyi bir hayatın vazgeçilmez parçası saydılar; bu yüzden en derin dostluk tanımlarının çoğu onlardan kalmadır. Benzer düşünceler için hayata dair kitap alıntıları listemize de bakabilirsiniz.

1. Aristoteles: “Dost, iki bedende yaşayan tek bir ruhtur.”

• “Dost, iki bedende yaşayan tek bir ruhtur.”
  Aristoteles

Kaynak: Diogenes Laertios, Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri, V. kitap, 20 · Özgün söz: “μία ψυχὴ δύο σώμασιν ἐνοικοῦσα”

Bu cümle Aristoteles’in kendi kitaplarında geçmez; ona kendisine “Dost nedir?” diye sorulduğunda böyle cevap verdiğini, filozofların hayatını derleyen Diogenes Laertios aktarır. Yirmi üç yüzyıldır dostluk üzerine söylenmiş en kısa tanım olarak dolaşmasının nedeni basit: İki ayrı hayatı, tek bir iç dünyanın paylaşılması olarak anlatıyor. Bir dostunuzla konuşmadan anlaştığınız anları düşünün, tanımın neden eskimediğini hemen fark edersiniz.

2. Aristoteles: “Öteki bütün iyiliklere sahip olsa bile kimse dostsuz yaşamayı seçmez.”

• “Öteki bütün iyiliklere sahip olsa bile kimse dostsuz yaşamayı seçmez.”
  Aristoteles, Nikomakhos’a Etik

Eser: Nikomakhos’a Etik, VIII. kitap, 1. bölüm (1155a) · Özgün söz: “ἄνευ γὰρ φίλων οὐδεὶς ἕλοιτ’ ἂν ζῆν, ἔχων τὰ λοιπὰ ἀγαθὰ πάντα”

Aristoteles ahlak kitabının iki bölümünü yalnızca dostluğa ayırır ve sekizinci kitaba bu cümleyle başlar. Hemen ardından zenginlerin de güçlülerin de en çok dosta ihtiyaç duyduğunu, çünkü iyiliği paylaşacak biri olmadan servetin bir anlamı kalmadığını söyler. Filozof dostlukları üçe ayırır: çıkara dayanan, hazza dayanan ve erdeme dayanan. Ona göre yalnızca sonuncusu kalıcıdır, çünkü insan orada dostunu kendisi için sever.

3. Epikuros: “Bilgeliğin insanı bütünüyle mutlu etmek için sağladığı şeylerin en büyüğü dostluktur.”

• “Bilgeliğin insanı bütünüyle mutlu etmek için sağladığı şeylerin en büyüğü dostluktur.”
  Epikuros, Temel Öğretiler

Eser: Temel Öğretiler (Kyriai Doxai), 27 · Aktaran: Diogenes Laertios, X. kitap

Haz filozofu diye bilinen Epikuros, okulunu Atina’da bir bahçede, dostlarıyla birlikte yaşayarak kurmuştu. Ona göre iyi bir hayatın temeli lüks değil; güvenilir birkaç dost, sade bir sofra ve korkudan arınmış bir zihindir. Bu öğreti, mutluluğu büyük başarılarda arayanlara sakin bir hatırlatma yapar: İnsanı ayakta tutan çoğu zaman yanındaki birkaç kişidir.

4. Cicero: “Gerçek dost, âdeta ikinci bir bendir.”

• “Gerçek dost, âdeta ikinci bir bendir.”
  Cicero, Dostluk Üzerine

Eser: Laelius: Dostluk Üzerine (De Amicitia, MÖ 44), 80 · Özgün söz: “est enim is qui est tamquam alter idem”

Romalı hatip Cicero, dostluk üzerine yazılmış en etkili kitaplardan birini hayatının son yıllarında kaleme aldı. Kitapta Laelius, ölen dostu Scipio’yu anarken insanın dostunda kendi yüzünü gördüğünü söyler. “İkinci ben” ifadesi sonraki yüzyıllarda Latince “alter ego” olarak bütün dillere yerleşti. Cicero aynı kitapta dostluğun ancak iyi insanlar arasında mümkün olduğunu da ekler.

5. Ennius (Cicero’nun aktarımıyla): “Gerçek dost, belirsiz günde belli olur.”

• “Gerçek dost, belirsiz günde belli olur.”
  Ennius, Cicero’nun Dostluk Üzerine kitabında

Eser: Cicero, De Amicitia, 64 · Özgün söz: “Amicus certus in re incerta cernitur”

Cicero, eski Roma şairi Ennius’un bu dizesini dostluğun sınavı olarak alıntılar. Latincedeki ses oyunu (certus, incerta, cernitur) çeviride kaybolsa da anlam bize hiç yabancı değil: Türkçedeki “Dost kara günde belli olur” atasözü neredeyse aynı şeyi söyler. İki bin yıl arayla, birbirinden habersiz iki dilin aynı sonuca varması, sözün ne kadar evrensel bir deneyime dayandığını gösteriyor.

6. Seneca: “Dost olduktan sonra güvenmeli, dost olmadan önce ise yargılamalı.”

• “Dost olduktan sonra güvenmeli, dost olmadan önce ise yargılamalı.”
  Seneca, Lucilius’a Mektuplar

Eser: Lucilius’a Ahlak Mektupları, 3. mektup · Özgün söz: “post amicitiam credendum est, ante amicitiam iudicandum”

Seneca, genç dostu Lucilius’a yazdığı mektupta herkese “dost” diyen bir alışkanlığı eleştirir. Ona göre dost seçmeden önce uzun uzun düşünmek gerekir; ama bir kez seçtikten sonra insan dostuna kendisine güvendiği gibi güvenmelidir. Bu iki aşamalı öğüt, bugün hızla “kanka” ilan ettiğimiz ilişkiler için de yerinde bir fren.

7. Ezop: “Felaket, dostların içtenliğini sınar.”

• “Felaket, dostların içtenliğini sınar.”
  Ezop, İki Yolcu ve Ayı

Fabl: İki Yolcu ve Ayı · Kıssadan hisse: “Misfortune tests the sincerity of friends.” (Townsend çevirisi, 1867)

İki arkadaş ormanda yürürken karşılarına bir ayı çıkar. Biri hemen ağaca tırmanıp kendini kurtarır; öteki yere yatıp ölü taklidi yapar. Ayı yerdekinin kulağını koklayıp uzaklaşınca ağaçtaki iner ve ayının ne fısıldadığını sorar. Cevap fablın özüdür: “Tehlike anında seni yüzüstü bırakan biriyle bir daha yola çıkma.”

Edebiyattan dostluk sözleri

Montaigne’den Saint-Exupéry’ye, Yunus Emre’den Nâzım Hikmet’e uzanan bu bölümde dostluğu en güzel anlatan yazar ve şairlerin satırları var. Başka klasiklerden seçmeler için dünya klasiklerinden kitap alıntıları ve kısa şiir alıntıları sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

8. Michel de Montaigne: “Çünkü o oydu, çünkü ben bendim.”

• “Çünkü o oydu, çünkü ben bendim.”
  Montaigne, Denemeler

Eser: Denemeler, I. kitap, 28. deneme “Dostluk Üzerine” (1580) · Özgün söz: “Par ce que c’estoit luy; par ce que c’estoit moy.”

Montaigne bu cümleyi, genç yaşta kaybettiği dostu Étienne de La Boétie için yazdı. Neden onu bu kadar sevdiğini açıklamaya çalışır, beceremez ve sonunda bu basit cümlede karar kılar. Montaigne’in kendi notlarını düştüğü Bordeaux nüshasında cümlenin iki yarısının farklı zamanlarda eklendiği görülür. Dostluğun gerekçesi olmadığını, sadece iki insanın birbirine denk gelmesi olduğunu anlatan en sade satırlardan biri.

9. William Shakespeare: “Bana tutkularının kölesi olmayan bir insan verin; onu yüreğimin en derin yerinde taşıyayım, seni taşıdığım gibi.”

• “Bana tutkularının kölesi olmayan bir insan verin; onu yüreğimin en derin yerinde taşıyayım, seni taşıdığım gibi.”
  William Shakespeare, Hamlet

Oyun: Hamlet, 3. perde 2. sahne · Konuşan: Hamlet, Horatio’ya · Özgün söz: “Give me that man / That is not passion’s slave, and I will wear him / In my heart’s core, ay, in my heart of heart, / As I do thee.”

Saray entrikalarıyla çevrili Hamlet’in güvendiği tek insan okul arkadaşı Horatio’dur. Bu dizeler, prensin dostuna yaptığı nadir açık sevgi itirafıdır; oyunun sonunda Hamlet’in hikâyesini dünyaya anlatma görevi de ona kalır. Aynı oyunda Polonius da oğluna sınanmış dostları ruhuna “çelik çemberlerle” bağlamasını öğütler.

10. Ralph Waldo Emerson: “Bir dosta sahip olmanın tek yolu, dost olmaktır.”

• “Bir dosta sahip olmanın tek yolu, dost olmaktır.”
  Ralph Waldo Emerson, Dostluk

Eser: Denemeler, Birinci Dizi (1841), “Dostluk” · Özgün söz: “The only way to have a friend is to be one.”

Amerikalı düşünür Emerson, dostluk denemesinde dost aramayı bırakıp dost olmaya odaklanmayı önerir. Cümle kısa ama yükü ağır: Dostluk karşı taraftan beklenen bir hizmet değil, önce bizim verdiğimiz bir emek. Bu yüzden en çok paylaşılan dostluk sözlerinden biri olması şaşırtıcı değil.

11. C. S. Lewis: “Dostluk, birinin ötekine ‘Ne! Sen de mi? Bunu bir tek ben sanıyordum’ dediği anda doğar.”

• “Dostluk, birinin ötekine ‘Ne! Sen de mi? Bunu bir tek ben sanıyordum’ dediği anda doğar.”
  C. S. Lewis, Dört Sevgi

Eser: Dört Sevgi (The Four Loves, 1960), 4. bölüm · Özgün söz: “Friendship… is born at the moment when one man says to another ‘What! You too? I thought that no one but myself…’”

Narnia’nın yazarı Lewis, sevgiyi dört türe ayırdığı kitabında dostluğu en az kıskanç olanı olarak anlatır. Ona göre âşıklar yüz yüze bakar, dostlar ise yan yana durup aynı şeye bakar. Ortak bir kitap, bir şarkı ya da aynı şeye gülmek: Çoğu dostluk gerçekten de o küçük “Sen de mi?” anıyla başlar.

12. Antoine de Saint-Exupéry: “Evcilleştirdiğin şeyden her zaman sorumlusun.”

• “Evcilleştirdiğin şeyden her zaman sorumlusun.”
  Antoine de Saint-Exupéry, Küçük Prens

Eser: Küçük Prens (1943), XXI. bölüm · Konuşan: Tilki · Özgün söz: “Tu deviens responsable pour toujours de ce que tu as apprivoisé.”

Tilki, Küçük Prens’e “evcilleştirmek” kelimesini “bağ kurmak” diye açıklar: Bağ kurulana kadar ikisi de dünyadaki binlerce tilkiden ve çocuktan biridir, sonra birbirleri için tek olurlar. Bölümün sonunda tilki sırrını da verir: İnsan ancak yüreğiyle iyi görür. Kitabın en çok alıntılanan sayfaları, aslında bir dostluğun nasıl kurulduğunu adım adım anlatan bu bölümdür.

13. Yunus Emre: “Gelin tanış olalım / İşi kolay kılalım / Sevelim sevilelim / Dünya kimseye kalmaz”

• “Gelin tanış olalım / İşi kolay kılalım / Sevelim sevilelim / Dünya kimseye kalmaz”
  Yunus Emre

Kaynak: Yunus Emre Divanı · Yüzyıl: 13.–14. yüzyıl

Yunus Emre’nin bu dörtlüğü, dostluğu tanışmakla başlayan ve hayatı kolaylaştıran bir yol olarak anlatır. Son dizedeki “Dünya kimseye kalmaz” hatırlatması, kırgınlıklara harcanan zamanın boşa gittiğini söyler. Yedi yüz yıllık bu dizeler, bugün de dostluğa çağrının en sade Türkçe ifadesi olarak okunuyor.

14. Nâzım Hikmet: “Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür / ve bir orman gibi kardeşçesine, / bu hasret bizim.”

• “Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür / ve bir orman gibi kardeşçesine, / bu hasret bizim.”
  Nâzım Hikmet, Davet

Şiir: Davet

Nâzım Hikmet’in en çok bilinen dizelerinden biri, bireyliği ve dayanışmayı aynı cümlede buluşturur. Her ağaç kendi kökü ve gövdesiyle ayaktadır, ama orman olunca birbirini rüzgârdan korur. İyi bir dostluğun tarifi de budur: Kimse kendinden vazgeçmez, herkes ötekine yaslanabilir. Şiirin tamamını şairin kitaplarında okuyabilirsiniz.

Ayet, hadis ve Kutsal Kitap’ta dostluk

Dini metinler dostluğu, kimle yol yürüdüğümüzün kim olduğumuzu belirlediği fikri üzerinden anlatır. Ayet mealinde Diyanet İşleri Başkanlığı’nın çevirisini, hadislerde ise kaynak kitap ve numarasını verdik.

15. Kur’an-ı Kerim: “O gün Allah’a karşı gelmekten sakınanlar dışında, dostlar birbirine düşman olurlar.”

• “O gün Allah’a karşı gelmekten sakınanlar dışında, dostlar birbirine düşman olurlar.”
  Zuhruf Suresi, 67. ayet

Kaynak: Zuhruf Suresi, 67. ayet · Meal: Diyanet İşleri Başkanlığı

Ayet, dünyada çıkar ya da kötülük üzerine kurulan dostlukların ahirette düşmanlığa dönüşeceğini, yalnızca takva üzere kurulan dostlukların süreceğini bildirir. Böylece dostluğun ölçüsünü yakınlığın yoğunluğunda değil, neyin üzerine kurulduğunda arar. Aristoteles’in erdeme dayanan dostluk anlayışıyla yan yana okunduğunda ilginç bir benzerlik ortaya çıkar.

16. Hadis: “Kişi dostunun dini üzeredir; öyleyse her biriniz kiminle dostluk ettiğine baksın.”

• “Kişi dostunun dini üzeredir; öyleyse her biriniz kiminle dostluk ettiğine baksın.”
  Hadis, Ebû Dâvûd ve Tirmizî

Kaynak: Ebû Dâvûd, Edeb (4833); Tirmizî, Zühd (2378) · Râvi: Ebû Hüreyre

Hadis, insanın zamanla yakın dostlarının düşünce ve alışkanlıklarını edindiğini hatırlatır. Bu yüzden dost seçimi kişisel bir tercih olmanın ötesinde, insanın kim olacağını belirleyen bir karardır. Seneca’nın “Dost olmadan önce yargıla” öğüdüyle aynı yöne bakar.

17. Kutsal Kitap: “Dost her zaman sever, kardeş sıkıntılı günde doğar.”

• “Dost her zaman sever, kardeş sıkıntılı günde doğar.”
  Süleyman’ın Özdeyişleri 17:17

Kaynak: Süleyman’ın Özdeyişleri, 17:17 (Kutsal Kitap, Yeni Çeviri)

Özdeyişler kitabındaki bu söz, dostlukla kardeşliği iki ayrı zamana yerleştirir: Dost her mevsim yanındadır, kardeşlik ise asıl zor günde ortaya çıkar. Bir başka yorumla, sıkıntılı günde yanında duran dost artık kardeş olmuştur. Türkçedeki “Dost kara günde belli olur” atasözüyle aynı aileden bir sözdür.

Atasözlerinde dostluk

Türkçe, dostluk konusunda en zengin dillerden biri. Aşağıdaki üç atasözü, filozofların sayfalarca anlattığını birkaç kelimeye sığdırıyor.

18. Türk atasözü: “Dost kara günde belli olur.”

• “Dost kara günde belli olur.”
  Türk atasözü

Kaynak: TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Türkçenin en bilinen dostluk sözü, gerçek dostun sıkıntılı ve üzüntülü günlerde insanı yalnız bırakmayan kişi olduğunu anlatır. Ennius’un Latince dizesiyle neredeyse kelimesi kelimesine örtüşmesi, insanların her çağda aynı sınavdan geçtiğini gösterir. İyi günde etrafınızı dolduranları değil, kötü günde kapınızı çalanları sayın.

19. Türk atasözü: “Dost acı söyler.”

• “Dost acı söyler.”
  Türk atasözü

Kaynak: TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Bu atasözü, gerçek dostun hoşa gitmese de doğruyu söyleyen kişi olduğunu anlatır. Övgü herkesten gelebilir; yanlış yaptığınızda bunu yüzünüze söylemek ise ilişkiyi riske atmayı göze alan birinin işidir. Aristoteles’in erdem dostluğu, en çok bu cesarette görünür.

20. Türk atasözü: “Bin dost az, bir düşman çok.”

• “Bin dost az, bir düşman çok.”
  Türk atasözü

Kaynak: TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü

Atasözü, dostun ne kadar çok olursa o kadar iyi olduğunu, tek bir düşmanın ise hayatı zorlaştırmaya yeteceğini söyler. Kırgınlıkları büyütmeden kapatmayı ve insan ilişkilerini özenle korumayı öğütler. Yunus Emre’nin “Sevelim sevilelim” çağrısının halk dilindeki karşılığı gibidir.

Yanlış bilinen dostluk sözü

İnternette “Önümden yürüme, seni takip etmeyebilirim. Arkamdan yürüme, sana yol göstermeyebilirim. Yanımda yürü ve dostum ol.” sözü sık sık Albert Camus’ye atfedilir. Ancak bu cümle Camus’nün yayımlanmış eserlerinde geçmez; kaynağı belirsiz bir söz olarak dolaşır. Benzer bir yanlış atıf için ihanet ile ilgili sözler yazımızdaki “Sen de mi Brütüs?” bölümüne de bakabilirsiniz.

Kısa ve kopyalanabilir dostluk sözleri

Arkadaşınıza mesaj olarak göndermek, bir fotoğrafın altına yazmak ya da doğum günü kartına eklemek için listedeki sözlerin en kısa hâllerini bir araya getirdik.

• “Dost, iki bedende yaşayan tek bir ruhtur.”
  Aristoteles
• “Çünkü o oydu, çünkü ben bendim.”
  Montaigne
• “Bir dosta sahip olmanın tek yolu, dost olmaktır.”
  Ralph Waldo Emerson
• “Gerçek dost, âdeta ikinci bir bendir.”
  Cicero
• “Evcilleştirdiğin şeyden her zaman sorumlusun.”
  Küçük Prens
• “Sevelim sevilelim, dünya kimseye kalmaz.”
  Yunus Emre
• “Dost kara günde belli olur.”
  Türk atasözü
• “Dost acı söyler.”
  Türk atasözü

Kardeşinize ya da ablanıza yazacaksanız abla kardeş sözleri ve abiye doğum günü mesajı sayfalarımızda daha kişisel cümleler bulabilirsiniz; biraz da neşe katmak isterseniz gülmek ile ilgili sözler listemiz hazır.

Mini test: Bu dostluk sözü kimin?

Aşağıdaki soruların cevabını tahmin edin, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.

“Çünkü o oydu, çünkü ben bendim.” cümlesini kim, kimin için yazdı?

Montaigne, dostu Étienne de La Boétie için. Cümle Denemeler’in “Dostluk Üzerine” bölümünde geçer.

Dostu “ikinci bir ben” olarak tanımlayan Romalı yazar kimdir?

Cicero. Laelius: Dostluk Üzerine adlı kitabında “tamquam alter idem” der.

Küçük Prens’e “evcilleştirmek” kelimesinin anlamını hangi karakter öğretir?

Tilki. Kitabın XXI. bölümünde bağ kurmayı ve sorumluluğu anlatır.

“Gelin tanış olalım, işi kolay kılalım” dizesi hangi şairin?

Yunus Emre. Dörtlük “Dünya kimseye kalmaz” dizesiyle biter.

İki Yolcu ve Ayı fablında ayı, yerde yatan yolcunun kulağına ne fısıldar?

Tehlike anında yüzüstü bırakan biriyle yola çıkmamasını. Fabl, felaketin dostların içtenliğini sınadığını anlatır.

Sık sorulan sorular

Dostluk ile ilgili en güzel söz hangisidir?

En çok bilinen dostluk sözü Aristoteles’e atfedilen “Dost, iki bedende yaşayan tek bir ruhtur.” cümlesidir. Montaigne’in “Çünkü o oydu, çünkü ben bendim.” sözü, Emerson’ın “Bir dosta sahip olmanın tek yolu, dost olmaktır.” cümlesi ve “Dost kara günde belli olur.” atasözü de en çok paylaşılan dostluk sözleri arasındadır.

“Dost iki bedende tek ruhtur” sözü kimin?

Söz Aristoteles’e aittir, ancak onun kendi kitaplarında geçmez. Filozofun kendisine dostun ne olduğu sorulduğunda böyle cevap verdiğini Diogenes Laertios, Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri adlı eserinin V. kitabında aktarır.

Dost ne demek?

Türk Dil Kurumu’na göre dost, sevgi ve güven duyulan, iyiliği istenen kimse demektir. Kelime Türkçeye Farsçadan geçmiştir ve arkadaş, yâr gibi anlamlarda da kullanılır.

Kur’an’da dostluk ile ilgili ayet var mı?

Evet. Zuhruf Suresi’nin 67. ayetinde, Allah’a karşı gelmekten sakınanlar dışında dostların o gün birbirine düşman olacağı bildirilir. Ayet, dostluğun neyin üzerine kurulduğunun önemini vurgular.

“Dost kara günde belli olur” ne demek?

Bu atasözü, gerçek dostun üzüntülü ve sıkıntılı günlerde insanı yalnız bırakmayan kişi olduğunu anlatır. Benzer bir düşünceyi iki bin yıl önce Romalı şair Ennius “Gerçek dost, belirsiz günde belli olur” diye dile getirmiştir.

Kaynaklar

• Diogenes Laertios, Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri, V. kitap 20 ve X. kitap; Loeb Classical Library, Wikisource (İngilizce).
• Aristoteles, Nikomakhos’a Etik, VIII. kitap; Perseus Digital Library.
• Epikuros, Temel Öğretiler (Kyriai Doxai), 27; Wikisource (İngilizce).
• Marcus Tullius Cicero, Laelius de Amicitia, 64 ve 80; The Latin Library, Perseus Digital Library.
• Seneca, Epistulae Morales ad Lucilium, 3. mektup; The Latin Library, Wikisource (İngilizce).
• Ezop, The Travellers and the Bear; George Fyler Townsend, Three Hundred Aesop’s Fables (1867), Project Gutenberg.
• Michel de Montaigne, Essais, I. kitap 28. deneme “De l’amitié”; Bordeaux nüshası, Wikisource (Fransızca).
• William Shakespeare, Hamlet, 1. perde 3. sahne ve 3. perde 2. sahne; Project Gutenberg.
• Ralph Waldo Emerson, Essays: First Series (1841), “Friendship”; Project Gutenberg.
• C. S. Lewis, The Four Loves (1960), 4. bölüm; Wikiquote (İngilizce).
• Antoine de Saint-Exupéry, Le Petit Prince (1943), XXI. bölüm.
• Yunus Emre Divanı; Kültür ve Turizm Bakanlığı yayınları.
• Nâzım Hikmet, “Davet”; Yapı Kredi Yayınları.
• Kur’an-ı Kerim, Zuhruf 67; Diyanet İşleri Başkanlığı meali.
• Ebû Dâvûd, Edeb (4833); Tirmizî, Zühd (2378); Sunnah.com.
• Kutsal Kitap (Yeni Çeviri), Süleyman’ın Özdeyişleri 17:17.
• Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük ve Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü: “dost”, “dost kara günde belli olur”, “dost acı söyler”, “bin dost az, bir düşman çok”.
• Görseller: Wikimedia Commons, Bundesarchiv, Rijksmuseum.