Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 24 Ekim 2026
Bir bayrak, bir parça kumaştan çok daha fazlasıdır: Okul bahçesindeki pazartesi töreni, bir şehidin tabutu, bir zafer sabahı, sınırda nöbet tutan bir asker. Bayrak ile ilgili sözler bu yüzden ya bir yasın ya da bir sevincin içinden doğar. Bu yazıda İstiklâl Marşı’ndan Atatürk’ün İzmir’deki unutulmaz cevabına, Arif Nihat Asya’nın Bayrak şiirinden Orhan Veli’ye, Ziya Gökalp’ten Çırpınırdı Karadeniz’e uzanan 20 söz ve dizeyi, yazıldıkları yer ve zamanla birlikte derledik.
Her dizeyi şiirin ilk baskısı, resmî metinler ve güvenilir derlemelerle karşılaştırdık; yanlış kişiye mal edilen dizeleri ve farklı biçimlerde dolaşan sözleri ayrıca belirttik. Telif koruması süren şiirlerden yalnızca kısa bölümlere yer verdik. Kutulardaki Kopyala düğmesi sözü, sahibinin adıyla birlikte kopyalar.
20 bayrak sözü bir bakışta
İstiklâl Marşı’ndan bayrak ile ilgili dizeler
Bayrak, millî marşımızın hem ilk hem son kıtasındadır. Âkif onu kimi zaman “al sancak”, kimi zaman “hilâl”, kimi zaman da doğrudan “bayrak” diye anar. Marşın on kıtası içinden bayrağın geçtiği dört dizeyi seçtik.
1. İstiklâl Marşı: “Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak”
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.”
Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı
Eser: İstiklâl Marşı, 1. kıta · İlk yayın: Sebîlürreşâd, 17 Şubat 1921 · Kabul: 12 Mart 1921, TBMM
Millî marşımızın ilk sözcüğü “Korkma”, ilk gördüğümüz şey ise bayraktır. Âkif bayrağı “al sancak” diye anar ve onu şafak vaktinin kızıllığıyla birlikte düşünür: Ufuk ne kadar karanlık olursa olsun, yurdun üstünde son ocak tüttükçe sancak sönmeyecektir. Şiir, Kurtuluş Savaşı’nın en zor günlerinde yazıldı; Meclis’te kabul edildiği 12 Mart her yıl İstiklâl Marşı’nın Kabulü ve Mehmet Âkif Ersoy’u Anma Günü olarak anılır.
2. İstiklâl Marşı: “Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!”
Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl?”
Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı
Eser: İstiklâl Marşı, 2. kıta · Şair: Mehmet Âkif Ersoy
İkinci kıtada şair bayrağa doğrudan seslenir; “hilâl” sancaktaki aydır. “Çehreni çatma” kaşlarını çatma, yüzünü asma demektir: Âkif, küskün bir sevgiliye yalvarır gibi bayraktan kahraman milletine gülümsemesini ister. Kıtanın devamında, bayrak gülmezse uğruna dökülen kanların ona helâl olmayacağı söylenir. Bayrağı bu kadar insani bir sesle anan dizeler Türk şiirinde azdır.
3. İstiklâl Marşı: “Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl!”
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl.”
Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı
Eser: İstiklâl Marşı, 10. kıta · Şair: Mehmet Âkif Ersoy
Marşın son kıtası, ikinci kıtadaki küskün hilâle bir zafer dileğiyle cevap verir. Kaşlarını çattığı söylenen bayrak artık şafaklar gibi dalgalanmaya çağrılır ve dökülen kanların hepsi helâl edilir. Törenlerde yalnızca ilk iki kıta söylendiği için bu dizeler daha az bilinir; oysa marş on kıtadır ve bayrak hem başında hem sonunda yer alır.
4. İstiklâl Marşı: “Hakkıdır hür yaşamış bayrağımın hürriyet”
Hakkıdır Hakk’a tapan milletimin istiklâl!”
Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı
Eser: İstiklâl Marşı, 10. kıtanın son iki dizesi · Şair: Mehmet Âkif Ersoy
Marşın son iki dizesi bayrak ile bağımsızlığı aynı cümlede buluşturur: Hür yaşamış bir bayrağın hürriyeti, Hakk’a tapan bir milletin istiklâli hakkıdır. İkinci kıtanın sonunda ilk kez duyulan “Hakkıdır Hakk’a tapan milletimin istiklâl” dizesi burada yeniden söylenir ve marş bu sözle biter. Âkif’in emek ve çalışma üzerine dizelerini çalışma ile ilgili sözler yazımızda bulabilirsiniz.
Millî Mücadele’den ve Cumhuriyet’ten bayrak sözleri
Bu bölümde Kurtuluş Savaşı’nın zafer günlerinden bir anı, Cumhuriyet’in 15. yılı için yazılmış bir beyit ve bayrağı tanımlayan anayasa maddesi var. Atatürk’ün başka sözleri için en sevilen Atatürk sözleri ve Atatürk’ün Millî Mücadele ve Çanakkale sözleri yazılarımıza bakabilirsiniz.
5. Atatürk: “Bir milletin istiklalinin timsali olan bayrak çiğnenmez.”
Mustafa Kemal Atatürk, İzmir, 10 Eylül 1922
Nerede: Karşıyaka, İplikçizade Köşkü, İzmir · Tarih: 10 Eylül 1922 · Aktaran: Ruşen Eşref Ünaydın
Mustafa Kemal Paşa İzmir’e girdiği gün kaldığı köşkün girişine, üzerinden geçmesi için bir Yunan bayrağı serilmişti. Paşa bayrağa basmayı reddetti; kendisine daha önce aynı şekilde Türk bayrağının çiğnendiği hatırlatılınca, o kişinin hata ettiğini ve bu hatayı tekrar etmeyeceğini söyledi. Olaya tanık olan Ruşen Eşref Ünaydın anılarında aktarır; sözün kelimeleri kaynaklara göre biraz değişse de özü aynıdır: Bayrak, düşmanınki bile olsa bir milletin bağımsızlığının simgesidir.
6. Mithat Cemal Kuntay: “Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır”
Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.”
Mithat Cemal Kuntay, On Beş Yılı Karşılarken
Şiir: On Beş Yılı Karşılarken · Yıl: 1938, Cumhuriyet’in 15. yılı · Şair: Mithat Cemal Kuntay
Sık sık Mehmet Âkif’e mal edilen bu beyit, Üç İstanbul romanının yazarı Mithat Cemal Kuntay’ındır. İki dizede bir kumaşı bayrak, bir toprağı vatan yapan şey söylenir: uğrunda verilen can. Türk Dil Kurumu bu beyti noktalama işaretlerini anlatırken örnek olarak kullanır. Cumhuriyet’in 15. yılı için yazılan şiirden alınan dizeler, 29 Ekim şiirleri arasında en çok okunanlardandır.
7. Anayasa: “Beyaz ay yıldızlı al bayrak”
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Madde 3
Metin: 1982 Anayasası, 3. madde · Ayrıntı: 2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu
Bayrağı en kısa anlatan cümle bir şiirde değil, Anayasa’dadır. Değiştirilmesi teklif dahi edilemeyen ilk maddeler arasındaki 3. madde devletin dilini, millî marşını ve başkentini de sayar: Türkçe, İstiklal Marşı ve Ankara. Ay ile yıldızın ölçüleri ve bayrağın oranları 2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu’na ekli cetvelde gösterilir; bayrak için çıkarılan ilk kanun ise 29 Mayıs 1936 tarihli Türk Bayrağı Kanunu’dur.
Şiirlerden bayrak ile ilgili sözler
Arif Nihat Asya’dan Orhan Veli’ye, Balkan Savaşı yıllarından 1980’lere uzanan şiirlerden bayrağın geçtiği dizeleri bir araya getirdik. Kısa alıntılar arıyorsanız şiir alıntıları sayfamız da işinize yarayabilir.
8. Arif Nihat Asya: “Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü”
Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü,”
Arif Nihat Asya, Bayrak
Şiir: Bayrak · Yazılış: 4–5 Ocak 1940 gecesi, Adana · Kitap: Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor (1946)
Türkçenin en bilinen bayrak şiiri, Adana’nın düşman işgalinden kurtuluşunun yıl dönümü olan 5 Ocak törenleri için bir gecede yazıldı ve törende bir öğrenci tarafından okundu. Önce Görüşler dergisinde, ardından Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor kitabında yayımlanan şiir, Asya’ya “Bayrak Şairi” lakabını kazandırdı. Daha ilk dizelerde bayrak hem göğün süsü hem bir gelinlik hem de şehidin son örtüsüdür; sevinç ile yas aynı kumaşta buluşur. Şairin diğer şiirleri için Arif Nihat Asya şiirleri sayfamıza bakabilirsiniz.
9. Arif Nihat Asya: “Senin altında doğdum, senin dibinde öleceğim.”
Senin dibinde öleceğim.”
Arif Nihat Asya, Bayrak
Şiir: Bayrak · Şair: Arif Nihat Asya (1904–1975)
Şiirin son bölümündeki bu iki kısa dize, bir insan ömrünü baştan sona bayrağa bağlar: Doğum da ölüm de onun gölgesinde olur. Bazı yayınlarda ikinci dize “Senin altında öleceğim” diye geçer; şiirin kitap baskısındaki biçim “dibinde”dir. Şiir telif koruması altında olduğu için burada yalnızca birkaç dizesine yer verdik, tamamını şairin kitaplarında okuyabilirsiniz.
10. Mehmet Âkif Ersoy: “Bizim midir sanıyorsun şu yükselen bayrak?”
Çeken Savof, Lala Şahin değil kuzum, iyi bak”
Mehmet Âkif Ersoy, Edirne
Şiir: Edirne · Dönem: Balkan Savaşı, 1913 · Şair: Mehmet Âkif Ersoy
Bu kez bayrak bir yokluğu anlatır. Âkif, Edirne’nin Mart 1913’te Bulgar ordusuna düşmesinin acısıyla yazdığı şiirde okuru kale burçlarına baktırır: Orada yükselen bayrak bizim değildir; onu çeken, şehri 14. yüzyılda fetheden Lala Şahin Paşa değil, Bulgar komutanı Savov’dur. Şiirin devamında “dört minareli cami” diye anılan Selimiye’nin hâline yanar. Edirne aynı yılın temmuzunda geri alındı.
11. Mehmet Emin Yurdakul: “Ay yıldızlı bayrağın bize gölge salacak”
Her zaman hür kalacak,
Ay yıldızlı bayrağın
Bize gölge salacak.”
Mehmet Emin Yurdakul, Ordudan Bir Ses
Şiir: Ordudan Bir Ses · Kitap: Türk Sazı (1914) · Şair: Mehmet Emin Yurdakul
“Millî şair” diye anılan Yurdakul bu şiiri Harbiye öğrencilerine seslenerek yazdı. Hece ölçüsünün kısa, marş gibi söylenebilen dizeleriyle kurulan kıtada toprak hür kalacak, bayrak da bir ağaç gibi millete gölge salacaktır. Balkan bozgununun hemen ardından yayımlanan Türk Sazı, umudu yeniden ayağa kaldırmayı amaçlayan şiirlerle doludur.
12. Mehmet Emin Yurdakul: “Başta gezen bayrağım çamurlara çalınsın?”
Devletimden alınsın?
Başta gezen bayrağım
Çamurlara çalınsın?”
Mehmet Emin Yurdakul, Yurdumuzun İniltisi
Şiir: Yurdumuzun İniltisi · Kitap: Türk Sazı · Şair: Mehmet Emin Yurdakul
Aynı kitaptaki bu şiirde ses, umuttan sitem dolu bir soruya döner. Bayrak burada “başta gezen”, yani en yüksekte taşınan bir onurdur; çamura çalınması, kaybedilen toprakların en acı görüntüsü olur. Şair cevabı vermez, soruyu okurun vicdanına bırakır.
13. Ziya Gökalp: “Sancağım tevhid, bayrağım hilâl”
Birisi yeşil, ötekisi al,”
Ziya Gökalp, Asker Duası
Şiir: Asker Duası · İlk yayın: Halka Doğru dergisi, 1913 · Şair: Ziya Gökalp
Balkan Savaşı yıllarında yazılan şiirde Gökalp, cepheye giden askerin ağzından iki bayrağı yan yana anar: Tevhid yazılı yeşil sancak ile hilâlli al bayrak. Her kıtası “Yarabbi” nidasıyla biten şiir, adından da anlaşılacağı gibi bir duadır ve sade diliyle kolay ezberlenir. Bazı baskılarda dize “Sancağın tevhid” biçiminde de geçer.
14. Ali Ekrem Bolayır: “Yere düşmüş bir bulut, olmuş bize al bayrak”
Ay yıldızı alarak
Yere düşmüş bir bulut,
Olmuş bize al bayrak.”
Ali Ekrem Bolayır, Sancak
Şiir: Sancak · Şair: Ali Ekrem Bolayır (1867–1937)
Namık Kemal’in oğlu Ali Ekrem, al bayrağın doğuşunu bir masal gibi anlatır: Kızıl bir dağın koynundan ay ile yıldızı alıp yere düşen bir bulut. Çocuklara da okunabilecek kadar sade olan bu dörtlük, bayrağın rengini bir önceki kıtada vatan toprağının kızıllığına bağlar. Kısa ve tek kıtalık şiir seviyorsanız 1 kıtalık şiirler derlememize de göz atın.
15. Ali Ekrem Bolayır: “Al bayrakta gördüğün Türk’ün hâlis özüdür”
Türk’ün hâlis özüdür;”
Ali Ekrem Bolayır, Sancak
Şiir: Sancak · Şair: Ali Ekrem Bolayır
Şiirin bir sonraki kıtası bu iki dizeyle açılır ve bayrağı bir milletin karakterine bağlar. Devamında aydaki ve yıldızdaki anlam açıklanır: Bir baskıda ay Ertuğrul’un kılıcına, yıldız Osman’ın gözüne benzetilir; başka bir baskıda ay tarihin kılıcı, yıldız hakkın gözü olur. Hangi baskıda okunursa okunsun, bayrağın sembollerine anlam yükleyen en eski Türkçe şiirlerden biridir.
16. Orhan Veli Kanık: “Biz bir bayrak getirdik buraya kadar”
Orhan Veli Kanık, Bayrak
Şiir: Bayrak · Şair: Orhan Veli Kanık (1914–1950) · Yayın: Papirüs dergisi
Orhan Veli’nin bayrağı bir ordunun değil, insanlığın bayrağıdır. Harkof gibi cephe adlarından İkinci Dünya Savaşı yıllarında yazıldığı anlaşılan şiirde şair, ölümün kol gezdiği bir dünyada taşınan bu bayrağın kendilerinden sonra gelenlerce daha ileriye götürüleceğine inanır. Garip şiirinin alaycı sesi burada yerini sakin bir güvene bırakır. Bu duyguya yakın sözler için umut ile ilgili sözler yazımıza bakabilirsiniz.
17. Orhan Şaik Gökyay: “Hudutlarda gaza bayraklarından alnına ışıklar vuranlarındır”
Alnına ışıklar vuranlarındır.”
Orhan Şaik Gökyay, Bu Vatan Kimin
Şiir: Bu Vatan Kimin · Şair: Orhan Şaik Gökyay (1902–1994)
Şiir, adındaki soruya kıta kıta cevap verir: Bu vatan, onu kanıyla ve emeğiyle koruyanlarındır. Bu dizelerde vatanın sahipleri, sınır boylarında bayrağın ışığını alnında taşıyanlardır. Gökyay daha sonra Dede Korkut ve Kâtip Çelebi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan bir edebiyat tarihçisi oldu; şiiri ise okul törenlerinin vazgeçilmezi olarak kaldı.
18. Fazıl Hüsnü Dağlarca: “Dalgalanır bayrak”
Dalgalanır fatihâlar bayrakta.”
Fazıl Hüsnü Dağlarca, Vatan Türküsü
Şiir: Vatan Türküsü · Şair: Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
Dağlarca iki kısa dizede bayrağı, üzerinde dua dolaşan bir şeye dönüştürür: Dalgalanan yalnızca kumaş değil, şehitler için okunan Fatihalardır. 1950’ye kadar subay olarak görev yapan şairin vatan şiirleri, kahramanlığı yüksek sesle değil bu tür yoğun imgelerle anlatır.
19. Nurettin Özdemir: “Güzel bayrağımızda hâre hâredir”
Hudut boylarında dalgalanan
Güzel bayrağımızda
Hâre hâredir.”
Nurettin Özdemir, Vatan
Şiir: Vatan · Kitap: Vakit Geçti Yorgunum (1981) · Şair: Nurettin Özdemir
Şiir, vatanı birbirini izleyen tanımlarla anlatır; bu tanımlardan biri bayraktır. “Hâre”, bazı kumaşların ışıkta dalga dalga görünen parıltısıdır: Şair vatanı, sınır boylarında dalgalanan bayrağın üzerinde kıpırdayan bu ışıkta görür. Dört dizelik bu bölüm, okul panolarında ve bayrak törenlerinde sık okunur.
Marşlardan bayrak ile ilgili dizeler
Son maddede, Karadeniz’in iki yakasında da sevilerek söylenen bir marş var.
20. Ahmed Cevad: “Çırpınırdı Karadeniz, bakıp Türk’ün bayrağına”
Bakıp Türk’ün bayrağına”
Ahmed Cevad, Çırpınırdı Karadeniz
Şiir: Çırpınırdı Karadeniz · Yazılış: 15 Aralık 1915, Gence · Beste: Üzeyir Hacıbeyli
Azerbaycan millî marşının da söz yazarı olan Ahmed Cevad bu şiiri Birinci Dünya Savaşı yıllarında, Osmanlı’ya duyduğu kardeşlik duygusuyla yazdı. Üzeyir Hacıbeyli’nin bestesiyle hem Türkiye’de hem Azerbaycan’da marş gibi söylenir oldu. İlk dize “Çırpınırdın Karadeniz” biçiminde de söylenir ve şiirin sonraki dizeleri kaynaklara göre farklılık gösterir. Ahmed Cevad 1937’de Sovyet baskıları sırasında kurşuna dizildi. Cumhuriyet coşkusunu taşıyan diğer marşlar için 29 Ekim şarkıları listemize bakabilirsiniz.
Biyografiye ve mesaja yazmalık kısa bayrak sözleri
Profil açıklaması, fotoğraf altı, okul panosu ya da bayram mesajı için listedeki sözlerin en kısa ve en kolay kopyalanan hâllerini bir araya getirdik. Anma günleri için 10 Kasım Atatürk’ü anma mesajları ve 10 Kasım pano yazılarımız da işinize yarayabilir:
Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı
Mithat Cemal Kuntay
Mustafa Kemal Atatürk
Arif Nihat Asya, Bayrak
Mehmet Âkif Ersoy, İstiklâl Marşı
Ali Ekrem Bolayır, Sancak
Orhan Veli Kanık
Mini test: Bu bayrak dizesi kimin?
Aşağıdaki dizelerin kime ait olduğunu tahmin edin, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.
“Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır.”
Mithat Cemal Kuntay, On Beş Yılı Karşılarken. Sık sık Mehmet Âkif’e mal edilir, ama 1938’de Cumhuriyet’in 15. yılı için yazılmış bir şiirdendir.
“Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü”
Arif Nihat Asya, Bayrak. 1940’ta Adana’nın kurtuluş yıl dönümü için bir gecede yazıldı.
“Yere düşmüş bir bulut, olmuş bize al bayrak.”
Ali Ekrem Bolayır, Sancak. Şair, Namık Kemal’in oğludur.
“Çırpınırdı Karadeniz, bakıp Türk’ün bayrağına”
Ahmed Cevad. 1915’te Gence’de yazıldı, Üzeyir Hacıbeyli besteledi.
İstiklâl Marşı’nda bayrak hangi sözcüklerle anılır?
“Al sancak”, “hilâl” ve “bayrak”. İlk kıtada al sancak, ikinci ve onuncu kıtalarda hilâl, son dizelerde bayrak sözcüğü geçer.
Sık sorulan sorular
Bayrak ile ilgili en güzel söz hangisidir?
Seçim kişiye göre değişse de en çok paylaşılan bayrak sözleri İstiklâl Marşı’nın ilk dizesi “Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak”, Mithat Cemal Kuntay’ın “Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır” beyti ve Arif Nihat Asya’nın Bayrak şiirindeki “Senin altında doğdum, senin dibinde öleceğim” dizeleridir.
“Bayrakları bayrak yapan üstündeki kandır” sözü kimin?
Bu beyit Mehmet Âkif Ersoy’un değil, Mithat Cemal Kuntay’ındır. Cumhuriyet’in 15. yılı için 1938’de yazılan On Beş Yılı Karşılarken şiirinde geçer; devamı “Toprak, eğer uğrunda ölen varsa vatandır.” dizesidir.
Bayrak şiiri kimin, ne zaman yazıldı?
“Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü” diye başlayan Bayrak şiiri Arif Nihat Asya’nındır. Şair şiiri 4 Ocak 1940’ı 5 Ocak’a bağlayan gece, Adana’nın kurtuluş yıl dönümü töreni için yazdı; şiir 1946’da Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor kitabında yer aldı ve şaire “Bayrak Şairi” lakabını kazandırdı.
Atatürk’ün “Bayrak çiğnenmez” sözü ne zaman söylendi?
Atatürk bu sözü 10 Eylül 1922’de, İzmir’e girdiği gün Karşıyaka’daki İplikçizade Köşkü’nde, girişe serilen Yunan bayrağının üzerine basmayı reddederken söyledi. Olayı Ruşen Eşref Ünaydın anılarında aktarır: “Bir milletin istiklalinin timsali olan bayrak çiğnenmez.”
Türk bayrağı Anayasa’da nasıl tanımlanır?
1982 Anayasası’nın 3. maddesine göre Türkiye Devleti’nin bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır. Ölçüler ve oranlar 2893 sayılı Türk Bayrağı Kanunu’na ekli cetvelde gösterilir.
Kaynaklar
Bilgileri şu kaynaklarla karşılaştırdık: