Deniz İle İlgili Sözler: Nâzım Hikmet’ten Hemingway’e 20 Söz ve Şarkı Dizesi

📁 Ünlü Sözler 🕒 22 Eki 2026

Son güncelleme: 22 Ekim 2026

Deniz, insanın hem en çok sevdiği hem en çok korktuğu şeydir. Balıkçı ondan ekmeğini çıkarır, şair özgürlüğü, romancı maceranın kendisini, kıyıda oturan biri ise yalnızca sükûneti arar. Deniz ile ilgili sözler bu yüzden bu kadar çeşitlidir: Kimi umut verir, kimi özlemi anlatır, kimi de insana ne kadar küçük olduğunu hatırlatır. Bu yazıda Nâzım Hikmet’ten Orhan Veli’ye, Halikarnas Balıkçısı’ndan Hemingway’e, Victor Hugo’dan Kennedy’ye uzanan sözleri ve denizin geçtiği beş Türkçe şarkı dizesini, söylendikleri yer ve zamanla birlikte bir araya getirdik.

Her sözün kime ait olduğunu ve hangi eserde geçtiğini özgün metinlerinden kontrol ettik; yabancı dillerdeki alıntıları kendimiz çevirdik. İnternette Kristof Kolomb imzasıyla dolaşan ünlü bir deniz sözünün asıl sahibini de ayrıca ele aldık. Kutulardaki Kopyala düğmesi sözü, sahibinin adıyla birlikte kopyalar.

20 deniz sözü bir bakışta

SözKimdenEser
“En güzel deniz henüz gidilmemiş olanıdır.”1. Nâzım HikmetSaat 21-22 Şiirleri
“Deniz daha bembeyazken çıkacaksın yola.”2. Orhan VeliHürriyete Doğru
“Bugün deniz, yüz veren bir anne gibidir.”3. Sait Faik AbasıyanıkHaritada Bir Nokta
“İnsan her yerde ölür…”4. Halikarnas BalıkçısıAganta Burina Burinata
“İçim sıra kımıldıyor gizli denizlerin”5. Attilâ İlhanBen Sana Mecburum
“Köpüğü bırak da denizin gözüyle bak.”6. MevlânâMesnevi
“Denizi hep la mar diye düşünürdü.”7. Ernest HemingwayYaşlı Adam ve Deniz
“Bir an önce denize açılmanın vakti gelmiştir.”8. Herman MelvilleMoby Dick
“Denizden daha büyük bir manzara vardır…”9. Victor HugoSefiller
“Deniz her şeydir!”10. Jules VerneDenizler Altında Yirmi Bin Fersah
“Yuvarlan, ey derin ve lacivert Okyanus!”11. Lord ByronChilde Harold’ın Yolculuğu
“Her şeyin bir ilacını bilirim: tuzlu su.”12. Karen Blixen (Isak Dinesen)Yedi Gotik Öykü
“Yüzeyin altına dalması yeter, özgürdür.”13. Jacques-Yves CousteauTime, 1960
“Okyanusa bağlıyız.”14. John F. KennedyAmerica’s Cup yemeği, 1962
“Kıyıyı gözden kaybetme cesaretin yoksa…”15. Kolomb’a mal edilen sözYanlış atıf
“İçim dışım deniz”16. Nâzım Hikmet / Cem KaracaCeviz Ağacı
“Belki bir deniz kenarında”17. Zeki MürenElbet Bir Gün Buluşacağız
“Deniz masmavidir ne güzel”18. MFÖBazen
“Denizlere çıkar sokaklar”19. Yeni TürküFırtına
“Gemiler kalkar yüreğimden gizlice”20. TeomanGemiler

Türk edebiyatından deniz ile ilgili sözler

İlk altı madde bir hapishane mektubundan, denize dair bir çağrı şiirinden, iki ada ve kıyı hikâyesinden, bir aşk şiirinden ve yedi yüz yılı aşkın bir mesneviden geliyor. Aynı şairlerden başka dizeler için şiir alıntıları ve 1 kıtalık şiirler sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

1. Nâzım Hikmet: “En güzel deniz henüz gidilmemiş olanıdır.”

  • “En güzel deniz:
    henüz gidilmemiş olanıdır.
    En güzel çocuk:
    henüz büyümedi.
    En güzel günlerimiz:
    henüz yaşamadıklarımız.”
    Nâzım Hikmet, 24 Eylül 1945

Şiir: Piraye İçin Yazılmış Saat 21-22 Şiirleri, 24 Eylül 1945 · Yer: Bursa Cezaevi

Nâzım Hikmet bu dizeleri, Bursa Cezaevi’nde her akşam saat 21 ile 22 arasında eşi Piraye’ye yazdığı kısa şiirlerden birinde söyledi. Şiir, gidilmemiş denizden söylenmemiş söze uzanan bir “henüz” zinciriyle kurulur ve “Ve sana söylemek istediğim en güzel söz: henüz söylememiş olduğum sözdür…” dizesiyle biter. Duvarlar arasında yıllarını geçiren bir şairin en güzel şeyleri geleceğe ertelemesi, umutsuzluk değil, inatçı bir umuttur. Bu umudun başka biçimleri için umut ile ilgili sözler yazımıza da bakabilirsiniz.

Nâzım Hikmet'in kıvırcık kır saçları, bıyığı, ceketi ve yakası açık gömleğiyle kameraya doğru baktığı siyah-beyaz portre fotoğrafı
Görsel: Nâzım Hikmet, Berlin 1956, fotoğraf: Hans-Joachim Koch (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

2. Orhan Veli: “Deniz daha bembeyazken çıkacaksın yola.”

  • “Gün doğmadan,
    Deniz daha bembeyazken çıkacaksın yola.
    Kürekleri tutmanın şehveti avuçlarında,
    İçinde bir iş görmenin saadeti,
    Gideceksin…”
    Orhan Veli, Hürriyete Doğru

Şiir: Hürriyete Doğru · Şair: Orhan Veli Kanık (1914–1950) · Beste: Nadir Göktürk, Ezginin Günlüğü (1997)

Garip şiirinin kurucusu Orhan Veli, bu şiirde denizi özgürlüğün kendisi olarak anlatır. Sabahın sessizliği, kürek çeken avuçlar, ağlardan dökülen balıklar derken şiir bir coşkuya dönüşür ve “Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol; / Git gidebildiğin yere.” dizeleriyle biter. Şiir 1997’de Nadir Göktürk’ün bestesiyle Ezginin Günlüğü’nün aynı adlı albümüne de girdi. Orhan Veli’nin daha hafif ve esprili dizeleri için sigara ile ilgili sözler yazımıza göz atabilirsiniz.

Beşiktaş Aşiyan'daki parkta, yeşillikler arasında taş bir bloğun üzerinde oturan Orhan Veli Kanık'ın bronz heykeli; arkada tepesinde beyaz bir kuş figürü bulunan kırmızımsı taş sütun
Görsel: Orhan Veli Kanık heykeli, Aşiyan, Beşiktaş, fotoğraf: Homonihilis (CC BY-SA 3.0) / Wikimedia Commons

3. Sait Faik Abasıyanık: “Bugün deniz, yüz veren bir anne gibidir.”

  • “Bugün deniz, yüz veren bir anne gibidir. Bu kadar naz etmemeli, bu kadar yüz vermemeli, bu kadar ışıklı, bu kadar sakin… olmamalı deniz. Bunun yarını var.”
    Sait Faik Abasıyanık, Haritada Bir Nokta

Öykü: Haritada Bir Nokta · Kitap: Son Kuşlar · Yıl: 1952

Sait Faik’in hayatının son yıllarını geçirdiği Burgazada, Son Kuşlar kitabındaki öykülerin çoğunun sahnesidir. Haritada Bir Nokta’nın anlatıcısı, kentten yorgun dönüp adadaki balıkçıların arasında temiz bir hayat arar; denizin bu sakin ve ışıklı hâlinin arkasında, dalganın “kırık cam parçaları gibi keskin ve soğuk” vuracağı günlerin beklediğini bilir. Öykü, adadaki bir haksızlığa tanık olan anlatıcının verdiği sözü bozup yeniden kaleme sarılmasıyla ve “Yazmasam deli olacaktım.” cümlesiyle biter.

Burgazada kıyısından görünüm: sakin ve ışıklı mavi deniz, kıyı boyunca sıralanan evler ve yeşil tepeler
Görsel: Sait Faik’in son yıllarını geçirdiği Burgazada’nın kıyısı, fotoğraf: Justinianus (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

4. Halikarnas Balıkçısı: “Denizden başka her yerde bir izi kalır.”

  • “İnsan her yerde ölür, ne bileyim, dağda, taşta, harp meydanında; ne var ki denizden başka her yerde bir izi, bir kemiği, dikili bir mezar taşı kalır. Denizde boğulan denizcinin ise, tıpkı bir hülya, bir rüya gibi tam bir kayboluşu, bir silinişi vardır.”
    Halikarnas Balıkçısı, Aganta Burina Burinata

Eser: Aganta Burina Burinata, ilk bölüm · İlk baskı: 1946

Cevat Şakir Kabaağaçlı, bir yazısı yüzünden sürgüne gönderildiği Bodrum’a öyle bağlandı ki kentin antik adını kendine takma ad yaptı. Aganta Burina Burinata, babası ve soyunun erkekleri denizde kalmış bir çocuğun denizci olmak için ailesine karşı koymasını anlatır; bu cümleler romanın ilk sayfasında, mezarlıkta erkeklerin mezar taşı olmadığını anlatan bölümde geçer. Hemen ardından annesinin sözü gelir: “Toprak insanı topraktan, deniz insanı da sudan yaratılır.” Türk edebiyatına denizi bir kahraman olarak sokan yazarın en çok okunan romanlarından biridir.

Bodrum Kalesi'nin mavi koya uzanan surları, önünde demirli yelkenliler ve arkada beyaz evlerle kaplı Bodrum yamaçları
Görsel: Halikarnas Balıkçısı’nın adını aldığı Bodrum’da kale ve deniz, 2013, fotoğraf: Tanya Dedyukhina (CC BY 3.0) / Wikimedia Commons

5. Attilâ İlhan: “İçim sıra kımıldıyor gizli denizlerin”

  • “Sus deyip adınla başlıyorum
    İçim sıra kımıldıyor gizli denizlerin”
    Attilâ İlhan, Ben Sana Mecburum

Şiir: Ben Sana Mecburum · Kitap: Ben Sana Mecburum (1960)

Attilâ İlhan’ın en çok ezberlenen şiirlerinden biri olan Ben Sana Mecburum, şairin 1960’ta yayımlanan aynı adlı kitabında yer alır. Şiir İstanbul’un sonbahar akşamlarında, Fatih’te çalan yoksul bir gramofonun sesinde dolaşır; sevgilinin gözlerinden “bir şilep sızar”, adını anmak bile içinde gizli denizleri kıpırdatır. Deniz burada dışarıdaki bir manzara değil, aşkın insanın içinde açtığı derinliktir. Şiirin tamamı Attilâ İlhan – Ben Sana Mecburum sayfasında.

6. Mevlânâ: “Köpüğü bırak da denizin gözüyle bak sen.”

  • “Denizi gören göz başka, köpüğü gören göz başka. Köpüğü bırak da denizin gözüyle bak sen. Köpükler gece gündüz denizden meydana gelir… Fakat sen, ne şaşılacak şey, köpüğü görüyorsun da denizi göremiyorsun!”
    Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Mesnevi

Eser: Mesnevi, 3. cilt, karanlıkta fil hikâyesi · Dönem: 13. yüzyıl

Mevlânâ bu beyitleri Mesnevi’nin ünlü fil hikâyesinin hemen ardından söyler: Karanlık bir ahırda file dokunan herkes, elinin değdiği parçaya göre onu oluğa, yelpazeye ya da direğe benzetir. Duyularımız da bir avuç gibidir; bütünü kavrayamaz, yalnızca yüzeydeki köpüğü görür. Deniz burada görünenin ardındaki hakikatin, köpük ise gelip geçen görüntülerin adıdır.

Dünya edebiyatından deniz sözleri

Sıradaki altı söz iki ünlü denizci romanından, Fransız edebiyatının iki büyük eserinden, bir uzun şiirden ve bir öyküden geliyor. Bu yazarlardan başka cümleler için dünya klasiklerinden kitap alıntıları derlememize de bakabilirsiniz.

7. Ernest Hemingway: “Denizi hep la mar diye düşünürdü.”

  • “Denizi hep la mar diye düşünürdü; İspanyolcada onu sevenler denize böyle der. Onu sevenler bazen ona kötü sözler de söyler, ama hep bir kadından söz eder gibi söylerler.”
    Ernest Hemingway, Yaşlı Adam ve Deniz

Eser: The Old Man and the Sea · Yıl: 1952 · Ödül: 1953 Pulitzer

Seksen dört gündür balık tutamayan yaşlı Küba’lı balıkçı Santiago, büyük balığı aramak için Golf Akıntısı’nın açıklarına kürek çekerken denizi böyle düşünür. Motorlu tekneleri olan genç balıkçılar denizden erkek bir rakip gibi “el mar” diye söz eder; Santiago içinse deniz büyük iyilikler veren ya da esirgeyen, çılgınlıklar yaptığında da bunu elinde olmadan yapan biridir. Romanın “İnsan yenilmek için yaratılmadı; insan yok edilebilir ama yenilemez.” cümlesi de aynı denizin ortasında söylenir.

Beyaz sakallı Ernest Hemingway'in teknesi Pilar'ın kırmızı ahşap kamarasında, çizgili tişört ve yelekle oturup kameraya gülümsediği renkli fotoğraf
Görsel: Ernest Hemingway, teknesi Pilar’da, 1950 civarı / Wikimedia Commons

8. Herman Melville: “Bir an önce denize açılmanın vakti gelmiştir.”

  • “Ne zaman ağzımın kenarları sertleşse, ne zaman ruhumda nemli, çiseli bir kasım olsa… bir an önce denize açılmanın vaktinin geldiğine karar veririm.”
    Herman Melville, Moby Dick

Eser: Moby-Dick; or, The Whale, 1. bölüm “Loomings” · Yıl: 1851

Moby Dick, edebiyatın en ünlü açılış cümlelerinden biriyle başlar: “Bana İsmail deyin.” Anlatıcı İsmail, içindeki kasvetten kurtulmanın tek yolunu denize açılmakta bulur ve hemen ardından herkesin, farkında olmadan, suya doğru çekildiğini anlatır. Aynı bölümde geçen “Düşünceyle su sonsuza dek birbirine bağlıdır” cümlesi de kıyıya bakarak dalıp gidenlerin duygusunu özetler.

Moby-Dick; or, The Whale romanının 1851 tarihli ilk Amerikan baskısının, Harper & Brothers yayınevinin New York adresini taşıyan iç kapak sayfası
Görsel: Moby-Dick’in 1851 tarihli ilk Amerikan baskısının iç kapağı (Harper & Brothers, New York), Beinecke Kütüphanesi, Yale Üniversitesi / Wikimedia Commons

9. Victor Hugo: “Denizden daha büyük bir manzara vardır, o da gökyüzüdür.”

  • “Denizden daha büyük bir manzara vardır: gökyüzü. Gökyüzünden daha büyük bir manzara vardır: ruhun içi.”
    Victor Hugo, Sefiller

Eser: Les Misérables, 1. kısım “Fantine”, 7. kitap, 3. bölüm “Kafatasında Bir Fırtına” · Yıl: 1862

Hugo bu cümleyi, Jean Valjean’ın kendi yerine yargılanan bir adamı kurtarmak için kimliğini açıklayıp açıklamamak arasında bir gece boyunca kıvrandığı bölümün başında yazar. Deniz ölçeğin başlangıcıdır; ama hiçbir okyanus, bir insanın vicdanında kopan fırtına kadar derin değildir. Bölümün adı da bu yüzden “Kafatasında Bir Fırtına”dır.

Victor Hugo'nun Ma destinée adlı çiziminden yapılmış siyah-beyaz gravür: karanlık gökyüzü altında köpüklü tepesiyle kıvrılan dev bir dalga ve dalganın tepesinde küçük bir tekne silueti
Görsel: Victor Hugo’nun “Ma destinée” (Kaderim) adlı dalga çizimi, Fortuné Méaulle’ün gravürü (1881–1882), Maison de Victor Hugo / Wikimedia Commons

10. Jules Verne: “Deniz her şeydir!”

  • “Deniz her şeydir! Yeryüzünün onda yedisini kaplar. Nefesi temiz ve sağlıklıdır. İnsanın asla yalnız olmadığı uçsuz bucaksız bir çöldür, çünkü yanı başında yaşamın kıpırdadığını hisseder.”
    Kaptan Nemo, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah (Jules Verne)

Kim: Kaptan Nemo · Nerede: 1. kısım, 10. bölüm “Deniz İnsanı” · Yıl: 1869–1870

Nautilus denizaltısına alınan Profesör Aronnax, kaptanın kendisine gemiyi tanıttığı konuşmada “Denizi seviyorsunuz, kaptan” der; cevap bu coşkulu cümlelerdir. Kara dünyasıyla bağını koparmış Nemo için deniz hem sığınak hem de özgürlüktür; konuşmanın devamında “Deniz zorbalara ait değildir” der ve yüzeyin otuz ayak altında hiçbir zorbanın gücünün işlemediğini söyler. Verne’in 19. yüzyılda hayal ettiği derin deniz yolculukları, yüz yıl sonra Cousteau gibi kâşiflerle gerçeğe dönüşecekti.

Nautilus denizaltısının salonundaki büyük pencereden dev bir mürekkep balığını izleyen Ned Land, Profesör Aronnax ve Conseil'i gösteren siyah-beyaz gravür
Görsel: Denizler Altında Yirmi Bin Fersah’ın 1870 Hetzel baskısından, Nautilus’un penceresinden görülen dev mürekkep balığı, çizim: Alphonse de Neuville ve Édouard Riou / Wikimedia Commons

11. Lord Byron: “Yuvarlan, ey derin ve lacivert Okyanus, yuvarlan!”

  • “Yuvarlan, ey derin ve lacivert Okyanus, yuvarlan!
    On bin donanma üstünden boşuna geçer;
    İnsan yeryüzünü yıkıntıyla işaretler, ama gücü
    kıyıda biter.”
    Lord Byron, Childe Harold’ın Yolculuğu

Eser: Childe Harold’s Pilgrimage, 4. kanto, 179. kıta · Yıl: 1818

Byron’ın Avrupa’yı dolaşan genç bir yolcuyu anlatan uzun şiiri, okyanusa seslenen bu kıtalarla son bulur. İnsan karada şehirler kurup yıkabilir, ama denizin üzerinde hiçbir iz bırakamaz; okyanus, insanın kibrine karşı zamanın ve doğanın değişmeyen gücüdür. Byron’ın kendisi de iyi bir yüzücüydü ve 1810’da Çanakkale Boğazı’nı yüzerek geçmişti.

12. Karen Blixen: “Her şeyin bir ilacını bilirim: tuzlu su.”

  • “Her şeyin bir ilacını bilirim: tuzlu su… Şu ya da bu şekilde: ter, gözyaşı ya da tuzlu deniz.”
    Karen Blixen (Isak Dinesen), Norderney Tufanı

Öykü: The Deluge at Norderney · Kitap: Seven Gothic Tales (Yedi Gotik Öykü) · Yıl: 1934

Danimarkalı yazar Karen Blixen, İngilizce kitaplarını Isak Dinesen takma adıyla yayımladı; Afrika’da geçen anılarını anlattığı Afrika’dan Uzakta ile de tanınır. Söz, bir sel gecesinde samanlıkta mahsur kalan dört kişinin hikâyesini anlatan öyküde, bir karakterin sorusuna verilen cevaptır. Bugün çok paylaşılan kısa biçimi, “Her derdin ilacı tuzlu sudur: ter, gözyaşı ya da deniz”, 1960’larda bir dergide yapılan kısaltmadan kalmadır.

Bilimden ve tarihten deniz sözleri

Aşağıdaki üç maddede bir deniz kâşifinin, bir devlet başkanının ve tarihe yanlış mal edilmiş bir sözün izini sürüyoruz. Gökyüzüne bakanların sözleri için yıldız ile ilgili sözler yazımız da bu listenin bir tamamlayıcısı sayılabilir.

13. Jacques-Yves Cousteau: “Yüzeyin altına dalması yeter, özgürdür.”

  • “İnsan doğduğu andan itibaren yerçekiminin ağırlığını omuzlarında taşır; toprağa çivilenmiştir. Ama yüzeyin altına dalması yeter, özgürdür.”
    Jacques-Yves Cousteau

Kaynak: Time dergisi, “Sport: Poet of the Depths” · Tarih: 28 Mart 1960

Fransız deniz subayı ve kâşif Cousteau, 1940’larda geliştirilmesine katkıda bulunduğu tüplü dalış aygıtıyla deniz altını milyonlarca insana açtı. Time dergisine verdiği bu söz, aynı söyleşideki “Suyun altında insan bir başmeleğe dönüşür” cümlesiyle devam eder. Cousteau’nun belgeselleri, Verne’in romanında hayal ettiği deniz altı dünyasını televizyon aracılığıyla evlere taşıdı.

Jacques-Yves Cousteau'nun beyaz gövdeli araştırma gemisi Calypso'nun limana yaklaşırken yandan görünümü
Görsel: Jacques-Yves Cousteau’nun araştırma gemisi Calypso, Montreal, 30 Ağustos 1980, fotoğraf: René Beauchamp (CC BY-SA 4.0) / Wikimedia Commons

14. John F. Kennedy: “Okyanusa bağlıyız.”

  • “Hepimizin damarlarında, okyanustakiyle tam olarak aynı oranda tuz vardır… Okyanusa bağlıyız. Ve denize döndüğümüzde, ister yelken açmak ister onu seyretmek için olsun, geldiğimiz yere dönüyoruz.”
    John F. Kennedy, America’s Cup yemeğindeki konuşma

Tarih: 14 Eylül 1962 · Yer: Newport, Rhode Island, Avustralya Büyükelçisi’nin America’s Cup ekipleri için verdiği yemek

Gençliğinde yelken yarışçısı olan ve İkinci Dünya Savaşı’nda bir torpido botuna kumanda eden Kennedy, bu konuşmayı dünyanın en eski yelken yarışlarından America’s Cup’ın arifesinde yaptı. Hepimizin denize neden bu kadar bağlı olduğunu bilmediğini söyleyerek başlar, sonra kanımızdaki, terimizdeki ve gözyaşımızdaki tuzdan söz eder. Ertesi gün ve bir hafta sonra yarışları bir savaş gemisinin güvertesinden izledi.

15. Kolomb’a mal edilen söz: “Kıyıyı gözden kaybetme cesaretin yoksa okyanusu aşamazsın.”

  • “İlk başta ve uzun süre bütün kıyıları gözden kaybetmeye razı olmadan yeni topraklar keşfedilmez.”
    André Gide, Kalpazanlar

Durum: Kristof Kolomb’a yanlış atfedilir · Asıl kaynak: André Gide, Les Faux-monnayeurs (1925)

“Kıyıyı gözden kaybetme cesaretin yoksa okyanusu asla aşamazsın” sözü Türkçe paylaşımlarda çoğunlukla Kristof Kolomb’un adıyla görülür; ancak Kolomb’un yazılarında böyle bir cümle bulunmaz. Sözün kökü, Nobel ödüllü Fransız yazar André Gide’in 1925’te yayımlanan Kalpazanlar romanındaki cümledir. Gide’in asıl sözünde okyanus da cesaret de yoktur; “yeni topraklar” ve “razı olmak” vardır, yani bir kahramanlık çağrısından çok, bilinenden vazgeçmeyi göze almanın bedeli anlatılır.

Sözler dolaşırken yalnızca sahibi değil biçimi de değişebilir. Karen Blixen’in tuzlu su sözünün kısaltılmış hâli gibi, Gide’in cümlesi de keşif temalı paylaşımlarda yeniden yazılarak ve ünlü bir kâşifin adı eklenerek yaygınlaştı.

Türkçe şarkılardan deniz dizeleri

Deniz, türkülerden pop şarkılarına kadar Türkçe sözlerin en sevilen imgelerinden biridir. Aşağıdaki beş şarkının tam sözlerini ilgili şarkı sayfalarında bulabilirsiniz; mevsimin ruhuna uygun başka şarkılar için sonbahar ile ilgili şarkılar listemize de göz atın.

16. Cem Karaca – Ceviz Ağacı: “İçim dışım deniz”

  • “Başım köpük köpük bulut
    İçim dışım deniz”
    Cem Karaca, Ceviz Ağacı (şiir: Nâzım Hikmet)

Albüm: Merhaba Gençler ve Her Zaman Genç Kalanlar (1987) · Söz: Nâzım Hikmet · Müzik: Cem Karaca

Nâzım Hikmet’in Ceviz Ağacı şiiri, kendini Gülhane Parkı’nda yaşlı bir ceviz ağacına benzeten şairin İstanbul’a duyduğu özlemi anlatır. Cem Karaca, yıllar süren yurt dışı hayatının ardından Türkiye’ye döndüğü 1987’de çıkardığı albümde bu şiiri kendi bestesiyle seslendirdi. Bulut başlı, deniz gövdeli ağaç, sürgündeki şairin kendi portresidir. Şarkının sözleri Cem Karaca – Ceviz Ağacı sayfasında.

17. Zeki Müren – Elbet Bir Gün Buluşacağız: “Belki bir deniz kenarında”

  • “Belki bir deniz kenarında
    El ele mâziyi konuşacağız”
    Zeki Müren, Elbet Bir Gün Buluşacağız

Söz ve müzik: Mustafa Seyran · Makam: Muhayyer Kürdî · İlk yorum: Zeki Müren

Mustafa Seyran’ın hem sözünü hem bestesini yaptığı şarkı, Zeki Müren’in yorumuyla Türk sanat müziğinin en bilinen eserlerinden biri oldu. Ayrı düşmüş iki sevgilinin “ikimizin de saçları ak” olduğunda bir deniz kenarında ya da bir gemi güvertesinde karşılaşacağı hayal edilir. Deniz kıyısı burada geçmişin konuşulacağı, hesapların kapanacağı bir buluşma yeridir. Sözlerin tamamı Zeki Müren – Elbet Bir Gün Buluşacağız sayfasında.

18. MFÖ – Bazen: “Deniz masmavidir ne güzel”

  • “Deniz masmavidir ne güzel
    Ama insanlar görmez bazen”
    MFÖ, Bazen

Albüm: Vak The Rock (1986) · Sanatçı: Mazhar, Fuat, Özkan

MFÖ’nün 1986’da çıkan Vak The Rock albümündeki Bazen, grubun en sakin ve en iyimser şarkılarındandır. Güneşin doğup battığını, denizin masmavi olduğunu ama insanların bunu her zaman göremediğini söyler ve dinleyene “Üzme kendini ümitsiz gibi” diye seslenir. Denizin güzelliği burada, gündelik dertlerin içinde gözden kaçırdığımız şeylerin simgesidir. Sözler MFÖ – Bazen sayfasında.

19. Yeni Türkü – Fırtına: “Denizlere çıkar sokaklar”

  • “Geçse de yolumuz bozkırlardan
    Denizlere çıkar sokaklar”
    Yeni Türkü, Fırtına

Albüm: Yeşilmişik (1988) · Söz: Murathan Mungan · Müzik: Derya Köroğlu

Sözleri Murathan Mungan’a, müziği Derya Köroğlu’na ait olan Fırtına, Yeni Türkü’nün 1988 tarihli Yeşilmişik albümünde yer alır. “Bak işte yaklaşıyor fırtına” diye başlayan şarkı, yıllar ve yollar sonra yeniden yan yana gelen insanların umudunu anlatır; bozkırdan geçen yol bile sonunda denize çıkar. Şarkının sözleri Yeni Türkü – Fırtına sayfasında.

20. Teoman – Gemiler: “Gemiler kalkar yüreğimden gizlice”

  • “Sen geçerken sahilden sessizce
    Gemiler kalkar yüreğimden gizlice”
    Teoman, Gemiler

Albüm: O (1998) · Söz: Orhan Atasoy · Müzik: Ercüment Vural

Gemiler, Teoman’ın 1998’de çıkan ikinci albümü O’da yer alır ve 1999 yazında albümün öne çıkan şarkılarından biri oldu. Anlatıcı, deniz rüzgârının ve martı seslerinin olduğu bir yaz gününü hatırlar; sevdiği kişi sahilden geçerken yüreğinden gemiler kalkar. Bu gemiler hem bir ayrılığın hem de bir türlü dile gelmeyen bir sevginin işaretidir. Sözlerin tamamı Teoman – Gemiler sayfasında.

Açık mavi gömlekli Teoman'ın karanlık bir sahnede elinde mikrofonla gülümseyerek şarkı söylediği konser fotoğrafı
Görsel: Teoman, İstanbul 2013, fotoğraf: Nevit Dilmen (CC BY-SA 3.0) / Wikimedia Commons

Biyografiye ve mesaja yazmalık kısa deniz sözleri

Profil açıklaması, fotoğraf altı ya da kısa bir mesaj için listedeki sözlerin en kısa ve en kolay kopyalanan hâllerini bir araya getirdik:

  • “En güzel deniz: henüz gidilmemiş olanıdır.”
    Nâzım Hikmet
  • “Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol; git gidebildiğin yere.”
    Orhan Veli
  • “Köpüğü bırak da denizin gözüyle bak.”
    Mevlânâ
  • “Deniz her şeydir!”
    Jules Verne, Denizler Altında Yirmi Bin Fersah
  • “Her şeyin bir ilacını bilirim: tuzlu su. Ter, gözyaşı ya da deniz.”
    Karen Blixen
  • “Okyanusa bağlıyız.”
    John F. Kennedy
  • “Deniz masmavidir ne güzel, ama insanlar görmez bazen.”
    MFÖ, Bazen

Mini test: Bu deniz sözü kimin?

Aşağıdaki sözlerin kime ait olduğunu tahmin edin, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.

“En güzel deniz: henüz gidilmemiş olanıdır.”

Nâzım Hikmet. 24 Eylül 1945 tarihli, Piraye için yazılmış Saat 21-22 Şiirleri’nden.

“Denizden daha büyük bir manzara vardır: gökyüzü.”

Victor Hugo, Sefiller. Jean Valjean’ın vicdan muhasebesini anlatan “Kafatasında Bir Fırtına” bölümünden.

“Deniz her şeydir!” diyen roman kahramanı kimdir?

Kaptan Nemo. Jules Verne’in Denizler Altında Yirmi Bin Fersah romanında, Nautilus denizaltısının kaptanı.

“Kıyıyı gözden kaybetme cesaretin yoksa okyanusu aşamazsın.”

Kristof Kolomb değil. Sözün kökü André Gide’in 1925 tarihli Kalpazanlar romanındaki “yeni topraklar” cümlesidir.

Hemingway’in yaşlı balıkçısı Santiago denize hangi adla seslenir?

La mar. İspanyolcada denizi sevenlerin kullandığı dişil biçim; genç balıkçılar ise “el mar” der.

Sık sorulan sorular

Deniz ile ilgili en güzel söz hangisidir?

Seçim kişiye göre değişse de Türkçede en çok paylaşılan deniz sözü Nâzım Hikmet’in “En güzel deniz: henüz gidilmemiş olanıdır.” dizesidir. Orhan Veli’nin Hürriyete Doğru şiirindeki “Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol; git gidebildiğin yere.” dizeleri ve Victor Hugo’nun “Denizden daha büyük bir manzara vardır: gökyüzü.” sözü de sık alıntılanır.

“En güzel deniz henüz gidilmemiş olanıdır” sözü kimin?

Bu dize Nâzım Hikmet’indir. Şair, Bursa Cezaevi’ndeyken eşi Piraye için yazdığı Saat 21-22 Şiirleri’nin 24 Eylül 1945 tarihli şiirinde “En güzel deniz: henüz gidilmemiş olanıdır. En güzel çocuk: henüz büyümedi.” diye yazar.

“Kıyıyı gözden kaybetme cesaretin yoksa okyanusu aşamazsın” sözü Kolomb’un mu?

Hayır. Söz Kristof Kolomb’a ait değildir. Kökü, André Gide’in 1925’te yayımlanan Kalpazanlar (Les Faux-monnayeurs) romanındaki “İlk başta ve uzun süre bütün kıyıları gözden kaybetmeye razı olmadan yeni topraklar keşfedilmez.” cümlesidir.

Yaşlı Adam ve Deniz’de “la mar” ne demek?

La mar, İspanyolcada denizin dişil biçimidir. Hemingway’in romanında yaşlı balıkçı Santiago denizi hep böyle anar; romana göre İspanyolcada denizi sevenler ona la mar der, motorlu teknelerle avlanan genç balıkçılar ise denizden erkek bir rakip gibi “el mar” diye söz eder.

Deniz ile ilgili şarkılar hangileri?

Denizin geçtiği sevilen Türkçe şarkılar arasında Teoman’ın Gemiler’i, Zeki Müren’in seslendirdiği Elbet Bir Gün Buluşacağız, MFÖ’nün Bazen’i, Yeni Türkü’nün Fırtına’sı ve Nâzım Hikmet’in şiirinden bestelenen Cem Karaca yorumu Ceviz Ağacı sayılabilir.

Kaynaklar

  • Nâzım Hikmet, Piraye İçin Yazılmış Saat 21-22 Şiirleri, 24 Eylül 1945.
  • Orhan Veli Kanık, Hürriyete Doğru; Ezginin Günlüğü, Hürriyete Doğru (1997).
  • Sait Faik Abasıyanık, Haritada Bir Nokta, Son Kuşlar (1952).
  • Halikarnas Balıkçısı, Aganta Burina Burinata (1946); Bilgi Yayınevi.
  • Attilâ İlhan, Ben Sana Mecburum (1960).
  • Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Mesnevi, 3. cilt; Wikiquote (İngilizce).
  • Ernest Hemingway, The Old Man and the Sea (1952); Wikiquote (İngilizce).
  • Herman Melville, Moby-Dick (1851), 1. bölüm; Project Gutenberg, Wikiquote (İngilizce).
  • Victor Hugo, Les Misérables, Fantine, 7. kitap 3. bölüm; Project Gutenberg, Wikiquote (İngilizce).
  • Jules Verne, Vingt mille lieues sous les mers, 1. kısım 10. bölüm; Project Gutenberg.
  • Lord Byron, Childe Harold’s Pilgrimage, 4. kanto, CLXXIX; Project Gutenberg, Wikiquote (İngilizce).
  • Isak Dinesen, “The Deluge at Norderney”, Seven Gothic Tales (1934); Quote Investigator, Wikiquote (İngilizce).
  • Jacques-Yves Cousteau, Time, 28 Mart 1960; Wikiquote (İngilizce).
  • John F. Kennedy, Remarks at the America’s Cup Dinner (14 Eylül 1962); John F. Kennedy Başkanlık Kütüphanesi, The American Presidency Project.
  • André Gide, Les Faux-monnayeurs (1925); Wikiquote (İngilizce), Oxford Reference.
  • Cem Karaca, Merhaba Gençler ve Her Zaman Genç Kalanlar (1987); Vikipedi ilgili albüm maddesi.
  • Zeki Müren, Elbet Bir Gün Buluşacağız (Mustafa Seyran); Vikipedi “Elbet Bir Gün Buluşacağız” maddesi.
  • MFÖ, Vak The Rock (1986).
  • Yeni Türkü, Yeşilmişik (1988); YeniTürkü.org.
  • Teoman, O (1998); Vikipedi “O (albüm)” maddesi.
  • Görseller: Wikimedia Commons.

Yorum Yap

E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir.