Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi

Son güncelleme: 22 Ekim 2026

Sigara, edebiyatta ve şarkılarda çoğu zaman bir nesneden fazlasıdır: Bir bekleyişin, bir ayrılığın, bir türlü verilemeyen bir kararın kısa adıdır. Sigara ile ilgili sözler de bu yüzden iki uçta toplanır; kimi bu alışkanlığı ironik bir zarafetle anlatır, kimi de dumanın arkasındaki yalnızlığı. Bu yazıda Oscar Wilde’dan Orhan Veli’ye, Kayahan’dan Sıla’ya on altı söz ve dizeyi bir araya getirdik. İnternette en çok paylaşılan iki “ünlü sigara sözü”nün aslında söylendiği kişiye ait olmadığını da gösterdik; çünkü bir sözü paylaşmadan önce kimin olduğunu bilmek de en az söz kadar önemli.

Yabancı yazarlardan yapılan alıntıları özgün metinlerinden kendimiz çevirdik. Kutulardaki Kopyala düğmesi sözü, sahibinin adıyla birlikte kopyalar. Şiir sevenler kısa dizelerden oluşan şiir alıntıları derlememize de göz atabilir.

16 sigara sözü bir bakışta

Kimden	Eser	Tür
1. Oscar Wilde	Dorian Gray’in Portresi	Roman
2. Italo Svevo	Zeno’nun Bilinci	Roman
3. Fernando Pessoa	Tütüncü Dükkânı (Tabacaria)	Şiir
4. Bertrand Russell	Otobiyografi	Anı
5. Orhan Veli	Dalga	Şiir
6. Cemal Süreya	Sevgilim Ben Şimdi	Şiir
7. Mark Twain’e atfedilen söz	–	Yanlış atıf
8. Sigmund Freud’a atfedilen söz	–	Yanlış atıf
9. Çöpçüler Kralı	Zabıta Şakir ve Apti	Film
10. Kayahan	Bir Aşk Hikayesi	Şarkı
11. Rıza Tamer	Beyaz Pabuçlar	Şarkı
12. Ozan Manas	Bir Çaya Bir Sigaraya	Şarkı
13. Tuğba Başaran	Sigara	Şarkı
14. Sıla	Kalksın Uyuyanlar	Şarkı
15. Cem Adrian	Kibrit	Şarkı
16. Gökhan Namlı	Bir Nefes Sigara	Şarkı

Edebiyattan ve ünlülerden sigara ile ilgili sözler

İlk altı madde romanlardan, şiirlerden ve bir anı kitabından geliyor. Bu yazarların başka cümlelerini merak ediyorsanız dünya klasiklerinden kitap alıntıları yazımız iyi bir başlangıç olur.

1. Oscar Wilde: “Sigara, kusursuz bir zevkin kusursuz örneğidir.”

• “Sigara, kusursuz bir zevkin kusursuz örneğidir. Enfestir ve insanı doyurmadan bırakır. İnsan daha ne ister?”
  Lord Henry, Dorian Gray’in Portresi (Oscar Wilde)

Kim: Lord Henry Wotton · Nerede: Romanın 6. bölümü

Lord Henry bu sözleri yemeğin sonunda, garsondan kahve ve sigara isterken söyler; Basil’in puro içmesine izin vermez, ona sigara uzatır. Cümle tam bir Wilde paradoksudur: Bir zevki kusursuz yapan şey, insanı tatmin etmemesi, yani hep bir sonrakini istetmesidir. Lord Henry romanda Dorian’ı adım adım yoldan çıkaran ses olduğu için bu övgü bugün çoğu zaman bir bağımlılığın ne kadar zarif bir kılığa girebileceğinin örneği olarak okunur.

2. Italo Svevo: “Son sigara, tadını kendine karşı kazanılan zaferden alır.”

• “Bence sigaranın tadı, son sigara olduğunda daha yoğundur. Sonuncusu tadını, insanın kendine karşı kazandığı zafer duygusundan ve yakında gelecek güçlü, sağlıklı günlerin umudundan alır.”
  Zeno Cosini, Zeno’nun Bilinci (Italo Svevo)

Kim: Zeno Cosini · Nerede: “Sigara” bölümü

Svevo’nun 1923’te yayımlanan romanında Zeno, psikanalistinin isteğiyle hayatını yazmaya sigarayla başlar ve sayısız “son sigara”sını anlatır. Bu sigaraların tarihlerini kitaplarına ve odasının duvarlarına yazar; öğrenciyken ev değiştirdiğinde, tarihlerle dolu duvarları kendi cebinden yeniden kâğıtlatmak zorunda kalır. Roman, bırakma sözünün kendisinin nasıl bir alışkanlığa dönüşebildiğini anlatan en ironik metinlerden biridir.

3. Fernando Pessoa: “Sigarada bütün düşüncelerden kurtuluşun tadına varıyorum.”

• “Onları yazmayı düşünürken bir sigara yakıyorum
  Ve sigarada bütün düşüncelerden kurtuluşun tadına varıyorum.”
  Álvaro de Campos, Tütüncü Dükkânı (Fernando Pessoa)

Şiir: Tabacaria (Tütüncü Dükkânı) · Yazılış: 15 Ocak 1928

Pessoa bu uzun şiiri, kendi yarattığı şair kimliklerinden Álvaro de Campos adıyla yazdı; şiir ilk kez Temmuz 1933’te Coimbra’da çıkan Presença dergisinin 39. sayısında yayımlandı. “Ben hiçbir şey değilim” diye açılan şiirin anlatıcısı, penceresinden karşıdaki tütüncü dükkânına bakarak hayatın anlamını sorgular. Sigara burada kaçış anıdır: Bir süreliğine bütün büyük soruları susturan, sonra insanı yeniden sokağın gerçeğine bırakan bir mola.

4. Bertrand Russell: “Sigara içemezsem ölürüm.”

• “Sigara içemezsem ölürüm.”
  Bertrand Russell, Otobiyografi

Kim: Bertrand Russell · Olay: 2 Ekim 1948, Trondheim yakınlarındaki deniz uçağı kazası

76 yaşındaki filozof Norveç’e konferans vermeye giderken, uçağa binmeden sigara içilen bir yerde oturmak istediğini bu sözle şakayla karışık dile getirdi. Bukken Bruse adlı deniz uçağı Hommelvik açıklarına inerken alabora oldu; içindeki 45 kişiden 19’u hayatını kaybetti. Russell’ın otobiyografisinde anlattığına göre sigara bölmesinde oturanların hepsi, hemen yanındaki acil çıkış penceresinden kurtuldu. Russell olayı “Beklenmedik biçimde bu söz doğru çıktı” diye anlatır; kuşkusuz bu, sigaranın değil talihin hikâyesidir.

5. Orhan Veli: “Parmaklarımda cıgaram”

• “Mesut sanmak için kendimi
  Ne kâğıt isterim, ne kalem;
  Parmaklarımda cıgaram,”
  Orhan Veli, Dalga

Şiir: Dalga · Şair: Orhan Veli Kanık

Orhan Veli’nin şiirlerinde sigara, onun sevdiği gündelik ve yalın hayatın bir parçasıdır; bu şiirde de mutluluğun ne kâğıtta ne kalemde, parmaklar arasındaki bir sigarada ve karşıdaki resmin mavisinde olduğunu söyler. Şiir devamında insanı deliye döndüren denize, rüzgâra ve motor sesine açılır. Şairin “cigara/cıgara” yazımı da o yılların konuşma diline bir selamdır. Onun kısa şiirlerinden daha fazlası için 1 kıtalık şiirler derlememize bakabilirsiniz.

6. Cemal Süreya: “Cebimde iki paket sigara”

• “Sevgilim ben şimdi büyük bir kentte seni düşünmekteyim
  Elimde uçuk mavi bir kalem cebimde iki paket sigara”
  Cemal Süreya, Sevgilim Ben Şimdi

Şiir: Sevgilim Ben Şimdi · Şair: Cemal Süreya

Cemal Süreya, büyük kentin kalabalığında yalnız kalan bir âşığı birkaç sıradan nesneyle anlatır: uçuk mavi bir kalem ve iki paket sigara. Sigara burada uzun bir gecenin, yazılacak bir mektubun ve beklemenin ölçüsü gibidir. Bu iki dize, sigarayı övmeden ya da yermeden yalnızca bir ruh hâlinin dekoru olarak kullandığı için şiirimizde sık alıntılanır.

İnternette en çok paylaşılan, ama sahibine ait olmayan iki söz

Sigara üzerine söylenmiş en ünlü iki sözün sahipleri aslında belirsiz. Araştırmacıların bulgularını kısaca aktarıyoruz; paylaşacaksanız “atfedilen” diye not düşmek en doğrusu.

7. Mark Twain’e atfedilen: “Sigarayı bırakmak dünyanın en kolay işi.”

• “Sigarayı bırakmak dünyanın en kolay işidir. Biliyorum, çünkü binlerce kez bıraktım.”
  Mark Twain’e atfedilir; Twain’in yazılarında ve konuşmalarında geçmez

Durum: Yanlış atıf · Kanıt: Twain’e ait bir kaynak bulunamadı

Bu cümle neredeyse her “sigara sözleri” listesinde Twain imzasıyla dolaşır. Söz kökenlerini araştıran Quote Investigator, Twain’in bunu söylediğine ya da yazdığına dair sağlam bir kanıt bulamadı; benzer espriler başka alışkanlıklar için de anlatılmıştı ve Twain’in adı bu söze ancak ölümünden yıllar sonra eklendi. Twain’in puroya düşkünlüğü ise gerçek: Aşağıdaki fotoğrafta da elinde purosuyla görülüyor. Esprinin bu kadar sevilmesinin nedeni, bırakmanın zor olduğunu itiraf etmenin en hafif yolunu sunması.

8. Sigmund Freud’a atfedilen: “Bazen bir puro sadece bir purodur.”

• “Bazen bir puro sadece bir purodur.”
  Sigmund Freud’a atfedilir; yazılı bir kaynağı yoktur

Durum: Yanlış atıf · Kanıt: Freud’un eserlerinde ve mektuplarında geçmez

Her şeyde gizli bir anlam arayan psikanalize karşı söylenmiş en zekice cevap gibi görünse de bu sözün Freud’a ait olduğu kanıtlanamıyor. Psikolog Alan C. Elms, 2001’de yayımladığı “Apocryphal Freud” incelemesinde, Freud’un bunu söylediğine dair hiçbir yazılı kayıt bulunmadığını ve böyle bir şey söylemiş olmasının pek olası olmadığını gösterdi. Freud’un puro tutkusu ise belgelidir; öne çıkan görselimizde de Max Halberstadt’ın 1921 civarında çektiği portrede elinde bir puroyla görünüyor.

Beyazperdeden bir sigara repliği

Yeşilçam’da sigara çoğu zaman bir kabadayılık ya da isyan işaretiydi; aşağıdaki sahne bunu kahkahaya çeviren en bilinen örneklerden biri.

9. Çöpçüler Kralı: “Lan vazife başında sigara içilir mi?”

• “– Lan çöpçü, at o sigarayı! Lan vazife başında sigara içilir mi?
  – Öyle bi içilir ki…”
  Zabıta Şakir ve Apti, Çöpçüler Kralı (1977)

Kim: Şener Şen (Zabıta Şakir) ve Kemal Sunal (Apti) · Yönetmen: Zeki Ökten

Zeki Ökten’in 1977 yapımı filminde, belediyede çöpçülük yapan Apti ile onu sürekli kollayan zabıta amiri Şakir arasındaki çekişme bu kısa atışmayla özetlenir. Şakir’in otoriter çıkışına Apti’nin umursamaz cevabı, filmin bütün mizahını taşıyan küçük bir isyandır. İki ustanın başka unutulmaz anları için Kemal Sunal replikleri yazımıza göz atabilirsiniz.

Şarkılardan sigara ile ilgili dizeler

Türkçe şarkılarda sigara en çok ayrılığın ve efkârın yanında anılır. Aşağıdaki yedi şarkıda sigara bazen bir sitem, bazen bir hatıra, bazen de sabahın ilk refleksi olarak karşımıza çıkıyor.

10. Kayahan – Bir Aşk Hikayesi: “Çok kızardın sigara içtiğime”

• “Çok kızardın sigara içtiğime”
  Kayahan, Bir Aşk Hikayesi

Albüm: Ne Oldu Can (2002)

Kayahan bu şarkıda biten bir ilişkiyi küçük, gündelik anılarla anlatır: İskambil kâğıtlarıyla fal bakan, istediği çıkmayınca kâğıtları yeniden karıştıran sevgili, sigaraya kızan, zararlarını uzun uzun anlatan sevgilidir. Dize, sigarayı bir sitem ya da bir kavga konusu olarak değil, insanın özlediği bir ilginin işareti olarak hatırlatır. Şarkının tamamı Kayahan – Bir Aşk Hikayesi sayfasında.

11. Rıza Tamer – Beyaz Pabuçlar: “İçtiğin sigarada dumanın olsaydım”

• “İçtiğin sigarada dumanın olsaydım”
  Rıza Tamer, Beyaz Pabuçlar

Şarkı: Beyaz Pabuçlar · Tema: Gidenin hayatında bir iz olmak

Şarkının anlatıcısı, gidenin hayatında herhangi bir şey olmaya razıdır: kapısını açan anahtar, tuttuğu takımda taraftar, yürüdüğü yolda kaldırım. Sigaranın dumanı bu dileklerin en uçucusudur; bir an görünür ve kaybolur. Bu yüzden dize hem çok tutkulu hem de çok çaresiz bir aşkı anlatır.

12. Ozan Manas – Bir Çaya Bir Sigaraya: “Müptelayım bu sıra”

• “Bir çaya, bir sigaraya müptelayım bu sıra”
  Ozan Manas, Bir Çaya Bir Sigaraya

Şarkı: Bir Çaya Bir Sigaraya · Tema: Hüzün ve yalnızlık

Çay ve sigara, Türkçe şarkılarda bekleyişin ve hüznün en tanıdık ikilisidir. Ozan Manas’ın türkü tadındaki bu şarkısında anlatıcı ansızın çöken bir hüznün içinde kendini bu iki küçük alışkanlığa bırakır; şarkının sonunda ise asıl tutkusunun tek bir insan olduğunu itiraf eder. Şarkı sözleri Ozan Manas – Bir Çaya Bir Sigaraya sayfasında.

13. Tuğba Başaran – Sigara: “Bir sigara daha yakıp içtim efkârından”

• “Bir sigara daha yakıp içtim efkârından”
  Tuğba Başaran, Sigara

Şarkı: Sigara · Tema: Kötü bir haberin ardından gelen veda

Adını doğrudan sigaradan alan bu şarkı, “aldığım en kötü haber” diye açılan bir vedayı anlatır. Sigara burada teselli değil, efkârın ölçüsüdür: Her yakılan sigara söylenemeyen bir sözün yerini tutar. Şarkının bütün sözleri ve yorumu için Tuğba Başaran – Sigara sayfamıza bakabilirsiniz.

14. Sıla – Kalksın Uyuyanlar: “İlk iş kalktım, sigara yaktım”

• “İlk iş kalktım, sigara yaktım”
  Sıla, Kalksın Uyuyanlar

Albüm: Şarkıcı (2022)

Sıla, ayrılığın ertesi sabahını bu yalın dizeyle açar; hemen ardından çaresini tütünde arayan, bütün ayrılık şarkılarını art arda dinleyen bir kahraman çıkar karşımıza. Dize, sigaranın bir zevk değil bir refleks olduğu o ilk boş saatleri çok iyi yakalar. Şarkının geri kalanı, ışıkların yanıp uyuyanların kalkmasını isteyecek kadar gürültülü bir hüzne dönüşür.

15. Cem Adrian – Kibrit: “Sen beni yak, ben sigaramı”

• “Sen beni yak, ben sigaramı”
  Cem Adrian, Kibrit

Şarkı: Kibrit · Tema: Tükenen aşk ve yalnızlık

Cem Adrian şarkısına adını veren kibriti, yalnızca bir an parlayıp sönen bir aşkın simgesine çevirir: “Bir kibrit kadar mı hayatın?” diye sorar. Bu dize de aynı yerden konuşur; aşk kişiyi yakar, kişi de sigarasını. Şarkının tam sözleri Cem Adrian – Kibrit sayfasında.

16. Gökhan Namlı – Bir Nefes Sigara: “Biraz kokun bir de Ankara”

• “Bir nefes sigara, biraz kokun bir de Ankara”
  Gökhan Namlı, Bir Nefes Sigara

Şarkı: Bir Nefes Sigara · Yayın: 2026

Listenin en yeni şarkısı, özlemi üç küçük şeyle tarif ediyor: bir nefes sigara, sevgilinin kokusu ve bir şehir. Ankara’nın adının dizeye girmesi, şarkıyı bir şehir hatırasına da dönüştürüyor; hepsi birlikte anlatıcıya gideni yeniden anlatır. Bu dize, sigaranın şarkılarda nasıl bir hatıra tetikleyicisi olarak kullanıldığının güzel bir örneği.

Rakamlarla sigara

Edebiyattaki zarif cümlelerin öbür yüzünü de unutmamak gerek. Dünya Sağlık Örgütü’nün güncel verileri tablonun ne kadar ağır olduğunu gösteriyor:

Veri	Dünya Sağlık Örgütü’ne göre
Her yıl tütün kullanımına bağlı ölümler	8 milyonu aşkın (7 milyondan fazlası doğrudan kullanım, yaklaşık 1,3 milyonu pasif içicilik nedeniyle)
Tütün kullanıcıları üzerindeki etkisi	Kullanıcılarının yarısına kadarının ölümüne yol açar
Dünya Tütünsüz Günü	Her yıl 31 Mayıs

Sigarayı bırakmak isteyenler Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı’ndan destek alabilir. Hat günün her saati hizmet verir, sabit hatlardan ücretsiz aranabilir; sigara bırakma polikliniklerindeki danışmanlık da ücretsizdir.

Mini test: Bu söz kimin?

Aşağıdaki sözlerin kime ait olduğunu tahmin edin, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.

“Bir kibrit kadar mı hayatın?”

Cem Adrian, Kibrit. Şarkının nakaratında, aşkın bir kibrit gibi bir anda yanıp sönmesini sorgulayan dize.

“Bazen bir puro sadece bir purodur.”

Kimse kesin bilmiyor. Sigmund Freud’a atfedilir ama Freud’un bunu söylediğine dair yazılı bir kayıt yoktur.

“Ben hiçbir şey değilim.”

Fernando Pessoa (Álvaro de Campos), Tütüncü Dükkânı. Şiirin ilk dizesidir.

“Belki tütündedir çaresi”

Sıla, Kalksın Uyuyanlar. “İlk iş kalktım, sigara yaktım” dizesinin hemen ardından gelir.

Sık sorulan sorular

Sigara ile ilgili en ünlü söz hangisidir?

En çok paylaşılan söz, Mark Twain’e atfedilen “Sigarayı bırakmak dünyanın en kolay işidir, biliyorum çünkü binlerce kez bıraktım.” cümlesidir. Ancak bu sözün Twain’e ait olduğuna dair bir kaynak bulunamamıştır. Kaynağı kesin olan en ünlü söz ise Oscar Wilde’ın Dorian Gray’in Portresi romanında Lord Henry’ye söylettiği “Sigara, kusursuz bir zevkin kusursuz örneğidir.” cümlesidir.

“Bazen bir puro sadece bir purodur.” sözü Freud’a mı ait?

Hayır, bu sözün Freud’a ait olduğu kanıtlanamamıştır. Psikolog Alan C. Elms’in 2001’deki incelemesine göre Freud’un bunu söylediğine ya da yazdığına dair hiçbir kayıt bulunmamıştır. Freud’un puro içtiği ise fotoğraflarla ve tanıklıklarla belgelidir.

Sigara hakkında hangi şarkılar var?

Adını doğrudan sigaradan alan şarkılar arasında Tuğba Başaran’ın “Sigara”sı, Ozan Manas’ın “Bir Çaya Bir Sigaraya”sı ve Gökhan Namlı’nın “Bir Nefes Sigara”sı sayılabilir. Kayahan’ın “Bir Aşk Hikayesi”, Rıza Tamer’in “Beyaz Pabuçlar”, Sıla’nın “Kalksın Uyuyanlar” ve Cem Adrian’ın “Kibrit” şarkılarında da sigaradan söz eden unutulmaz dizeler bulunur.

Bertrand Russell’ın hayatını sigara mı kurtardı?

Russell, 2 Ekim 1948’de Trondheim yakınlarında alabora olan Bukken Bruse adlı deniz uçağında sigara bölmesinde oturuyordu. Otobiyografisine göre o bölmedekilerin hepsi yanı başındaki acil çıkış penceresinden kurtuldu; uçaktaki 45 kişiden 19’u ise hayatını kaybetti. Russell’ın uçuştan önce yaptığı “Sigara içemezsem ölürüm” esprisi bu yüzden ünlüdür.

Sigarayı bırakmak için nereden destek alınabilir?

Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı günün her saati hizmet verir ve sabit hatlardan ücretsiz aranabilir. Hat, bırakma planı hazırlanmasına yardım eder ve gerektiğinde sigara bırakma polikliniklerine yönlendirir; bu polikliniklerdeki danışmanlık da ücretsizdir.

{ “@context”: “https://schema.org”, “@type”: “FAQPage”, “mainEntity”: [ { “@type”: “Question”, “name”: “Sigara ile ilgili en ünlü söz hangisidir?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “En çok paylaşılan söz, Mark Twain’e atfedilen “Sigarayı bırakmak dünyanın en kolay işidir, biliyorum çünkü binlerce kez bıraktım.” cümlesidir. Ancak bu sözün Twain’e ait olduğuna dair bir kaynak bulunamamıştır. Kaynağı kesin olan en ünlü söz ise Oscar Wilde’ın Dorian Gray’in Portresi romanında Lord Henry’ye söylettiği “Sigara, kusursuz bir zevkin kusursuz örneğidir.” cümlesidir.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: ““Bazen bir puro sadece bir purodur.” sözü Freud’a mı ait?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Hayır, bu sözün Freud’a ait olduğu kanıtlanamamıştır. Psikolog Alan C. Elms’in 2001’deki incelemesine göre Freud’un bunu söylediğine ya da yazdığına dair hiçbir kayıt bulunmamıştır. Freud’un puro içtiği ise fotoğraflarla ve tanıklıklarla belgelidir.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Sigara hakkında hangi şarkılar var?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Adını doğrudan sigaradan alan şarkılar arasında Tuğba Başaran’ın “Sigara”sı, Ozan Manas’ın “Bir Çaya Bir Sigaraya”sı ve Gökhan Namlı’nın “Bir Nefes Sigara”sı sayılabilir. Kayahan’ın “Bir Aşk Hikayesi”, Rıza Tamer’in “Beyaz Pabuçlar”, Sıla’nın “Kalksın Uyuyanlar” ve Cem Adrian’ın “Kibrit” şarkılarında da sigaradan söz eden unutulmaz dizeler bulunur.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Bertrand Russell’ın hayatını sigara mı kurtardı?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Russell, 2 Ekim 1948’de Trondheim yakınlarında alabora olan Bukken Bruse adlı deniz uçağında sigara bölmesinde oturuyordu. Otobiyografisine göre o bölmedekilerin hepsi yanı başındaki acil çıkış penceresinden kurtuldu; uçaktaki 45 kişiden 19’u ise hayatını kaybetti. Russell’ın uçuştan önce yaptığı “Sigara içemezsem ölürüm” esprisi bu yüzden ünlüdür.” } }, { “@type”: “Question”, “name”: “Sigarayı bırakmak için nereden destek alınabilir?”, “acceptedAnswer”: { “@type”: “Answer”, “text”: “Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı günün her saati hizmet verir ve sabit hatlardan ücretsiz aranabilir. Hat, bırakma planı hazırlanmasına yardım eder ve gerektiğinde sigara bırakma polikliniklerine yönlendirir; bu polikliniklerdeki danışmanlık da ücretsizdir.” } } ] }

Kaynaklar

Bilgileri şu kaynaklarla karşılaştırdık:

• Oscar Wilde, Dorian Gray’in Portresi (The Picture of Dorian Gray), 6. bölüm; Project Gutenberg ve Standard Ebooks basımları.
• Italo Svevo, Zeno’nun Bilinci (La coscienza di Zeno), “Il fumo” bölümü; Vikikaynak (İtalyanca) ve Vikisöz (İtalyanca).
• Fernando Pessoa (Álvaro de Campos), Tabacaria; Vikikaynak (Portekizce), Vikipedi (Portekizce) “Tabacaria” maddesi.
• The Autobiography of Bertrand Russell; Vikipedi (İngilizce) “Bukken Bruse disaster” maddesi.
• Orhan Veli Kanık, Dalga; Vikikaynak.
• Cemal Süreya, Sevgilim Ben Şimdi.
• Quote Investigator: “It’s Easy to Quit Smoking. I’ve Done It a Thousand Times”.
• Alan C. Elms, “Apocryphal Freud: Sigmund Freud’s Most Famous ‘Quotations’ and Their Actual Sources” (2001); Wikiquote (İngilizce) “Sigmund Freud” sayfası.
• Çöpçüler Kralı (1977, yön. Zeki Ökten); Türk Sineması Araştırmaları (TSA) veri tabanı, Vikisöz.
• Vikipedi: Kayahan maddesi (Ne Oldu Can albümü).
• Dünya Sağlık Örgütü (WHO), tütün bilgi notları.
• T.C. Sağlık Bakanlığı, ALO 171 Sigara Bırakma Danışma Hattı.
• Görseller: Wikimedia Commons, Library of Congress.

.kopyala-liste>li{margin-bottom:.65em;line-height:1.75;padding:.75em 1em;border:1px solid var(–color-border);border-left:4px solid var(–color-primary);border-radius:8px;background:var(–color-surface);color:var(–color-text);list-style:none} .kopyala-liste{padding-left:0;margin-left:0} .kopyala-liste>li strong{color:var(–color-primary)} .film-kunye{padding:.9em 1.2em .9em 2.2em;border:1px solid var(–color-border);border-radius:8px;background:var(–color-surface);color:var(–color-text)} .film-kunye>li{margin:.25em 0;line-height:1.6} .film-kunye>li strong{color:var(–color-text-secondary)} .replik-kunye{font-size:.92em;color:var(–color-text-secondary);margin-top:-.2em} .replik-kunye strong{color:var(–color-text)} .kopyala-btn{display:inline-block;margin-top:.4em;padding:1px 10px;font-size:.78em;line-height:1.7;border:1px solid var(–color-primary);border-radius:4px;background:transparent;color:var(–color-primary);cursor:pointer;vertical-align:middle;font-family:inherit} .kopyala-btn:hover,.kopyala-btn:focus,.kopyala-btn.kopyalandi{background:transparent;color:var(–color-text);border-color:var(–color-text)} .yas-notu{font-size:.92em;color:var(–color-text-secondary);border-left:3px solid var(–color-border);padding-left:.8em} .icindekiler{padding:.9em 1.2em .9em 2.2em;border:1px solid var(–color-border);border-radius:8px;background:var(–color-surface);color:var(–color-text)} .icindekiler>li{margin:.2em 0;line-height:1.6} .icindekiler a{color:var(–color-primary)} .yas-tablosu table{border-collapse:collapse;width:100%;background:var(–color-surface);color:var(–color-text)} .yas-tablosu th,.yas-tablosu td{border:1px solid var(–color-border);padding:.55em .7em;vertical-align:top} .yas-tablosu thead th{background:var(–color-bg-alt);color:var(–color-text)} .kaynak-notu{font-size:.9em;color:var(–color-text-secondary);border-left:3px solid var(–color-border);padding-left:.8em} .kopyala-liste>li em{color:var(–color-text-secondary)} .sair-kunye{padding:.9em 1.2em .9em 2.2em;border:1px solid var(–color-border);border-radius:8px;background:var(–color-surface);color:var(–color-text)} .sair-kunye>li{margin:.25em 0;line-height:1.6} .sair-kunye>li strong{color:var(–color-text-secondary)} .ruh-hali{padding:.9em 1.2em .9em 2.2em;border:1px dashed var(–color-border);border-radius:8px;background:var(–color-bg-alt);color:var(–color-text)} .ruh-hali>li{margin:.25em 0;line-height:1.6} .ruh-hali a{color:var(–color-primary)} .yas-tablosu td a{color:var(–color-primary)} .wp-block-image figcaption{color:var(–color-text-secondary)} .siir-metni{font-family:inherit;white-space:pre-wrap;line-height:1.8;padding:.9em 1.2em;border:1px solid var(–color-border);border-left:4px solid var(–color-primary);border-radius:8px;background:var(–color-surface);color:var(–color-text)} .mini-test{padding:.7em 1em;margin-bottom:.6em;border:1px solid var(–color-border);border-radius:8px;background:var(–color-bg-alt);color:var(–color-text)} .mini-test summary{cursor:pointer;font-weight:600;color:var(–color-text)} .mini-test p{margin:.6em 0 0;color:var(–color-text-secondary)} (function(){ function eskiYontem(t){ var a=document.createElement(‘textarea’);a.value=t;a.setAttribute(‘readonly’,”); a.style.position=’fixed’;a.style.top=’-9999px’;document.body.appendChild(a);a.select(); var ok=false;try{ok=document.execCommand(‘copy’);}catch(e){} document.body.removeChild(a);return ok; } function kopyala(t){ var guvenli=navigator.clipboard ? window.isSecureContext : false; if(guvenli){ return navigator.clipboard.writeText(t).then(function(){return true;},function(){return eskiYontem(t);}); } return Promise.resolve(eskiYontem(t)); } function metin(li){ var k=li.cloneNode(true); var bs=k.querySelectorAll(‘.kopyala-btn’); Array.prototype.forEach.call(bs,function(b){b.parentNode.removeChild(b);}); var brs=k.querySelectorAll(‘br’); Array.prototype.forEach.call(brs,function(b){b.parentNode.replaceChild(document.createTextNode(‘n’),b);}); var satirlar=k.textContent.split(‘n’).map(function(s){return s.replace(/s+/g,’ ‘).trim();}); return satirlar.filter(function(s){return s.length>0;}).join(‘n’); } function kur(){ var ogeler=document.querySelectorAll(‘.kopyala-liste > li’); Array.prototype.forEach.call(ogeler,function(li){ if(li.querySelector(‘.kopyala-btn’))return; var b=document.createElement(‘button’); b.type=’button’;b.className=’kopyala-btn’;b.textContent=’Kopyala’; b.setAttribute(‘aria-label’,’Bu sözü kopyala’); b.addEventListener(‘click’,function(){ kopyala(metin(li)).then(function(ok){ b.textContent=ok?’Kopyalandı ✓’:’Kopyalanamadı’; b.classList.add(‘kopyalandi’); setTimeout(function(){b.textContent=’Kopyala’;b.classList.remove(‘kopyalandi’);},2000); }); }); li.appendChild(document.createElement(‘br’)); li.appendChild(b); }); } if(document.readyState===’loading’){document.addEventListener(‘DOMContentLoaded’,kur);}else{kur();} })();

Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi: Dumanın Edebi Yansımaları

Kimi zaman bir kaçış, kimi zaman bir düşünce ortağı, bazen de sadece bir anın eşlikçisi… Sigara, edebiyatın ve müziğin kadim temalarından biri olmuştur. Bugün mercek altına aldığımız eser, bu çok yönlü ilişkinin adeta bir antolojisi gibi karşımıza çıkıyor: Sanatçı adıyla anılan “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde” tarafından derlenen “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi” başlıklı bu çalışma, kelimelerin dumanla harmanlandığı derin bir yolculuğa çıkarıyor bizi. Bu derleme, sigaranın sadece bir alışkanlık olmadığını, aynı zamanda insan ruhunun karmaşık hallerini anlatan güçlü bir metafor olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.

Bir Nesneden Fazlası: Sigaranın Şiirsel Kimliği

Eserin açılışında, sigaranın kültürel ve edebi bağlamdaki yerini çarpıcı bir şekilde özetleyen şu dizelerle karşılaşıyoruz:

Sigara, edebiyatta ve şarkılarda çoğu zaman bir nesneden fazlasıdır: Bir bekleyişin, bir ayrılığın, bir türlü verilemeyen bir kararın kısa adıdır. Sigara ile ilgili sözler de bu yüzden iki uçta toplanır; kimi bu alışkanlığı ironik bir zarafetle anlatır, kimi de dumanın arkasındaki yalnızlığı.

Bu giriş, “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi” adlı bu derlemenin sadece bir koleksiyon olmadığını, aynı zamanda sigaranın insan deneyimindeki derin izlerini anlatan bir anlatı olduğunu gösteriyor. Bir bekleyişin sabrını, bir ayrılığın acısını veya bir kararsızlığın ağırlığını, tek bir nesnenin etrafında nasıl toplandığını ustaca dile getiriyor. Bu, eserin genel tonunu belirleyen ve her bir dizeye anlam katan güçlü bir başlangıç.

Her Nefeste Bir Duygu: Edebiyatın ve Müziğin Sesleri

Sanatçı “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde”, bu eşsiz derlemesinde Oscar Wilde’dan Kayahan’a, Orhan Veli’den Sıla’ya kadar uzanan geniş bir yelpazeden sesleri bir araya getiriyor. Her biri, sigarayla kurulan farklı bir bağı temsil ediyor. Örneğin, Oscar Wilde’ın Lord Henry aracılığıyla dile getirdiği:

“Sigara, kusursuz bir zevkin kusursuz örneğidir. Enfestir ve insanı doyurmadan bırakır. İnsan daha ne ister?”

dizesi, sigaranın sunduğu o zarif, ironik hazza odaklanırken, Italo Svevo’nun “son sigara” kavramı, bırakma mücadelesinin ironik döngüsünü anlatır. Bu “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi”nin her bir bölümü, birer enstrüman gibi farklı bir melodi çalıyor.

Fernando Pessoa’nun “Tütüncü Dükkânı” şiirinden alınan:

“Onları yazmayı düşünürken bir sigara yakıyorum
Ve sigarada bütün düşüncelerden kurtuluşun tadına varıyorum.”

dizesi, sigarayı bir kaçış anı, zihni susturan bir mola olarak betimler. Bu, sanatçının zihnindeki karmaşayı bir anlığına dağıtma arayışının şiirsel ifadesidir. Türk şiirinin incilerinden Orhan Veli’nin “Dalga” şiirindeki:

“Parmaklarımda cıgaram,”

ifadesi ise, sigaranın gündelik hayatın yalın ve sade mutluluklarıyla nasıl iç içe geçtiğini gösterir. Bu dizeler, “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde”ın derlemesinin ne kadar çeşitli perspektifler sunduğunu ortaya koyuyor.

Şarkılarda Yankılanan Duman: Aşk, Ayrılık ve Yalnızlık

Şarkı dizeleri, “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi” içerisinde ayrı bir yer tutuyor ve sigaranın duygusal yükünü en yoğun haliyle aktarıyor. Kayahan’ın “Bir Aşk Hikayesi” şarkısından:

“Çok kızardın sigara içtiğime”

dizesi, biten bir ilişkinin ardından duyulan özlemi ve küçük anıların değerini vurgularken, Rıza Tamer’in “Beyaz Pabuçlar” şarkısındaki:

“İçtiğin sigarada dumanın olsaydım”

ifadesi, gidenin hayatında en uçucu, en geçici bile olsa bir iz bırakma arzusunun çaresizliğini anlatır. Sıla’nın “Kalksın Uyuyanlar” şarkısında geçen:

“İlk iş kalktım, sigara yaktım”

dizesi ise, ayrılığın ertesi sabahının o boşluğunu, bir refleks olarak sigaraya sarılmayı ne kadar gerçekçi bir şekilde resmettiğini görüyoruz. Cem Adrian’ın “Kibrit” şarkısındaki:

“Sen beni yak, ben sigaramı”

dizesi, tükenen bir aşkın acısını, sigaranın yanışıyla özdeşleştirerek yoğun bir metafor sunuyor. Bu dizeler, “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde”ın derlemesinde sigaranın sadece bir nesne değil, aynı zamanda derin insani duyguların bir yansıması olduğunu kanıtlıyor.

Dumanın Perde Arkası: Gerçekler ve Yansımalar

Bu kapsamlı “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde’dan Orhan Veli’ye 16 Söz ve Şarkı Dizesi”, yalnızca edebi güzelliklere odaklanmakla kalmıyor, aynı zamanda sigarayla ilgili yaygın yanlış atıflara da değinerek bilginin doğruluğuna vurgu yapıyor. Mark Twain ve Sigmund Freud’a atfedilen ancak onlara ait olmayan sözler, kültürel belleklerdeki yanılsamaları gözler önüne seriyor. Eserin sonunda yer alan ve sigaranın sağlık üzerindeki etkilerine dair istatistikler ise, tüm bu edebi ve romantik algının ötesindeki acı gerçeği bir tokat gibi yüzümüze çarpıyor:

Her yıl tütün kullanımına bağlı ölümler 8 milyonu aşkın (7 milyondan fazlası doğrudan kullanım, yaklaşık 1,3 milyonu pasif içicilik nedeniyle)

Bu kısım, “Sigara ile İlgili Sözler: Wilde”ın derlemesinin sadece bir sanat eseri olmadığını, aynı zamanda farkındalık yaratma misyonu taşıyan, çok katmanlı bir içerik olduğunu gösteriyor. Edebi zarafetle başlayan bu yolculuk, sonunda somut gerçeklerle yüzleşerek dengeli ve düşündürücü bir kapanış sunuyor.