Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 22 Ekim 2026
“Uzun ince bir yoldayım” dizesini duymayan yok gibidir; ama Âşık Veysel’in sazından ve dilinden dökülenler bununla sınırlı değil. Çocukken görme yetisini yitiren Sivrialanlı ozan; toprağı, ölümü, dostluğu ve insan sevgisini en yalın Türkçeyle söyledi. Aşık Veysel şiirleri arasından seçtiğimiz 12 şiiri, her birinden birkaç dize, şiirin hikâyesi ve bilinen ayrıntılarıyla bir araya getirdik.
Âşık Veysel’in şiirleri Deyişler (1944), Sazımdan Sesler ve Dostlar Beni Hatırlasın (1970) kitaplarında toplandı; ölümünden sonra 1984’te Bütün Şiirleri adıyla yeniden yayımlandı. Şiirlerin tamamını bu kitaplarda okuyabilirsiniz. Aşağıdaki dizeleri Âşık Veysel Vakfı’nın yayımladığı metinler başta olmak üzere birden fazla kaynakla karşılaştırdık; aynı şiirin farklı kayıtlarda küçük ağız farklarıyla söylendiğini de hatırlatalım. Kutulardaki Kopyala düğmesi dizeleri şiirin adıyla birlikte kopyalar.
Âşık Veysel kimdir?
Ozanın doğup büyüdüğü ve hayata gözlerini yumduğu ev, bugün Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Âşık Veysel Müzesi olarak ziyaret edilebiliyor. Her yıl mart ayında, ölüm yıl dönümü haftasında Sivrialan’da anma programları düzenleniyor.
12 şiir bir bakışta
1. Uzun İnce Bir Yoldayım
Yürüdüm aynı zamanda
İki kapılı bir handa
Gidiyorum gündüz gece
Âşık Veysel, “Uzun İnce Bir Yoldayım”
Ölçü: 8’li hece · Dörtlük: 6 · Kitap: Dostlar Beni Hatırlasın
Âşık Veysel denince akla ilk gelen şiir, insan ömrünü gece gündüz süren bir yolculuğa benzetir. “İki kapılı bir han” imgesi doğumla ölüm arasındaki kısa konaklamayı anlatır; ozan aynı imgeyi “Dostlar Beni Hatırlasın”da “Dünya bir han konan göçer” diye yeniden kullanır. Dördüncü dörtlükteki “Kırk dokuz yıl bu yollarda” dizesi, şiirin ozanın kırk dokuz yaşlarındayken söylendiğini düşündürür. Şiir bugün lise Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarında da okutuluyor; türkü olarak söylenen sözlerin tamamı Uzun İnce Bir Yoldayım sözleri sayfamızda.
2. Dostlar Beni Hatırlasın
Dünya bir han konan göçer
Ay dolanır yıllar geçer
Dostlar beni hatırlasın
Âşık Veysel, “Dostlar Beni Hatırlasın”
Ölçü: 8’li hece · Dörtlük: 6 · Bilinen adı: Ben Giderim Adım Kalır
Her dörtlüğü aynı dizeyle biten şiir, ozanın kendinden sonra geride kalacak adına seslenişidir: “Ben giderim adım kalır.” Veysel’in 1970’te yayımlanan kitabı da Dostlar Beni Hatırlasın adını taşır. “Can kafeste durmaz uçar” dizesi, Karacaoğlan’ın “Can kafeste duran kuştur / Elbet uçar gider bir gün” sözlerini hatırlatır. 2014’te Devlet Opera ve Balesi, ozanın türkülerinden yola çıkan Dostlar Beni Hatırlasın adlı tek perdelik bir dans tiyatrosunu sahneledi. Türkünün sözleri Dostlar Beni Hatırlasın sayfasında.
3. Kara Toprak
Benim sadık yârim kara topraktır
Beyhude dolandım boşa yoruldum
Benim sadık yârim kara topraktır
Âşık Veysel, “Kara Toprak”
Ölçü: 11’li hece · Dörtlük: 11 · Bilinen adı: Benim Sadık Yârim Kara Topraktır
Veysel’in en uzun ve en çok sevilen şiirlerinden biri. Ozan, vefa beklediği dostlarda ve güzellerde bulamadığını, onu hiç yarı yolda bırakmayan toprakta bulur: Toprak ona koyun, kuzu, süt, ekmek verir; kazmayla yarıldığında bile onu “gülerek” karşılar. Son dörtlükte “Gün gelir Veysel’i bağrına basar” diyerek toprağı hem geçim kaynağı hem de son durak olarak görür. Esin Afşar, 1990’larda Yapı Kredi Yayınları’nın yayımladığı Caz Yorumlarıyla Âşık Veysel albümünde şiiri caz düzenlemesiyle seslendirdi. Türkünün sözleri Kara Toprak sayfamızda.
4. Güzelliğin On Para Etmez
Bu bendeki aşk olmasa
Eğlenecek yer bulaman
Gönlümdeki köşk olmasa
Âşık Veysel, “Güzelliğin On Para Etmez”
Ölçü: 8’li hece · Dörtlük: 5
Halk arasında “Güzelliğin On Par’ Etmez” diye söylenen bu şiirde Veysel, sevilen kişinin güzelliğine değer katanın âşığın sevgisi olduğunu söyler. Her dörtlük “olmasa” diye biten bir şartla kurulur: Aşk olmasa güzellik, âşık olmasa gül, Veysel sevmese Veysel’in adı bile anılmazdı. Şiir, Cahit Öztelli’nin Evlerinin Önü ve Ali Püsküllüoğlu’nun Türk Halk Şiiri Antolojisi gibi derlemelerde yer alır; Esin Afşar’ın caz yorumları arasında da bulunur. Sözlerin tamamı Güzelliğin On Par’ Etmez sayfamızda.
5. Beni Hor Görme Kardeşim
Nefsini öldür ölmeden
Böyle emretmiş Yaradan
Sen kalemsin ben uç muyum
Âşık Veysel, “Beni Hor Görme Kardeşim”
Ölçü: 8’li hece · Dörtlük: 5
Şiirin her dörtlüğü bir soruyla biter: Sen altınsan ben tunç muyum, sen balsan ben çeç miyim? Veysel, insanları birbirinden üstün gören bakışa hepimizin “aynı vardan var olduğunu” hatırlatarak karşı çıkar. Son dörtlükte kendini “Tabiata Veysel âşık” diye anar ve bütün insanları aynı yolun yolcusu, yoldaşı sayar. Şiirdeki “sac” yufka pişirilen dışbükey demir levhayı, “çeç” balı alınmış boş peteği, “bac” ise yoldan alınan vergiyi anlatır. Sözler Beni Hor Görme Kardeşim sayfasında.
6. Atatürk’e Ağıt
Bütün dünya kan ağladı
Başbuğu olmuştu mülke
Geldi ecel can ağladı
Âşık Veysel, “Atatürk’e Ağıt”
Ölçü: 8’li hece · Dörtlük: 11 · Bilinen adı: Ağlayalım Atatürk’e
Atatürk’ün ölümü üzerine söylenen ağıt, halk arasında ilk dizesiyle “Ağlayalım Atatürk’e” diye bilinir. Veysel, Cumhuriyet’in onuncu yılı için bir destan yazmış, 1934’te onu Atatürk’e okumak umuduyla Sivas’tan Ankara’ya yaklaşık üç ay süren bir yolculuk yapmıştı; ama Atatürk’le görüşme isteği hiç gerçekleşmedi. Ağıtın üçüncü dizesi bazı kayıtlarda “Süleyman olmuştu mülke” diye geçer; ozan son kayıtlarında “Başbuğu olmuştu mülke” diye okumuştur. Atatürk için yazılmış başka şiirleri 10 Kasım ile ilgili şiirler derlememizde bulabilirsiniz.
7. Anlatamam Derdimi Dertsiz İnsana
Dert çekmeyen dert kıymetini bilemez
Derdim bana derman imiş bilmedim
Hiçbir zaman gül dikensiz olamaz
Âşık Veysel, “Anlatamam Derdimi Dertsiz İnsana”
Dörtlük: 4 · Bilinen öteki adı: Anlatmam Derdimi Dertsiz İnsana
Veysel’e göre dert, ancak dert çekmiş olana anlatılabilir; üstelik dert bir çaredir de, çünkü gül dikensiz olmaz. İkinci dörtlükte sabrı öne çıkarır: Gülü dikenli çalı yetiştirir, arı her çiçekten bal yapar. Son dörtlükteki “Veysel günler geçti yaş altmış oldu” dizesi, şiirin ozanın olgunluk yıllarında söylendiğini gösterir. İlk dize bazı kaynaklarda “Anlatmam derdimi” biçiminde geçer; bu okuyuşta anlam “anlatamıyorum”dan “anlatmıyorum”a döner.
8. Ben Gidersem Sazım Sen Kal Dünyada
Gizli sırlarımı âşikâr etme
Lâl olsun dillerin söyleme yâda
Garip bülbül gibi ah u zâr etme
Âşık Veysel, “Ben Gidersem Sazım Sen Kal Dünyada”
Ölçü: 11’li hece · Dörtlük: 6 · Bilinen öteki adı: Sazıma
Babasının, görme yetisini yitiren oğlu oyalansın diye aldığı bağlama, Veysel’in ömür boyu yoldaşı oldu. Bu şiir de bir ozanın en yakın arkadaşına vedası gibidir: Sazından, ondan sonra sırlarını kimseye açmamasını, yabancıya dil dökmemesini ister. Sazın bir zamanlar bahçede bir dut ağacı olduğunu hatırlatan dizeler, Veysel’in bağlamasını canlı bir varlık gibi gördüğünü gösterir. Son dörtlükte sazı petek, kendini arı yapar; ikisi birlikte inleşip bal yapmışlardır.
9. Bir Küçük Dünyam Var İçimde Benim
Mihnetim ziynetim bana kâfidir
Görenler dar görür geniştir bana
Sohbetim ülfetim bana kâfidir
Âşık Veysel, “Bir Küçük Dünyam Var İçimde Benim”
Ölçü: 11’li hece · Dörtlük: 5 · Bilinen öteki adı: Küçük Dünyam
Saltanat, süslü giysi, Arap atı istemeyen ozan, gönlündeki küçük dünyanın kendisine yettiğini söyler: Başkalarına dar görünen bu dünya ona geniştir. Şiir ilerledikçe kanaat duygusu vatan sevgisine bağlanır; Veysel, şehitliğin kendisine nasip olmadığını da dile getirir. Görme engeli yüzünden askere gidemeyen ozan, hayat hikâyesini anlatan kaynaklara göre bu durumu ömrü boyunca kabullenemedi.
10. Esti Bahar Yeli Karlar Eridi
Sivrialan köyünde yayla yolunda
Devşirmiş bağlanmış top top elinde
Kokular koynuna kor çiçekleri
Âşık Veysel, “Esti Bahar Yeli Karlar Eridi”
Ölçü: 11’li hece · Dörtlük: 5
Şiirde baharın gelişi, ozanın kendi köyü Sivrialan’ın yayla yoluna taşınır: Karlar erimiş, dağlar al yeşile bürünmüş, kızlar kollarında helkeyle çiçek toplamaya çıkmıştır. Tabiat sevgisiyle aşk acısının iç içe geçtiği bu deyiş, Veysel’in tabiatı yalnızca anlatmadığını, onu kendi derdinin aynası yaptığını gösterir. “Helke” bakırdan yapılmış büyükçe bir su kovası, ilk dörtlükteki “kavletmek” ise sözleşmek demektir.
11. Şu Geniş Dünyaya Sığmayan Gönül
Şimdi bir odaya kapandı kaldı
Bir dakka bir yerde duramaz iken
Oturduğu yerden kalkamaz oldu
Âşık Veysel, “Şu Geniş Dünyaya Sığmayan Gönül”
Ölçü: 11’li hece · Dörtlük: 4
Bir zamanlar geniş dünyaya sığmayan gönlün artık bir odaya kapanıp kaldığını anlatan şiir, Veysel’in yaşlılık ve gençlik özlemi üzerine söylediği en hüzünlü deyişlerden biri. “Gönül yaşar amma ümitler öldü” dizesi, beden yorulsa da gönlün hâlâ diri kaldığını söyler. Şiirin sonunda ozan kendine seslenir: “Veysel ağlamanın zamanı geldi.”
12. Dünyada Tükenmez Murat Var İmiş
Ne alanı gördüm ne murat gördüm
Meşakkatin adın murat koymuşlar
Dünyada ne lezzet ne bir tat gördüm
Âşık Veysel, “Dünyada Tükenmez Murat Var İmiş”
Ölçü: 11’li hece · Dörtlük: 5 · TRT repertuvar no: 3066
Murat, yani dilek ve arzu, bu şiirde bir yanılsamadır: Veysel muradına eren birini görmediğini, meşakkate murat adı konduğunu söyler. Nuşirevan’ın tahtını, Süleyman’ın mührünü hatırlatarak en büyük hükümdarların bile ölümden kaçamadığını anlatır. “Murat yalan ölüm gerçek” diyen “Dostlar Beni Hatırlasın” ile aynı duygudan beslenen deyiş, TRT Türk halk müziği repertuvarında kaynak kişi olarak Âşık Veysel’in adıyla 3066 numarada kayıtlıdır.
Hangi Âşık Veysel şiiri size göre?
Ruh hâlinize göre bir Âşık Veysel şiiri seçmek isterseniz şu kısa rehber işinize yarayabilir:
Şiir okumayı sevenler için öteki derlemelerimiz: Ahmet Muhip Dıranas şiirleri, 1 kıtalık şiirler ve şiir alıntıları.
Mini test: Âşık Veysel’i ne kadar tanıyorsunuz?
Soruları önce kendiniz cevaplayın, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.
Âşık Veysel’in ilk şiir kitabının adı nedir?
Deyişler (1944). Ardından Sazımdan Sesler ve Dostlar Beni Hatırlasın (1970) geldi.
“İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece” dizeleri hangi şiirdendir?
Uzun İnce Bir Yoldayım. Şiir, ömrü gece gündüz süren bir yolculuğa benzetir.
“Benim sadık yârim kara topraktır” dizesi hangi şiirin nakaratıdır?
Kara Toprak. Dize, on bir dörtlüğün her birinin sonunda tekrarlanır.
Âşık Veysel’in hayatında dönüm noktası sayılan 1931 Sivas Halk Şairleri Bayramı’nı kim düzenledi?
Ahmet Kutsi Tecer. Dönemin Sivas Millî Eğitim Müdürü olan şair, Veysel’in geniş kitlelere tanınmasını sağladı.
Sık sorulan sorular
Âşık Veysel’in en ünlü şiiri hangisi?
En çok bilinen şiirleri Uzun İnce Bir Yoldayım, Dostlar Beni Hatırlasın, Kara Toprak ve Güzelliğin On Para Etmez’dir. Beni Hor Görme Kardeşim ve Atatürk’e Ağıt da en çok okunan şiirleri arasındadır.
Âşık Veysel ne zaman doğdu, ne zaman öldü?
Âşık Veysel 25 Ekim 1894’te Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde doğdu. 21 Mart 1973’te aynı köyde, bugün müze olan evinde hayatını kaybetti.
Âşık Veysel’in şiir kitapları hangileri?
Şiirleri Deyişler (1944), Sazımdan Sesler ve Dostlar Beni Hatırlasın (1970) kitaplarında toplandı. Ölümünden sonra 1984’te Bütün Şiirleri adıyla yeniden yayımlandı.
“Benim sadık yârim kara topraktır” kimin sözü?
Bu dize Âşık Veysel’in Kara Toprak şiirinin nakaratıdır. Şiir “Dost dost diye nicesine sarıldım” dizesiyle başlar ve on bir dörtlükten oluşur.
Âşık Veysel’in gözleri neden görmüyordu?
Âşık Veysel yedi yaşında yakalandığı çiçek hastalığının ardından görme yetisini yitirdi. Âşık Veysel Vakfı’nın yayımladığı hayat hikâyesine göre hastalık sağ gözünü aldı, sol gözünü ise kısa süre sonra bir kaza sonucu kaybetti.
Kaynaklar
Bilgileri şu kaynaklarla karşılaştırdık: