Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 1 Kasım 2026
John Steinbeck’in 1937’de yayımlanan Fareler ve İnsanlar romanı, Büyük Buhran yıllarında Kaliforniya’da çiftlikten çiftliğe iş arayan iki arkadaşın, zeki ve tetikte George Milton ile iri yarı ama çocuk kalpli Lennie Small’ın hikâyesidir. Yüz sayfa civarında kısa bir kitap ama yalnızlık, dostluk ve hayaller üzerine söylenmiş cümleleri yıllardır okurların defterinden düşmüyor. Biz de Fareler ve İnsanlar alıntıları arasından en sevilen 12 cümleyi, kimin söylediği ve kitapta hangi anda geçtiğiyle birlikte derledik.
Alıntılar Ayşe Ece çevirisinden (Sel Yayıncılık). Her sözün yanındaki düğmeyle cümleyi kopyalayabilirsiniz. Son iki maddede romanın sonuna dair küçük ipuçları var.
İçindekiler
Fareler ve İnsanlar neyi anlatır?
George ve Lennie, Weed’deki çiftlikten kaçmak zorunda kalmıştır, çünkü yumuşak şeylere dokunmayı seven Lennie bir kızın elbisesini okşamak istemiş ve bu bir saldırı sanılmıştır. Soledad yakınlarındaki yeni bir çiftlikte iş bulurlar. Hayalleri belli: biraz para biriktirip küçük bir ev ve birkaç dönüm toprak almak. Çiftlikte yaşlı Candy, saygın arabacı Slim, kavgacı patron oğlu Curley, onun yalnız karısı ve ahırda tek başına yaşayan Crooks ile tanışırlar.
Steinbeck romanı neredeyse bir tiyatro oyunu gibi kurmuştur: az sayıda sahne, bol diyalog. Bu yüzden alıntıların çoğu konuşmalardan gelir ve karakterlerin ağzından çıktıkları için insana çok yakın durur. Aşağıdaki sözleri de kitaptaki sıralarına göre dizdik.
1. Çiftlik işçileri yeryüzünün en yalnız insanları
Romanın ilk gecesinde, nehir kıyısında yakılan ateşin başında George’un ağzından çıkar. Steinbeck bu cümlenin “sanki daha önce pek çok kez söylenmiş” bir ritimle aktığını yazar; yani bu, George’un Lennie’ye defalarca anlattığı bir masalın ilk satırıdır.
Büyük Buhran yıllarında çiftlikten çiftliğe dolaşan gezgin tarım işçilerinin hayatını tek cümlede özetler: aile yok, ev yok, yarın yok. Kitabın geri kalanı bu yalnızlığın farklı yüzlerini gösterir.
2. Ama biz onlar gibi değiliz
Masalın ikinci yarısı, Lennie’nin en sevdiği bölümdür. George önce ötekileri anlatır, sonra “biz” der ve hikâye umuda döner. Romanın kalbi bu karşıtlıktadır: yalnız adamlar ile birbirine tutunan iki arkadaş.
Bu satırlar ne kadar umutlu söylense de okur, Steinbeck’in tonundan bu hayalin kırılgan olduğunu ilk sayfalardan sezer.
3. Çünkü sen varsın benim yanımda
Lennie masalı ezbere bilir ve en güzel yerinde araya girip cümleyi kendisi tamamlar. Zihinsel olarak bir çocuk kadar saf olan Lennie için dostluk bu kadar basittir: biri senin yanındaysa artık yalnız değilsindir.
Kitabın en çok paylaşılan cümlesidir ve bir dostluk sözü olarak bağlamından koparılsa bile anlamını korur. Aynı satır, romanın son sayfasında bir kez daha, bu kez yürek burkan bir hâlde yankılanır.
4. Tavşanlara ben bakacağım
George’un anlattığı hayal; küçük bir ev, birkaç dönüm toprak, bir inek ve birkaç domuzdan ibarettir. Lennie için ise bütün hayal tavşanlara bakmaktır. Yumuşak şeylere dokunmayı seven ama gücünü ayarlayamayan Lennie’nin bu tutkusu, romanın hem en tatlı hem en ürkütücü ayrıntısıdır.
Lennie bu cümleyi ahırda, kimsenin yanına gelmediği Crooks’a söyler. Crooks’un cevabı ise kısa ve acımasızdır; aşağıda göreceksiniz.
Hayvanlarla kurulan bağın insanı nasıl anlattığını merak ediyorsanız, aynı yıllarda yazılmış başka bir alegori için Hayvan Çiftliği alıntıları yazımıza da bakabilirsiniz.
5. Biriyle birlikte gezmeye alışıyor insan
George, Lennie’nin başını sürekli belaya soktuğunu Slim’e şikâyet ederken bu cümleyle kendini ele verir. Ondan ne kadar yakınırsa yakınsın, Lennie’siz bir hayatı düşünemez.
İlk gecedeki “yalnız olsaydım ne rahat ederdim” serzenişiyle birlikte okununca, George’un sert görünüşünün altındaki bağlılık açıkça görülür.
6. Herkes birbirinden korkmaya başladı
Çiftliğin herkesin saygı duyduğu arabacısı Slim, George ile Lennie’yi ilk gördüğünde şaşırır, çünkü o dünyada iki adamın birlikte dolaşması alışılmış bir şey değildir.
Slim’in bu gözlemi romanın asıl konusunu tek cümleyle söyler: yoksulluk ve güvensizlik insanları birbirinden uzaklaştırır. Steinbeck’in güvensizlik ve dostluk üzerine yazdığı en sade satırlardan biridir.
7. Köpeğimi ben vurmalıydım
Yaşlı ve tek elli temizlikçi Candy’nin köpeği yaşlandığı için Carlson tarafından vurulur. Candy itiraz edemez, sonra da bunun pişmanlığını bir türlü üzerinden atamaz.
Bu cümle, romanın sonunu önceden haber veren bir işarettir. Kitabı okuyanlar George’un son sahnede neden kararı başkasına bırakmadığını bu satırla birlikte daha iyi anlar.
8. İnsan yanında biri olmazsa delirir
Crooks, çiftlikteki tek siyahi işçidir ve diğerlerinden ayrı, ahırın yanındaki küçük bir odada yaşar. Akşamları herkes yatakhanede oyun oynarken onun yanında yalnızca kitapları vardır.
Lennie’ye söylediği bu sözler, romanın yalnızlık üzerine en çıplak satırlarıdır. Hemen ardından ekler: insan çok uzun süre yalnız kalırsa yalnızlıktan hastalanır.
Yalnızlığı bu kadar sade anlatan bir başka kalem de Sait Faik’tir; Sait Faik Abasıyanık alıntıları bu satırların yanına çok yakışır.
9. Cennete giden olmamıştır, arazi alan da
Crooks, sırtında battaniyesiyle gelip giden yüzlerce işçinin aynı hayali kurduğunu gördüğünü söyler. Hepsinin aklında küçücük bir arazi vardır ama hiçbiri onu alamaz.
Kitaptaki “Amerikan rüyası” eleştirisinin en keskin cümlesidir. Yine de Crooks bir an için George ile Lennie’nin planına katılmak ister; umudun ne kadar bulaşıcı olduğunu gösteren küçük ama güzel bir sahnedir.
10. Kimsenin benim nasıl bir hayat sürdüğümü gördüğü yok
Romanda adı bile verilmeyen tek kadın karakter, çiftlikte herkesin uzak durduğu “Curley’nin karısı”dır. Ahırda Lennie ile konuşurken ilk kez kendi hikâyesini anlatır: film yıldızı olma hayalini ve hiç gelmeyen mektubu.
Kötü kadın gibi tanıtılan bu karakterin aslında ne kadar yalnız olduğunu gösteren cümledir. Steinbeck onu da öteki yalnız insanların arasına yerleştirir.
11. Kimse kimsenin canını yakmayacak
Romanın son sahnesinde George, ilk gecedeki nehir kıyısında Lennie’ye masalı bir kez daha anlatır. Bu kez sesi titrer ve anlattığı yer artık bir çiftlikten çok huzurlu bir öte dünyaya benzer.
Sonu bilmeyenler için ayrıntıya girmiyoruz; bilenler içinse bu satırlar edebiyatın en ağır vedalarından biridir.
12. Bunu yapmak zorundaydın George
Kitabın son sözlerinden biri, George’u anlayan tek adam olan Slim’e aittir. Hemen ardından Carlson’ın “Bu ikisinin canı niye sıkkın, hiç anlamadım ben” demesiyle roman kapanır.
Bu iki cümle yan yana durduğunda Steinbeck’in anlatmak istediği netleşir: dünyada bazıları başkasının acısını anlar, bazıları ise hiçbir zaman anlamaz.
Kitabın adı nereden geliyor?
Romanın adı, İskoç şair Robert Burns’ün 1785 tarihli “To a Mouse” (Bir Fareye) şiirinden gelir. Şiirde, tarlayı sürerken bir farenin yuvasını bozan çiftçi, farelerin ve insanların en iyi kurulmuş planlarının bile çoğu zaman ters gittiğini söyler. Steinbeck’in kitabı da tam olarak bunu anlatır: George ile Lennie’nin özenle kurduğu hayal, tıpkı o farenin yuvası gibi bir anda dağılır.
Kitabı sevdiyseniz kısa ama derin başka romanlardan derlediğimiz Simyacı alıntıları, Küçük Prens alıntıları ve edebiyattan en güzel kitap alıntıları seçkilerine de göz atabilirsiniz.
Mini test: Bu sözü kim söyledi?
“Belki de bu kahrolası dünyada herkes birbirinden korkmaya başladı.”
Slim. George ile Lennie’nin birlikte yolculuk etmesine şaşırdığında söyler.
“Kitaplar işe yaramıyor. İnsanın yanında olacak birine ihtiyacı var.”
Crooks. Ahırdaki odasında Lennie ile konuşurken.
“Köpeğimi ben vurmalıydım George.”
Candy. Yaşlı köpeği Carlson tarafından vurulduktan sonra.
“Bu ikisinin canı niye sıkkın, hiç anlamadım ben.”
Carlson. Romanın son cümlesi.
Sık sorulan sorular
Fareler ve İnsanlar’ın en ünlü sözü hangisi?
En çok paylaşılan alıntı, Lennie’nin “Çünkü sen varsın benim yanımda ve ben varım senin yanında” cümlesidir. George’un “Bizim gibiler, çiftlikte çalışan erkekler yeryüzündeki en yalnız erkeklerdir” sözü de çok bilinir.
Fareler ve İnsanlar kitabının konusu nedir?
Büyük Buhran yıllarında Kaliforniya’da çiftlik çiftlik dolaşan iki arkadaşın, George Milton ile Lennie Small’ın, kendi topraklarına sahip olma hayalini ve bu hayalin trajik biçimde yıkılışını anlatır.
Fareler ve İnsanlar adı ne anlama geliyor?
Ad, Robert Burns’ün “To a Mouse” şiirindeki, farelerin ve insanların en iyi kurulmuş planlarının bile çoğu zaman ters gittiğini söyleyen dizeden gelir.
Fareler ve İnsanlar kaç sayfa, kaç günde okunur?
Kitap kısa bir romandır; Türkçe baskılarda genellikle yüz ile yüz otuz sayfa arasındadır ve çoğu okur onu bir oturuşta ya da bir iki günde bitirir.
Fareler ve İnsanlar filmi var mı?
Evet. Roman 1939’da Lewis Milestone yönetmenliğinde, 1992’de ise Gary Sinise yönetmenliğinde sinemaya uyarlanmıştır. Steinbeck kitabı aynı yıl tiyatro oyunu olarak da sahneye uyarlamıştır.
Kaynaklar
Bilgileri şu kaynaklarla karşılaştırdık: