Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 22 Ekim 2026
“Ben ne biçim benim / Ne kendime benziyorum / Ne başkalarına” diyen bir şairin dizeleri, kendini birden fazla kimlikte arayan herkese bir yerinden dokunur. Murathan Mungan şiirleri aşkı, yalnızlığı, kenti, belleği ve Mezopotamya’dan gelen eski anlatıları aynı sayfada buluşturur; kimi zaman bir halk türküsü kadar yalın, kimi zaman bir afiş kadar keskindir. Bu yazıda Mungan’ın en sevilen 10 şiirini, her birinden kısa bir alıntı, yer aldığı kitap ve küçük bir yorumla bir araya getirdik.
Şiirler telif koruması altında; tamamını şairin kitaplarında okuyabilirsiniz. Bu yüzden her şiirden yalnızca birkaç dizelik kısa alıntılar paylaşıyoruz. Alıntıları ve şiir-kitap bilgilerini en az iki kaynakla karşılaştırdık. Kutulardaki Kopyala düğmesi dizeleri şair ve şiir adıyla birlikte kopyalar.
Murathan Mungan kimdir?
Mungan oyun, öykü, roman, deneme ve senaryo da yazdı; ama geniş okur kitlesiyle en güçlü bağı şiirleri ve şarkı sözleri üzerinden kurdu. 1994’te çıkan Metal, onu 1980 kuşağının en çok okunan şairlerinden biri hâline getirdi. Şiirlerinde divan ve halk şiirinin biçimleri, pop kültürü, sinema ve kent hayatıyla yan yana durur. Eserlerinin tamamı bugün Metis Yayınları’ndan çıkıyor.
İçindekiler
1. Sizden Saklı
her sevgiliyle biraz daha
biraz daha sizden saklı eskidim
Murathan Mungan, “Sizden Saklı”
Kitap: Mırıldandıklarım (ilk basım 1990)
Hikâyesi: Murathan Mungan şiirleri arasında en çok paylaşılanlardan biri. Kısa şiir bir bekleyişle açılır: gelmeyen birini beklerken “eksilen yanlarla” eskimek. Şair aşkı “verilmiş bir söz” olarak tanımlar ve zamanı takvim yapraklarıyla sayar.
Şiirin gücü, aşkı tek bir kişiye değil, art arda gelen sevgililerin toplamına bağlamasından geliyor. Her ilişki biraz daha yıpratıyor ama asıl beklenen kişi hiç gelmiyor. “Sizden saklı” sözündeki resmî hitap da mesafeyi büyütüyor; şiir bir itiraf kadar bir sitem de taşıyor.
2. Bir Yılın Son Günleri (“Mırıldandıklarım”)
‘İçtenliğin’ ya da ‘dünya görüşünün’ kirletmediği
Kendime bir yeni yıl kartı yazarak bunları diliyorum
Murathan Mungan, “Bir Yılın Son Günleri”
Kitap: Mırıldandıklarım (ilk basım 1990), kitabın açılış şiiri · Yazılış: 26 Aralık 1981
Hikâyesi: İnternette çoğunlukla “Mırıldandıklarım” adıyla dolaşan bu uzun şiirin asıl adı “Bir Yılın Son Günleri”dir; adını taşıyan kitabın ilk şiiridir. Bir yılın bitiminde insanın kendine sorduğu soruları sıralar: borçlarını ödedi mi, dostluklarını yeniden düşündü mü, hâlâ sevebiliyor mu?
Yılbaşı yaklaşırken bu şiirin yeniden paylaşılması tesadüf değil. Soru cümleleriyle ilerleyen şiir bir muhasebe defteri gibi; sonunda şair kendine bir yeni yıl kartı yazıyor ve kış güneşinde keyif yapan bir kedi kadar tasasız olmayı diliyor. Uzun şiirin tamamını okumak isteyenler için kitap, en doğru adrestir.
3. Başkalarının Gecesi
Dipteki arayış boş kovan
Başkalarının gecesi bitmedi daha
Murathan Mungan, “Başkalarının Gecesi”
Kitap: Başkalarının Gecesi (1997), kitabın açılış şiiri · Yazılış: 10 Ocak 1990
Hikâyesi: Kitaba adını veren şiir “Görünmeyeni görmenin azabı” dizesiyle açılır ve bu dizeyi bir nakarat gibi tekrarlar. Kitap, elli bir şiirden oluşur.
Şiirin anlatıcısı, başkalarının göremediği şeyleri gördüğü için yorgun düşmüş biri. “İhtiyar atlar gibi kapandım içime” benzetmesi şiirin ruh hâlini tek satırda özetliyor. Son dize ise umutsuz bir kapanıştan çok bir uyarı gibi okunabilir: gece, yalnızca anlatıcının gecesi değil.
4. Bu Ne Biçim Hayat
Ne kendime benziyorum
Ne başkalarına
Murathan Mungan, “Bu Ne Biçim Hayat”
Kitap: Mürekkep Balığı (ilk basım 1997) · Yazılış: 23 Haziran 1991, Ludwigshafen
Hikâyesi: Şiir edebiyat göndermeleriyle dolu, oyunbaz bir yakınmadır. Kapıyı “üç defa” çalan postacı, ünlü Postacı Kapıyı İki Kere Çalar adına takılır; karşı daireye taşınan yeni komşu ise Ahmet Muhip Dıranas’ın Fahriye Abla şiirinden çıkıp gelmiştir. Şair yaşlanmış, Fahriye Abla ise şiirdeki yaşından bir gün bile almamıştır.
Şiir şakayla başlıyor, itirafla bitiyor. Önce memleketin “ne biçim” hâllerine gülümsüyoruz, sonra anlatıcı dönüp kendine bakıyor ve bu üç dize çıkıyor ortaya. Kimliğini hiçbir kalıba sığdıramayan herkesin kendinden bir şey bulacağı bir kapanış.
5. Sandık Odası
burada bulacağımızı sanırdık
bu sandık odasında
Murathan Mungan, “Sandık Odası”
Kitap: Yaz Geçer (1992) · Yazılış: Ludwigshafen – İstanbul, 1991
Hikâyesi: Yaz Geçer, Mungan’ın 1986-1992 arasında yazdığı on şiirden oluşur ve Metis Yayınları’ndan çıkan ilk kitabıdır. “Sandık Odası”, kitabın kısa ve hüzünlü şiirlerinden biri; gitmiş biri, tozlanmış bakışlar ve balkonda unutulmuş yazlar arasında geçer.
Hemen her evin bir sandık odası, kaybolan her şeyin “nasılsa oradadır” diye düşünüldüğü bir köşesi vardır. Şiir, o güvenin aslında bir yanılsama olduğunu fark ettiriyor: bazı kayıplar hiçbir sandıkta bulunmuyor. Yaz Geçer’i okuyanlar, kitabın adının şiirlerdeki zaman duygusuyla ne kadar uyumlu olduğunu hemen görür.
6. Maske
gerisingeriye dönen etiket
Murathan Mungan, “Maske”
Kitap: Metal (1994) · Yazılış: Haziran 1991, Ludwigshafen
Hikâyesi: Altmış iki şiirden oluşan Metal, Mungan’ın en çok okunan kitaplarından biridir. “Maske” de kitabın teknoloji, ekran ve elektronik dünyasının imgeleriyle kurulan şiirlerinden. Şiir, “volümünü kıs kalbinin” diye başlayan bir çağrıyla kapanır.
Pil, bant, bilgisayar ve ekran gibi sözcükler bir aşk şiirinde ilk bakışta yabancı duruyor; ama şiir tam da bu yabancılığı anlatıyor. Kalbin bile bir ses düğmesine dönüştüğü bir dünyada maske, kişinin kendini korumak için taktığı ikinci bir yüz. 1990’ların başında yazılmış olmasına rağmen bugün daha da güncel okunuyor.
7. Pâzubent
insan ruhlara âşık olur
sevdikçe başkasını
kendini bulur
Murathan Mungan, “Pâzubent”
Kitap: Erkekler İçin Divan (2001), kitabın açılış şiiri
Hikâyesi: Pâzubent, eskiden kola takılan muska ya da süs bileziğidir. Erkekler İçin Divan, adından da anlaşılacağı gibi divan şiirinin biçim ve sözcüklerini bugünün aşk anlatısıyla buluşturur; kitaptaki yetmiş şiirin çoğu ilk kez bu kitapla okura ulaştı.
Bu dört dize, aşkı bir bedensel arzu olmaktan çıkarıp kendini tanımanın yolu olarak anlatıyor. Eski sözcüklerle bugünün duygusunu anlatmak Mungan’ın en sevdiği oyunlardan biri; “Pâzubent” bu oyunun en akılda kalan örneklerinden. Şiirin geri kalanında aşkın insanı “suretten surete” süründürdüğünü de okuyoruz.
8. Sahtiyan
dağa çıkmış bir şairim ben
ah! kimsenin görmediği
Murathan Mungan, “Sahtiyan”
Kitap: Sahtiyan (1985), kitaba adını veren açılış şiiri · Ödül: 1981 Gösteri dergisi şiir birinciliği
Hikâyesi: Sahtiyan, işlenmiş ince keçi derisi demek. Bölümlere ayrılmış uzun şiir, Doğu’nun dağlarını, eski söylenceleri ve avlanan bir yaban hayvanının imgesini iç içe geçirir. 1981’de Gösteri dergisinin şiir yarışmasında birinciliği kazanan şiir, dört yıl sonra çıkan kitaba da adını verdi.
Şiir, Mezopotamya Üçlemesi’nin oyun yazarıyla şairin aynı kişi olduğunu en iyi gösteren metin. Halk anlatılarının ritmi ile modern bir yalnızlık duygusu bu dizelerde yan yana: “dağa çıkmış” şairi kimse görmüyor.
9. Adres
ne sokağın kalbi, ne kalbin evi
Murathan Mungan, “Adres”
Kitap: Timsah Sokak Şiirleri (2003) · Yazılış: 2003
Hikâyesi: Timsah Sokak Şiirleri, 1998-2003 arasında yazılmış otuz dört şiiri toplar ve sarı, pembe ve mavi olmak üzere üç ayrı kapak rengiyle yayımlanmıştır. “Adres” kısa bir şiirdir ve “Artık burada oturmuyor bu şiiri yazan” dizesiyle biter.
Bir ev değiştirme şiiri gibi başlıyor ama asıl taşınma insanın kendinden taşınması. Yaraların “kapandıktan sonra da işleyen” bir belleği olduğunu söyleyen şiir, eski adreslere gönderilen mektuplar gibi geçmişte kalan hâllerimize sesleniyor. Son dize bir kapı notu kadar sade, bir veda kadar ağır.
10. İzin
Murathan Mungan, “İzin”
Kitap: Mürekkep Balığı (ilk basım 1997)
Hikâyesi: Yalnızca birkaç satırlık bu şiir, okul sıralarından tanıdığımız bir cümleyle başlar: öğretmen, bilinmeyen kelimelerin altının çizilmesini ister. Yıllar ve kitaplar geçtikten sonra şair artık bütün kelimelerin altını çizdiğini söyler ve öğretmeninden izin ister.
Bilmek arttıkça her şeyin daha da yabancılaştığını anlatan çok kısa ama çok derin bir şiir. Son dizedeki “izin” hem bir ders arası hem de bir veda gibi okunabiliyor. Listeyi bu şiirle kapatmamızın nedeni de bu; tamamı birkaç satır olduğu için yalnızca son dizesini paylaştık, gerisini kitapta okumanızı öneririz.
Murathan Mungan okumaya hangi kitaptan başlamalı?
Murathan Mungan şiirleri ile yeni tanışacaklar için Yaz Geçer iyi bir başlangıç: kısa, yalın ve on şiirden oluşan bir kitap. Aşk şiirlerini sevenler Mırıldandıklarım ve Erkekler İçin Divan’a, kent ve teknoloji imgeleriyle kurulmuş daha sert bir ses arayanlar Metal’e yönelebilir. Şairin 2000’e kadarki bütün şiirlerini tek ciltte görmek isteyenler için 13+1 var; sonraki dönemi ise Erkekler İçin Divan, Timsah Sokak Şiirleri ve Solak Defterler izler.
Murathan Mungan’ın sözlerini yazdığı şarkılar
Mungan’ın şarkı sözleri en çok Yeni Türkü’nün sesiyle tanındı. 2004’te Ada Müzik’ten çıkan Söz Vermiş Şarkılar albümünde, sözleri Mungan’a ait şarkıları Türkiye’nin farklı kuşaklardan şarkıcıları yorumladı. Albümün ikincisi Söz Vermiş Şarkılar 2020 Model adıyla 2020’de yayımlandı; şarkı sözleri ise Söz Vermiş Şarkılar adlı kitapta da toplandı.
Albümde ayrıca Athena (Maskeli Balo), Göksel (İstemeyerek İstemeyerek), Candan Erçetin (Çember), Zuhal Olcay (Sesler Yüzler Sokaklar), Hümeyra (Dönmek), Teoman (Ağır Kapı), Gülden Karaböcek (Otel Odaları), Mor ve Ötesi (Telli Telli), Zerrin Özer (Dağınık Yatak), Deniz Türkali (Bir Kadın Nasıl Döner Köşeyi) ve Ayten Alpman (İstersen Hiç Başlamasın) yer aldı.
Başka şairlerin şiirlerinden dizeler arıyorsanız Ahmet Erhan şiirleri, Sabahattin Ali şiirleri ve Ahmet Muhip Dıranas şiirleri yazılarımıza ya da şiir alıntıları bölümümüze göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Murathan Mungan’ın en ünlü şiirleri hangileri?
En çok okunan ve paylaşılan Murathan Mungan şiirleri arasında Sizden Saklı, Bir Yılın Son Günleri (internette Mırıldandıklarım adıyla bilinir), Başkalarının Gecesi, Bu Ne Biçim Hayat, Sandık Odası, Maske, Pâzubent, Sahtiyan, Adres ve İzin sayılabilir.
Mırıldandıklarım şiirinin asıl adı nedir?
İnternette Mırıldandıklarım adıyla paylaşılan uzun şiirin asıl adı Bir Yılın Son Günleri’dir. 26 Aralık 1981 tarihli şiir, Mırıldandıklarım adlı kitabın açılış şiiridir.
Murathan Mungan’ın tüm şiirleri hangi kitapta?
13+1 (2000), şairin 1975-2000 arasında yazdığı on üç şiir kitabını ve Fazladan Bir Kitap’ı tek ciltte toplar. Sonraki şiirleri Erkekler İçin Divan (2001), Timsah Sokak Şiirleri (2003) ve Solak Defterler (2016) kitaplarındadır. Eserlerinin tamamı Metis Yayınları’ndan çıkar.
Murathan Mungan’ın sözlerini yazdığı şarkılar hangileri?
Yeni Türkü’nün Fırtına’sı, Müslüm Gürses’in Nilüfer ve Olmasa Mektubun’u, Sezen Aksu’nun yorumuyla Sevgili, Aylin Aslım’ın yorumuyla Kimdi Giden Kimdi Kalan ve Cem Karaca’nın yorumuyla Göç Yolları bunlardan bazılarıdır. Pek çoğu 2004 tarihli Söz Vermiş Şarkılar albümünde toplandı.
Murathan Mungan nereli?
Murathan Mungan 21 Nisan 1955’te İstanbul’da doğdu. Ailesi Mardinlidir; ilkokulu ve liseyi Mardin’de okudu, 1972’de Ankara’ya taşındı. 1988’den bu yana İstanbul’da yaşıyor.
Kaynaklar
Murathan Mungan Şiirleri: Dizelerin Derinliklerine Bir Yolculuk ve Edebi Bir Keşif
Murathan Mungan’ın şiir dünyasına açılan bu özel derleme, okuyucuyu şairin duygu ve düşünce evreninin en çarpıcı köşelerine davet ediyor. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” başlığı altında sunulan bu metin, aslında bir şarkı sözü gibi işlenmiş, şairin ruh halini ve edebi gücünü yansıtan bir seçki. İlk cümlesiyle bile derin bir sorgulamayı başlatan bu “şarkı”, kendini ve çevresini anlamlandırma çabasındaki her bireye dokunuyor.
Bu açılış dizesi, Murathan Mungan’ın şiirlerine hakim olan kimlik arayışı, aidiyet sorunu ve bireyin kendini konumlandırma çabasının bir özeti gibi. Bu, sadece bir şairin değil, modern insanın da ortak çığlığı. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” adlı bu içerik, tam da bu temel sorgulamadan yola çıkarak, aşkı, yalnızlığı, kenti, belleği ve Mezopotamya’dan süzülüp gelen o kadim anlatıları bir araya getiriyor. Kimi zaman bir halk türküsünün yalınlığıyla, kimi zaman ise bir afişin keskinliğiyle karşımıza çıkan bu dizeler, Murathan Mungan’ın kaleminden çıkan her satırın ne denli katmanlı olduğunu gösteriyor.
Kimlik Arayışının Yankıları: “Bu Ne Biçim Hayat” ve “Sizden Saklı”
Murathan Mungan’ın şiirleri, özellikle de “Bu Ne Biçim Hayat” gibi eserler, bireyin iç dünyasındaki karmaşayı ve dış dünyayla olan uyumsuzluğunu ustaca işler. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” derlemesindeki bu seçki, şairin kendiyle ve ötekilerle olan ilişkisini sorgulayan, oyunbaz ama bir o kadar da içten bir yakınmayı barındırıyor.
Bu üç dize, tüm kimlik kalıplarına sığamayan, kendini tanımlamakta güçlük çeken herkesin iç sesi. Şiirdeki edebi göndermelerle harmanlanan bu itiraf, Murathan Mungan’ın özgün üslubunun bir yansıması. Aynı şekilde, “Sizden Saklı” şiirindeki aşkın tanımı ve zamanın yıpratıcılığı da bu kimlik arayışının bir parçası:
Bu dizeler, aşkı tek bir kişiye indirgemek yerine, tüm ilişkiler toplamında yaşanan bir yıpranma süreci olarak ele alıyor. “Sizden saklı” ifadesindeki resmiyet, aynı zamanda bir mesafeyi ve belki de incinmiş bir ruhun sitemini taşıyor. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” bu iki şiiri yan yana getirerek, şairin bireysel yalnızlığını ve aşkla olan karmaşık bağını gözler önüne seriyor.
Zamanın ve Yalnızlığın Muhasebesi: “Bir Yılın Son Günleri” ve “Başkalarının Gecesi”
Murathan Mungan’ın eserlerinde zaman ve yalnızlık teması sıklıkla karşımıza çıkar. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” bu derlemede, “Bir Yılın Son Günleri” ile yıl sonu muhasebesini, “Başkalarının Gecesi” ile de derin bir içsel yorgunluğu sunar.
Bu dizeler, yılın sonunda yapılan bir öz değerlendirme, bir arınma ve yeni umutlara tutunma çabası. Şairin, “içtenliğin” bile kirlendiği bir dünyada, yalın ve iyi insanlara duyduğu özlem, Murathan Mungan’ın insana dair derin gözlemlerini yansıtıyor. Ardından gelen “Başkalarının Gecesi” ise bu yalnızlığın ve yorgunluğun daha karanlık bir yüzünü ortaya koyuyor:
Bu çarpıcı dizeler, anlatıcının başkalarının göremediği şeyleri görmenin getirdiği yorgunluğu ve umutsuz arayışları ifade ediyor. “Başkalarının gecesi bitmedi daha” ifadesi, bu yükün sadece bireysel olmadığını, kolektif bir ağırlığı da işaret ettiğini düşündürüyor. Bu iki şiir, “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” içeriğinde, zamanın akışında bireyin yaşadığı içsel hesaplaşmaları ve yalnızlığın farklı tonlarını başarıyla aktarıyor.
Belleğin ve Kimliğin Mekansal İzleri: “Sandık Odası” ve “Adres”
Murathan Mungan şiirlerinde mekan, sadece fiziksel bir yer değil, aynı zamanda belleğin ve kimliğin taşıyıcısıdır. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” derlemesindeki “Sandık Odası” ve “Adres” şiirleri bu temayı işler.
Her evin bir “sandık odası” vardır; kaybolan her şeyin bir gün bulunacağı yanılgısı. Murathan Mungan, bu şiirle o güvenin aslında bir illüzyon olduğunu fısıldar: bazı kayıplar hiçbir sandıkta bulunmaz, kalbimizdeki boşlukta yankılanır. Bu, Murathan Mungan’ın hüzünlü ve gerçekçi bakış açısının bir örneğidir. “Adres” şiiri ise bu mekan ve kimlik ilişkisini daha da ileri taşır:
Bu dizeler, insanın sadece fiziksel mekanlardan değil, kendi özünden, kimliğinden bile uzaklaşabileceği fikrini sunar. Eski adreslere gönderilen mektuplar gibi, geçmişte kalan hallerimize seslenen bu şiir, “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” içinde, aidiyetin ve benliğin ne kadar kırılgan olduğunu vurgular. Murathan Mungan, bu dizelerle okuyucuyu derin bir düşünsel yolculuğa çıkarır.
Murathan Mungan’ın bu özel derlemesi, şiirlerinin zamansızlığını ve evrensel temalarını bir kez daha kanıtlıyor. Her dize, okuyucunun kendi iç dünyasında bir yankı bulurken, şairin ustalığına hayranlık uyandırıyor. “Murathan Mungan Şiirleri: En Güzel 10 Şiirden Dizeler ve Hikâyeleri” ile bu edebi şölenin tadını çıkarmak, her şiir sever için eşsiz bir deneyimdir.