Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 21 Ekim 2026
Her yıl 10 Kasım sabahı saat 09.05’te sirenler çalarken okullarda, meydanlarda ve Anıtkabir’de Atatürk için yazılmış şiirler okunur. 10 Kasım ile ilgili şiirler arayanlar için bu yazıda Atatürk’ün ölümünün hemen ardından yazılan ağıtlardan bugün okul törenlerinde okunan şiirlere kadar, Atatürk için yazılmış 12 şiiri bir araya getirdik.
Her maddede şiirin en bilinen dizelerini, şiirin ne zaman ve nasıl yazıldığını, bazı maddelerde de yaygın yanlışları bulacaksınız. Metinleri Millî Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı Atatürk şiirleri, Atatürk Ansiklopedisi ve dönemin dergileri başta olmak üzere birden fazla kaynakla karşılaştırdık. Kutulardaki Kopyala düğmesi, dizeleri şairin adı ve şiirin başlığıyla birlikte kopyalar. Okul panosu hazırlıyorsanız 10 Kasım panosu fikirleri, kısa bir anma notu arıyorsanız 10 Kasım Atatürk’ü anma mesajları yazımız da işinize yarayabilir.
12 şiir bir bakışta
İçindekiler
1. Gidiyor – Orhan Seyfi Orhon
Gidiyor, on yedi milyon kişi takmış peşine!
Gidiyor, sonsuz olan kudreti sığmaz akla,
Gidiyor, göğsünü çepçevre saran bayrakla!
Orhan Seyfi Orhon, “Gidiyor”
Şair: Orhan Seyfi Orhon (1890–1972) · Yazılış: Kasım 1938 · Kitapta: Kervan, “Atatürk’ün Ölümü” adıyla. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
10 Kasım şiirleri denince akla gelen ilk şiirlerden biri, Atatürk’ün ölümünün hemen ardından, cenaze günlerinde yazıldı. Orhan Seyfi, tabutun İstanbul’dan Ankara’ya uğurlanışını izleyen kalabalığın içinden konuşur gibidir: Her dize aynı “Gidiyor” sözüyle başlar ve bu tekrar, ağır ağır ilerleyen bir cenaze alayının adımlarını hatırlatır. Şiirin son iki dizesi ise bir ters köşe yapar: Atatürk toprağa yaklaştıkça ve gözlerden uzaklaştıkça küçülmez, büyür.
Bu şiir internette zaman zaman Abdülhak Hâmid Tarhan’ın adıyla paylaşılıyor. Oysa Hâmid, Nisan 1937’de, yani Atatürk’ten bir buçuk yıl önce hayatını kaybetmişti; Atatürk Ansiklopedisi de şiiri Orhan Seyfi Orhon’un eseri olarak kaydediyor.
2. Ağlayalım Atatürk’e – Âşık Veysel
Bütün dünya kan ağladı
Başbuğ olmuştu mülke
Geldi ecel, can ağladı
Âşık Veysel, “Ağlayalım Atatürk’e”
Ozan: Âşık Veysel Şatıroğlu (1894–1973) · Yazılış: 1938 · Biçim: on bir dörtlükten oluşan ağıt; “Atatürk’e Ağıt” adıyla da bilinir.
Sivas’ın Sivrialan köyünden Âşık Veysel, Atatürk’ün ölüm haberini aldığında bu ağıtı yaktı ve sonraki yıllarda kendi sesiyle de okudu. Şiirde Atatürk’ün yası köyden kente, “memur, mebusan”dan Milletler Cemiyeti’ne (dizedeki adıyla Cemiyet-i Akvam) kadar bütün dünyaya yayılır. Son dörtlükteki “Koruyalım yurdumuzu” çağrısı, ağıtı bir yas şiiri olmaktan çıkarıp bir vasiyete dönüştürür.
Ağıdın ilk dörtlüğündeki “Başbuğ olmuştu mülke” dizesi bazı baskılarda “Süleyman olmuştu mülke” diye geçer; Âşık Veysel Vakfı, ozanın kayıtlarda “Başbuğ” diye okuduğunu belirtiyor. Âşık Veysel’in en sevilen eserlerinden Uzun İnce Bir Yoldayım ve Kara Toprak türkülerinin sözlerine de sitemizden ulaşabilirsiniz.
3. Mezarının Başında – Behçet Kemal Çağlar
Ve binalar yarıya inmiş bayraklarıyla.
İri gözyaşlarıyla ağlamakta insanlar
Ve dallar tane tane düşen yapraklarıyle.
Behçet Kemal Çağlar, “Mezarının Başında”
Şair: Behçet Kemal Çağlar (1908–1969) · İlk yayın: Ülkü dergisi, Aralık 1939 (Atatürk’ün ölümünün birinci yıl dönümü). Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Faruk Nafiz Çamlıbel’le birlikte Onuncu Yıl Marşı’nın sözlerini yazan Behçet Kemal, Atatürk’ün ölümünün birinci yıl dönümünde bu şiiri yayımladı. Şiir, yarıya inmiş bayraklardan yaprağını döken dallara kadar her şeyin yas tuttuğu bir Kasım manzarası çizer. Sonlara doğru bayramlığını yırtan çocuklar, gözyaşını duvağıyla silen gelinler ve mezarın önünden yalın ayak geçen köylüler belirir. Böylece yas, devlet törenlerinin dışına taşıp sıradan insanların hayatına yayılır.
Onuncu Yıl Marşı’nın sözlerini 29 Ekim şiirleri yazımızda, marşın Kenan Doğulu yorumunu ise şarkı sözleri bölümümüzde bulabilirsiniz.
4. Nerdesin? – Arif Nihat Asya
İşte biz, bugün bu saatte, burada
Seninle randevu verdiğimiz yerdeyiz…
Sen nerdesin? Heykellerde mi, mezarlarda mı, taşlarda mısın?
Arif Nihat Asya, “Nerdesin?”
Şair: Arif Nihat Asya (1904–1975) · Yazılış: 10 Kasım 1946, Adana. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
“Bayrak” şiirinin şairi Arif Nihat Asya, bu şiiri Adana’da öğretmenlik yaptığı yıllarda, bir 10 Kasım günü yazdı. “Bugün bu saatte” sözü, her yıl saat 09.05’te tutulan saygı duruşunu akla getirir: Bütün bir ülke, Atatürk’le sözleşmiş gibi aynı anda bir araya gelmiştir ama o gelmez. Şiir boyunca şair onu heykellerde, marşlarda, atasözlerinde, kurulmuş bir akşam sofrasında arar. Okul törenlerinde sahnede okunmaya en uygun 10 Kasım şiirlerinden biridir.
5. 10 Kasım Türküsü – Fazıl Hüsnü Dağlarca
Bozkır ovalarına, Erciyes’e, Ağrı’ya,
Ulusun egemen olduğunu
Özgür olduğunu
Fazıl Hüsnü Dağlarca, “10 Kasım Türküsü”
Şair: Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008) · Biçim: üç bölüm, her biri “Senin sustuğunca / gittiğince / çıktığınca” diye biter. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Atatürk’e pek çok şiir yazan Dağlarca’nın bu kısa şiiri, adı gibi bir türkü edasıyla söylenir. İlk bölümde Anıtkabir konuşur, ikinci bölümde şair Atatürk’ün yolunda yürüyeceğine, üçüncüde de onun bayrağını yücelteceğine söz verir. Her bölümün sonundaki “-dığınca” ekleri, şiire Dağlarca’ya özgü bir ses verir: Atatürk sustuğu için şair haykıracak, o gittiği için şair yürüyecektir. Kısa olduğu için ilkokul ve ortaokul törenlerinde sıkça okunur.
6. Mustafa Kemal’in Gök Yazıları – Fazıl Hüsnü Dağlarca
Bir 10 Kasım gecesi
Yazıyorum ateşten çağrımı karşınıza:
Fazıl Hüsnü Dağlarca, “Mustafa Kemal’in Gök Yazıları”
Şair: Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008) · Biçim: Atatürk’ün ağzından, birinci tekil kişiyle. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Dağlarca’nın ikinci şiirinde konuşan Atatürk’ün kendisidir. Elinde tebeşirle, Harf İnkılabı günlerindeki gibi bir kara tahtanın başındadır; ama bu kez tahtası kara gece, yazdığı yer gökyüzüdür. Bir 10 Kasım gecesi göğe önce “Ey Türk gençliği…” diye başlayan çağrısını, sonra “Ne mutlu Türküm diyene” sözünü, en sonda da “Övün, çalış, güven” öğüdünü yazar. Atatürk’ün en bilinen sözlerini bir şiirin içinde buluşturduğu için öğretmenlerin pano ve tören hazırlığında sevdiği bir metindir.
Şiirde geçen sözlerin tamamı için Gençliğe Hitabe ve en sevilen Atatürk sözleri sayfalarımıza bakabilirsiniz.
7. Atatürk’ü Duymak – Behçet Necatigil
Hepsinin gönlünde sen, bir pınar bulmak gibi,
Ancak senin havanda sağlıklar esenlikler:
Olmaya devlet cihanda Atatürk’ü duymak gibi.
Behçet Necatigil, “Atatürk’ü Duymak”
Şair: Behçet Necatigil (1916–1979) · İlk yayın: Varlık dergisi, 1954 · Antoloji: Atatürk Şiirleri Antolojisi (Kültür Bakanlığı, 1990). Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Necatigil genellikle evin, ailenin ve sıradan insanın şairi olarak bilinir; bu şiirde ise Atatürk’ü bir “duyuş” olarak anlatır. Ekmekten, buğdaydan, ışıktan ve topraktan kurulan benzetmeler, Atatürk’ün bıraktığı mirası gündelik hayatın içine yerleştirir. Son dize, Kanuni Sultan Süleyman’ın “Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi” dizesine yapılmış zarif bir göndermedir: Şaire göre dünyada Atatürk’ü duymaktan büyük bir mutluluk yoktur.
Necatigil’in sınıftaki Atatürk portresini anlatan “Resim” şiiri de 10 Kasım törenlerinde, özellikle ilkokul öğrencilerince sık okunur.
8. Mustafa Kemal’i Düşünüyorum – Ümit Yaşar Oğuzcan
Ölmemiş bir Kasım sabahı!
Yine bizimle beraber her yerde,
Yaşıyor dört köşesinde vatanın
Ümit Yaşar Oğuzcan, “Mustafa Kemal’i Düşünüyorum”
Şair: Ümit Yaşar Oğuzcan (1926–1984) · Biçim: beş bölüm, her biri “Mustafa Kemal’i düşünüyorum” diye başlar. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
“Hüznün şairi” diye anılan Ümit Yaşar Oğuzcan, bu şiirde Atatürk’ü bir çocuğun hayal gücüyle çizer: Alevden yeleli al bir at, rüzgârda dalgalanan altın saçlar, ışıl ışıl mavi gözler. Dördüncü bölümde ise şiir 10 Kasım’a gelir ve o sabahı, Atatürk’ün “ölmediği” bir Kasım sabahı olarak yeniden yazar. Sade dili ve tekrarlanan dizesi sayesinde ezberlemesi kolay, koro hâlinde okunmaya elverişli bir şiirdir.
9. Mustafa Kemal’ler Tükenmez – Halim Yağcıoğlu
Bu vatan bu topraklar cömert
Kutsal bir ateşim ki ben sönmez
İnanın Mustafa Kemal’ler tükenmez
Halim Yağcıoğlu, “Mustafa Kemal’ler Tükenmez”
Şair: Halim Yağcıoğlu · Biçim: Atatürk’ün ağzından; her bölüm “İnanın Mustafa Kemal’ler tükenmez” dizesiyle biter. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Millî Eğitim Bakanlığı’nın Atatürk şiirleri arasında yayımladığı bu şiirde de Atatürk kendi sesiyle konuşur. Etten kemikten olan bir Mustafa Kemal’in yanında, bilimde, kardeşlikte ve yeni buluşlarda yaşayan ikinci bir Mustafa Kemal’den söz eder. Son bölümdeki “Sakın ağlamasın Kasım’larda” çağrısı, yası bir umuda çevirdiği için şiiri özellikle lise törenlerinde kapanış şiiri olarak okunmaya uygun kılar.
10. Atatürk Kurtuluş Savaşında – Cahit Külebi
(…)
Samsun limanına bu gemiden atılan
Demir değil! Sarılan anayurda Kemal Paşa’nın kollarıydı.
Cahit Külebi, “Atatürk Kurtuluş Savaşında”
Şair: Cahit Külebi (1917–1997) · Kitap: Atatürk Kurtuluş Savaşında, Yenilik Yayınevi, 1952 · Bölüm: VI. bölümden. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Külebi’nin on iki bölümlük bu uzun şiiri, Edirne’den Ardahan’a uzanan yurdun güzellemesiyle açılır, işgal yıllarının acısını ve halkın Kemal Paşa’ya “Yetiş bize!” diye seslenişini anlatır. Bu dizeler, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a yanaşan gemiyi anlatan altıncı bölümden: Limana atılan demir, şiirde Mustafa Kemal’in anayurda açılan kollarına dönüşür. Şiir “Sana borçluyuz ta derinden” diye biten bir teşekkürle kapanır. Besteci Nevit Kodallı’nın Atatürk Oratoryosu da bu eserden esinlenmiştir.
11. Kuvâyi Milliye (Sekizinci Bap) – Nâzım Hikmet
Sarışın bir kurda benziyordu.
Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı.
Nâzım Hikmet, “Kuvâyi Milliye (Sekizinci Bap)”
Şair: Nâzım Hikmet (1902–1963) · Eser: Kuvâyi Milliye destanı, Sekizinci Bap: “26 Ağustos gecesinde saatlar iki otuzdan beş otuza kadar”. Şiirin tamamını şairin kitaplarında ve Atatürk şiirleri antolojilerinde okuyabilirsiniz.
Nâzım Hikmet’in Kurtuluş Savaşı destanında Mustafa Kemal’in göründüğü en ünlü sahne, Büyük Taarruz’dan hemen önce, 26 Ağustos 1922 gecesi Kocatepe’de geçer. Sahneyi bir paşanın değil, şayak kalpaklı sıradan bir nöbetçinin gözünden okuruz: Nöbetçi, birden beş adım sağında onu görür. Uzun övgüler yerine kısacık üç cümle kullanılır ve “sarışın bir kurt” benzetmesi Türk şiirinin en akılda kalan Mustafa Kemal portrelerinden biri olur.
12. Mustafa Kemal – Mehmet Emin Yurdakul
Şair: Mehmet Emin Yurdakul (1869–1944) · İlk yayın: Hâkimiyet-i Milliye gazetesi, 5 Mart 1923 · Kitap: Mustafa Kemal, İstanbul, 1928
“Millî şair” diye anılan Mehmet Emin Yurdakul, bu şiiri Kurtuluş Savaşı’nın hemen ardından, Cumhuriyet ilan edilmeden önce yayımladı. Bu yüzden listedeki öteki şiirler gibi bir yas şiiri değil, kurtuluşun sevinciyle yazılmış bir selamdır. Şiirdeki “Münci” kurtarıcı, “haris” ise açgözlü, hırslı anlamına gelir. İnönü, Sakarya ve Dumlupınar’ı “tunç abideler” olarak anan bu dizeleri, Atatürk’ün sağlığında ona yazılmış büyük şiirlerden biri olarak listeyi kapatmak için seçtik.
10 Kasım töreninde hangi şiir okunur?
Tören programı hazırlayan öğretmenler ve şiir okuyacak öğrenciler için listedeki şiirleri yaş grubuna ve törendeki yerine göre şöyle eşleştirebilirsiniz:
Şiirlerin arasında Atatürk’ün kendi sözlerine yer vermek isterseniz en sevilen Atatürk sözleri ve Atatürk’ün çocuklarla ilgili sözleri derlemelerimizden kısa alıntılar seçebilirsiniz.
10 Kasım şarkıları ve marşlar
Törenlerde şiirlerin arasında çoğu zaman marşlar ve Atatürk için yazılmış şarkılar da söylenir. Tören sırasına göre hazırladığımız tam listeyi 10 Kasım şarkıları yazımızda bulabilirsiniz; sözleri sitemizde yer alan şarkılardan bazıları:
Başka şiir derlemelerimiz için 29 Ekim şiirleri, 1 kıtalık şiirler ve şiir alıntıları sayfalarına göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
10 Kasım ile ilgili en bilinen şiirler hangileri?
En çok okunan 10 Kasım şiirleri arasında Orhan Seyfi Orhon’un “Gidiyor”, Âşık Veysel’in “Ağlayalım Atatürk’e”, Arif Nihat Asya’nın “Nerdesin?”, Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın “10 Kasım Türküsü”, Behçet Necatigil’in “Atatürk’ü Duymak” ve Ümit Yaşar Oğuzcan’ın “Mustafa Kemal’i Düşünüyorum” şiirleri sayılabilir.
Atatürk’ün ölümü üzerine yazılan ilk şiirler hangileri?
Orhan Seyfi Orhon’un “Gidiyor” şiiri ve Âşık Veysel’in ağıdı, Kasım 1938’de, cenaze günlerinde yazıldı. Halkevlerinin yayın organı Ülkü dergisinin Aralık 1938 sayısı da Orhan Şaik Gökyay’ın “Yas”, Mithat Cemal Kuntay’ın “Atatürk’e” ve Şükrü Kurgan’ın “Ağıt” şiirleri gibi Atatürk’ün ölümü üzerine yazılmış şiirlerle çıktı.
“Gidiyor” şiiri kimin?
“Gidiyor, rast gelemez bir daha tarih eşine” diye başlayan şiir Orhan Seyfi Orhon’undur. Bazı sitelerde Abdülhak Hâmid Tarhan’a atfedilse de Hâmid, Atatürk’ten önce, Nisan 1937’de vefat etmiştir.
Mehmet Akif Ersoy’un 10 Kasım şiiri var mı?
Hayır. Mehmet Akif Ersoy 27 Aralık 1936’da, Atatürk’ten yaklaşık iki yıl önce vefat ettiği için Atatürk’ün ölümü üzerine bir şiir yazmış olması mümkün değildir. İnternette onun adıyla paylaşılan 10 Kasım şiirleri başka şairlere aittir.
10 Kasım için kısa şiir önerir misiniz?
Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın üç kısa bölümden oluşan “10 Kasım Türküsü” ile Ümit Yaşar Oğuzcan’ın “Mustafa Kemal’i Düşünüyorum” şiirinin tek bir bölümü, kısa sürede okunabilecek ve küçük yaştaki öğrencilerin kolayca ezberleyebileceği şiirlerdir.
Kaynaklar
Bilgileri şu kaynaklarla karşılaştırdık: