Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
10 Kasım Atatürk’ü Anma Günü ve ardından gelen Atatürk Haftası, yalnızca bir yas günü değil; Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ilkelerini, akıl ve bilime dayanan cumhuriyet vizyonunu ve bağımsızlık felsefesini yeni kuşaklara aktarma fırsatıdır. Okullarda ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde yürütülen anma programları; basmakalıp ezberlerin ötesine geçerek öğrencilerin zihninde ve kalbinde derin izler bırakmalıdır.
Her kademeye uygun, pedagojik hassasiyetleri gözeten ve öğrencileri aktif birer katılımcı haline getiren bu kapsamlı kılavuzda, okullarınızda hayata geçirebileceğiniz en etkili 15 anma fikrini bir araya getirdik. Benzer okul programları ve resmi kutlama hazırlıkları için sitemizdeki 24 Kasım Öğretmenler Günü Programı: En Anlamlı 15 Madde ve Öğretmenler Günü İçin 15 Etkinlik Fikri (Şarkı ve Şiirlerle) rehberlerimizden de yararlanabilirsiniz.
1. Saat 09.05 Saygı Duruşu ve Bayrak Merasimi – Sessizliğin En Büyük Çığlığı
Albüm/Eser: Devlet Protokolü ve Okul Tören Yönergesi · Söz/Yazar: Mustafa Kemal Atatürk
Her 10 Kasım sabahı okul bahçesinde saat tam 09.05’te yükselen siren sesi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusuna duyulan minnetin en derin simgesidir. İki dakikalık saygı duruşu süresince Türk bayrağı İstiklal Marşı eşliğinde önce göndere çekilir, ardından usulca yarıya indirilir. Bu ritüel, biçimsel bir disiplinden ibaret olmayıp kuşaklar arası bağın en somut ifadesidir.
Törenin etkisini artırmak için okul ses sisteminden yalnızca siren verilmemeli; saygı duruşunun hemen ardından Atatürk’ün kendi sesinden bir nutuk kaydı veya cumhuriyetin temel felsefesine dair bir pasaj aktarılmalıdır. Benzer lirik duyguları pekiştirmek için Öğretmenler Günü Şiirleri: 10 Şiirden Dizeler yazımızdaki edebiyat atmosferinden ilham alabilirsiniz.
2. Nutuk Odaklı Belgesel ve Arşiv Saati – Tarihin Canlı Şahitliği
Albüm/Eser: Nutuk (Büyük Söylev) · Söz/Yazar: Mustafa Kemal Atatürk (1927)
Okulun çok amaçlı salonunda veya her sınıfın akıllı tahtasında eş zamanlı olarak Nutuk merkezli kısa bir belgesel gösterimi düzenlenebilir. Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcından Cumhuriyet’in ilanına, Harf İnkılabı’ndan sanayi atılımlarına kadar uzanan tarihi görüntüler, öğrencilerin geçmişle bağ kurmasını sağlar.
Belgesel sonrasında sınıf öğretmenleri eşliğinde 10 dakikalık bir soru-cevap seansı düzenlenerek ‘Atatürk bu kararı alırken hangi koşullarla karşı karşıyaydı?’ sorusu tartışmaya açılmalıdır. Böylece pasif izleyici konumundaki öğrenciler analitik düşünmeye teşvik edilir.
3. Atatürk’ün Okuduğu Kitaplar Sergisi – 3.997 Ciltlik Fikir Dünyası
Albüm/Eser: Çankaya ve Anıtkabir Kütüphane Envanteri · Söz/Yazar: Afet İnan Hatıraları
Okul kütüphanesinde oluşturulacak özel bir stantta, Atatürk’ün altını çizerek okuduğu Jean-Jacques Rousseau, Namık Kemal, Tevfik Fikret ve Ziya Gökalp gibi düşünürlerin eserleri sergilenir. Eserlerin yanında, Atatürk’ün sayfa kenarlarına düştüğü el yazısı notların fotokopilerine yer verilmesi öğrencilerin ilgisini çeker.
Kitap tutkusunu edebiyatla harmanlamak isteyen okullar, kütüphane köşelerine edebi alıntılar ekleyebilir. Edebiyatın dönüştürücü gücüne dair daha geniş bir bakış açısı için İnce Memed’den 12 Alıntı: Yaşar Kemal’in Romanından Cümleler ve Çalıkuşu’ndan 15 Alıntı: Romandan Unutulmaz Cümleler derlemelerimiz incelenebilir.
4. ‘Bize Bıraktığı Fikirler’ Temalı Okul Panosu – Öğrencilerin Ortak Emeği
Albüm/Eser: Okul Sosyal Etkinlikler Kurulu · Söz/Yazar: Zümre Öğretmenleri
Geleneksel pano anlayışını aşarak interaktif bir düzen kurulabilir. Panonun merkezine büyük bir Atatürk silüeti yerleştirilir; etrafına ise öğrencilerin kendi el yazılarıyla yazdıkları ‘Atatürk’ün hangi ilkesi bugün dünyayı aydınlatıyor?’ temalı kartlar asılır. Siyah fon üzerine beyaz ve kırmızı tonlar hakim kılınarak saygın bir görsel dil yakalanır.
Bu pano çalışması yalnızca 10 Kasım sabahıyla sınırlı kalmamalı, tüm hafta boyunca açık bırakılarak öğrencilerin yeni düşünceler ve alıntılar eklemesi teşvik edilmelidir. Özlü ifadelerin gücünü artırmak isteyen zümreler Kahve İle İlgili Sözler: 20 Kısa ve Anlamlı Söz ve edebiyat sayfalarımızdaki estetik sunumlardan ilham alabilir.
5. Canlandırma ve Drama: Atatürk’ün Çankaya’daki Bir Günü – Tarihi İnsan Kılan Detaylar
Albüm/Eser: Çankaya Hatıraları · Söz/Yazar: Falih Rıfkı Atay
Drama kulübü öğrencileri tarafından sahnelenecek kısa bir piyes; Atatürk’ün askeri dehasının yanı sıra sofradaki entelektüel tartışmalarını, sanatçılara verdiği değeri ve çalışma disiplinini sahneye taşır. Falih Rıfkı Atay’ın Çankaya eserindeki gözlemlerden yararlanılarak kurgulanan bir sofra sahnesi, öğrencilere tarih kitaplarının ötesinde canlı bir lider portresi sunar.
Canlandırmada dönemin gramofon sesleri ve Atatürk’ün sanata verdiği önemi vurgulayan replikler kullanılmalıdır. Sahne sanatlarının kitleler üzerindeki dönüştürücü etkisini anlamak adına sitemizdeki Muhteşem Yüzyıl Replikleri: Diziden 14 Unutulmaz Replik sayfasındaki metin kurguları incelenebilir.
6. Çok Sesli Şiir ve Müzik Oratoryosu – Hüznün ve Kararlılığın Ritmi
Albüm/Eser: 10 Kasım Oratoryosu · Söz/Yazar: Fazıl Hüsnü Dağlarca & Cahit Külebi
Oratoryolar, 10 Kasım törenlerinin en vurucu ve duygusal açıdan en birleştirici parçasıdır. Koro halinde okunan lirik dizeler ile fon müziği olarak kullanılan klasik enstrümanlar birleştiğinde salonda tarifsiz bir atmosfer oluşur. Öğrencilerin siyah giysiler ve göğüslerinde Atatürk rozetleriyle sahne alması görsel bütünlüğü pekiştirir.
Oratoryoda yalnızca ölüm ve matem teması işlenmemeli; Cumhuriyet kazanımları, Harf İnkılabı ve kadın hakları gibi temalar yüksek ses tonuyla vurgulanarak geleceğe dair umut aşılanmalıdır. Müzikalite ve söz uyumu için Haluk Levent Şarkıları: En Sevilen 15 Şarkı ve Hikâyeleri listemizdeki toplumsal duyarlılık taşıyan eserlerden ilham alınabilir.
7. Atatürk’e Mektuplar: Gelecekten Bugüne Sesleniş – Samimi Bir Hasbihal
Albüm/Eser: Okul Edebiyat Yarışması Seçkisi · Söz/Yazar: Türk Dili ve Edebiyatı Zümresi
Tüm okul çapında düzenlenen ‘Atatürk’e Mektubum Var’ yarışması, öğrencilerin iç dünyalarını kâğıda dökmesine zemin hazırlar. Öğrenciler mektuplarında yalnızca teşekkür etmekle kalmaz; bugünün bilimsel gelişmelerini, kendi ideallerini ve emanet edilen cumhuriyeti koruma kararlılıklarını dile getirir.
Dereceye giren mektuplar okul bülteninde yayımlanmalı ve tören sırasında yazarları tarafından okunmalıdır. Samimi duyguların dile gelmesinde mektup türünün derinliği vazgeçilmezdir; benzer içten temalar için Teşekkür Mesajları: Arkadaşa, Aileye ve İş İçin 30 Mesaj ve Başsağlığı Mesajları: 20 Kısa, Anlamlı ve Samimi Taziye Sözü sayfalarımız incelenebilir.
8. Sevdiği Türküler ve Şarkılar Dinletisi – Rumeli Ezgilerinde Bir Ömür
Albüm/Eser: Atatürk’ün Sevdiği Şarkılar Arşivi · Söz/Yazar: Anonim / Rumeli Türküleri
Mustafa Kemal Atatürk’ün musikiye ve özellikle Rumeli türkülerine olan düşkünlüğü bilinmektedir. Okul korosu tarafından icra edilecek ‘Vardar Ovası’, ‘Çalın Davulları’, ‘Bülbülüm Altın Kafeste’ ve ‘Fikrimin İnce Gülü’ gibi eserler, anma gününe zarif bir tını katar.
Türkülerin icrasından önce öğretmen veya öğrenci sunucular, Atatürk’ün o eseri nerede ve nasıl dinlediğine dair kısa anekdotlar paylaşmalıdır. Türk sanat müziğinin ve geleneksel seslerin köklerini incelemek isteyenler Müzeyyen Senar Şarkıları: En Sevilen 12 Şarkı ve Selda Bağcan Şarkıları: En Sevilen 15 Unutulmaz Eser yazılarımızı okuyabilir.
9. Okul Koridorunda 1881-1938 Zaman Tüneli – Adım Adım Kurtuluş Destanı
Albüm/Eser: Türk Tarih Kurumu Fotoğraf Arşivi · Söz/Yazar: Tarih Zümresi
Ana koridor zeminine ve duvarlarına kronolojik sıra ile yerleştirilen panolar, öğrencilerin teneffüslerde bir zaman yolculuğuna çıkmasını sağlar. Selanik’teki pembe evden Şemsi Efendi Mektebi’ne, Trablusgarp ve Çanakkale cephelerinden Büyük Taarruz’a uzanan yolculuk, Dolmabahçe Sarayı’nda son bulur.
Her durağın altına o döneme ait önemli belgelerin replikaları ve karekodlar yerleştirilebilir. Öğrenciler telefon veya tabletleriyle karekodları okutarak ilgili olayın orijinal ses kaydına ulaşabilirler. Tarihsel bellek inşasında benzer yöntemler büyük ilgi görmektedir.
10. ‘Cumhuriyet ve Gençlik’ Öğrenci Çalıştayı – Fikri Hür, Vicdanı Hür Nesiller
Albüm/Eser: Öğretmenler Birliği Konuşması · Söz/Yazar: Mustafa Kemal Atatürk (1924)
Lise kademesinde uygulanabilecek bu akademik formatlı etkinlikte; demokrasi, çağdaşlaşma, çevre bilinci ve yapay zeka çağında bilimsel düşünce masaları kurulur. Farklı sınıflardan seçilen delegeler, Atatürk’ün akılcılık ilkesini 21. yüzyıl sorunlarına uyarlayarak bir bildirge hazırlar.
Çalıştay sonunda yayımlanan ’10 Kasım Gençlik Bildirgesi’, okul meclisinde okunarak tüm okul panolarında ilan edilir. Felsefi ve düşünsel derinlik kazanmak isteyen öğrenciler Fareler ve İnsanlar’dan 12 Alıntı: Yalnızlık ve Dostluk Üzerine ile Simyacı’dan 15 Alıntı: Kitaptan Unutulmaz Cümleler sayfalarımızdaki tematik analizlerden yararlanabilir.
11. Edebiyat Zümresi 10 Kasım Şiir Resitali – Dizelerin Matemle Dansı
Albüm/Eser: Çağdaş Türk Şiirinde Atatürk · Söz/Yazar: Attilâ İlhan & Turgut Uyar
Türk edebiyatının usta kalemleri Atatürk için sayısız unutulmaz mısra kaleme almıştır. Behçet Necatigil, Cahit Sıtkı Tarancı, Turgut Uyar ve Edip Cansever gibi şairlerin Atatürk ve vatan sevgisi temalı şiirleri, öğrencilerin teatral seslendirmeleriyle sahneye taşınır.
Sahne aydınlatmasında yalnızca tek bir odak ışığı kullanılarak şiirin duygusal ağırlığı dinleyicilere aktarılır. İkinci Yeni ve modern şiirin etkileyici imge dünyası için sitemizdeki Turgut Uyar Şiirleri: 10 Şiirden Kısa Dizeler ve Edip Cansever Şiirleri: 10 Şiirden Kısa Dizeler sayfalarına göz atabilirsiniz.
12. Görsel Sanatlar: Atatürk ve Barış Resim Sergisi – Tuvaldeki Mavi Gözler
Albüm/Eser: Görsel Sanatlar Yıllık Çalışması · Söz/Yazar: Mustafa Kemal Atatürk
Görsel sanatlar derslerinde haftalar öncesinden başlatılan çalışmalar, 10 Kasım haftasında okul fuayesinde açılan bir sergiyle taçlandırılır. Suluboya, karakalem, pastel ve kolaj teknikleriyle üretilen Atatürk portreleri, ‘Yurtta sulh, cihanda sulh’ temasını simgeleyen zeytin dalları ve güvercin motifleriyle zenginleştirilir.
Sergi açılışında klasik müzik eşliğinde veliler ve tüm öğrenciler sergiyi gezer; her öğrenci kendi eserinin başında durarak kullandığı tekniği ve vermek istediği duyguyu ziyaretçilere aktarır.
13. Atatürk ve Akılcılık: Geometri Kitabı İncelemesi – Bilim İnsanı Atatürk
Albüm/Eser: Geometri Kitabı (Türk Dil Kurumu Yayınları) · Söz/Yazar: Mustafa Kemal Atatürk (1937)
Matematik ve fen zümresi iş birliğiyle gerçekleştirilen bu atölyede, Atatürk’ün 1936-1937 kışında bizzat yazdığı ‘Geometri’ kitabı incelenir. Üçgen, açı, teğet, boyut, yüzey gibi bugün kullandığımız onlarca Türkçe terimi Atatürk’ün türettiği uygulamalı olarak gösterilir.
Bu çalışma, öğrencilere Atatürk’ün yalnızca bir asker ve devlet adamı değil, aynı zamanda Türkçeyi ve bilimi kalkındıran bir aydın olduğunu kavratır. Bilimsel mirasın genç zihinlerde somutlaşması bu tür atölyelerle mümkündür.
14. Akıllı Tahtada Anıtkabir 3D Sanal Müze Turu – Ankara’ya Uzanan Köprü
Albüm/Eser: Anıtkabir Komutanlığı Sanal Tur Projesi · Söz/Yazar: Kültür ve Turizm Bakanlığı
Ankara dışındaki okullarda eğitim gören ve Anıtkabir’i fiziki olarak ziyaret etme imkanı bulamayan öğrenciler için Milli Savunma Bakanlığı Anıtkabir sanal tur sistemi akıllı tahtalara taşınır. Aslanlı Yol’dan tören meydanına, Misak-ı Milli Kulesi’nden Mozole’ye kadar tüm bölümler 360 derece rehber eşliğinde gezilir.
Sanal tur sırasında müzede yer alan Çanakkale ve Sakarya savaşlarını canlandıran panoramik tablolar ile Atatürk’ün şahsi eşyaları ayrıntılı şekilde incelenir. Teknoloji ile tarihin bu bütünleşmesi, öğrencilerin mekânsal algısını güçlendirir.
15. Atatürk Büstüne Karanfil Bırakma ve Anı Defteri – Sonsuz Saygının Mührü
Albüm/Eser: Okul Tören Kapanış Seremonisi · Söz/Yazar: Öğrenci Meclisi
10 Kasım töreninin finalinde, her sınıf düzeyinden temsilci öğrenciler ellerindeki kırmızı karanfilleri okul büstünün önüne bırakır. Büstün yanına yerleştirilen deri kaplı özel ’10 Kasım Anı Defteri’, gün boyunca öğretmen, veli ve öğrencilerin duygularını aktarması için açık tutulur.
Doldurulan bu defter okul arşivinde saklanarak gelecek yıllarda açılacak sergilerde önemli bir hatıra belgesi niteliği taşır. Saygı, vefa ve sorumluluk bilincini pekiştiren bu ritüel, anma gününü vakar içinde noktalar.
Listeye Sığmayan Diğer 10 Kasım Etkinlik Fikirleri
Kopyalanabilir Program ve Çalma Listeleri
1. 08.45 – Okul bahçesinde toplanma ve tören düzeni alma
2. 09.05 – Siren çalınması, 2 dakikalık saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile bayrağın yarıya indirilmesi
3. 09.10 – Okul müdürünün günün anlam ve önemini belirten açılış konuşması
4. 09.20 – Öğrenci oratoryosu ve şiir dinletisi
5. 09.35 – Okul korosundan Atatürk’ün sevdiği türkülerin icrası
6. 09.50 – Atatürk büstüne karanfil sunumu ve sergi alanına geçiş
1. Bülbülüm Altın Kafeste (Rumeli Türküsü)
2. Vardar Ovası (Anonim)
3. Fikrimin İnce Gülü (Hammamizade İsmail Dede Efendi / Muallim İsmail Hakkı Bey)
4. Çökertme Türküsü (Muğla Yöresi)
5. İzmir Marşı (Görkemli Çok Sesli Koro Düzenlemesi)
6. Çanakkale Türküsü (Kastamonu Yöresi)
1. Cahit Külebi – ‘Mustafa Kemal’in Kağnısı’
2. Fazıl Hüsnü Dağlarca – ‘Gazi Mustafa Kemal’
3. Behçet Necatigil – ‘Atatürk’
4. Faruk Nafiz Çamlıbel – ‘Onuncu Yıl Andı’
5. Attilâ İlhan – ‘O Sarışın Kurt’
10 Kasım’ın Anlamı ve Atatürk’ün Fikir Mirası
10 Kasım 1938 günü saat 09.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda hayata gözlerini yuman Mustafa Kemal Atatürk, arkasında çökmüş bir imparatorluğun küllerinden doğan tam bağımsız, laik ve çağdaş bir cumhuriyet bırakmıştır. 10 Kasım günleri, Türk milleti için sıradan bir takvim yaprağı değil; modernleşme kararlılığının, ulusal egemenliğin ve hür düşüncenin muhasebe vaktidir.
Atatürk’ün en büyük devrimi, egemenliği göklerden ve saraylardan alıp doğrudan halkın iradesine teslim etmiş olmasıdır. Okullarda yürütülen etkinliklerin merkezinde daima bu bilinç yer almalıdır. Atatürk’ü anmak; onun fotoğraflarına hüzünle bakmanın ötesine geçerek akıl, fen, sanat ve felsefeyle donanmış yurttaşlar olarak dünyaya katkı sağlamak demektir.
10 Kasım ve Atatürk Bilgi Testi
Soru 1: Mustafa Kemal Atatürk’ün yazdığı ve geometri terimlerini Türkçeleştiren kitabın adı nedir?
Cevap: Atatürk’ün 1936-1937 kışında bizzat yazdığı eserin adı Geometri‘dir. Bu kitapla üçgen, açı, teğet, boyut, kesit ve yay gibi pek çok temel Türkçe terim kazandırılmıştır.
Soru 2: Atatürk’ün naaşı Anıtkabir inşa edilene kadar hangi müzede geçici kabirde muhafaza edilmiştir?
Cevap: Atatürk’ün naaşı 1938 yılından Anıtkabir’e nakledildiği 10 Kasım 1953 tarihine kadar 15 yıl boyunca Ankara Etnografya Müzesi‘nde geçici kabirde muhafaza edilmiştir.
Sık Sorulan Sorular
10 Kasım’da okullarda bayrak ne zaman ve nasıl yarıya indirilir?
10 Kasım günü saat tam 09.05’te sirenlerin çalmasıyla birlikte İstiklal Marşı eşliğinde bayrak önce en tepeye kadar çekilir, marşın bitimiyle birlikte yavaşça yarıya (direğin tam ortasına) indirilir. Bayrak gün batımına kadar yarıda kalır.
10 Kasım anma törenlerinde hangi renk kıyafetler tercih edilmelidir?
Anma töreninin ciddiyeti ve vakarını yansıtmak adına öğretmen ve öğrencilerin koyu renk (özellikle siyah, lacivert veya beyaz gömlek üzerine koyu ceket) kıyafetler tercih etmesi ve göğüslerinde Atatürk kokartı taşıması genel protokoldür.
İlkokul seviyesindeki öğrencilere 10 Kasım nasıl anlatılmalıdır?
İlkokul kademesinde aşırı yas ve ölüm teması yerine Atatürk’ün çocuk sevgisi, doğa tutkusu, okuma alışkanlığı ve ülkemize kazandırdığı okullar, fabrikalar gibi somut güzellikler öne çıkarılarak pozitif ve ilham verici bir dil kurulmalıdır.
Atatürk Haftası hangi tarihleri kapsar ve okullarda neler yapılır?
Atatürk Haftası her yıl 10-16 Kasım tarihleri arasında anılır. Hafta boyunca okullarda konferanslar, şiir dinletileri, resim ve kompozisyon yarışmaları, panel ve tiyatro gösterimleri düzenlenir.
Kaynaklar
Not: Bu sayfada yer alan anma programı önerileri, tören yönergeleri ve alıntılar resmi devlet protokolü ve Türk Tarih Kurumu belgesel kaynakları referans alınarak eğitim kurumlarına ilham vermek amacıyla derlenmiştir.