Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 23 Ekim 2026
Arthur Fleck’in Bronx’taki merdivenlerden dans ederek indiği o sahne, birçok seyirci için yılın değil on yılın görüntüsüydü. Joker gibi filmler arayanlar için bu listede yalnızlığı, toplumdan dışlanmayı, adım adım çöken bir zihni ve gece ışıklarıyla boğucu bir şehri anlatan 12 filmi bir araya getirdik: Joker’e doğrudan ilham veren iki Martin Scorsese klasiğinden Heath Ledger’ın Joker’ine, Joaquin Phoenix’in bir başka karanlık rolünden sınıf farkını anlatan bir Oscar kazananına kadar.
Önce kısa bir hatırlatma: Joker
Todd Phillips’in yönettiği Joker, 2019’da vizyona girdi. Joaquin Phoenix, Gotham’da annesiyle birlikte yaşayan, kiralık palyaçoluk yapan ve stand-up komedyeni olmayı hayal eden Arthur Fleck’i canlandırıyor. Kontrol edemediği kahkaha nöbetleri olan, sürekli alay edilen ve sosyal yardımları kesilen Arthur, şehrin kayıtsızlığı karşısında yavaş yavaş Joker’e dönüşüyor; Robert De Niro, Zazie Beetz ve Frances Conroy da kadroda.
Film Venedik Film Festivali’nde Altın Aslan’ı kazandı, 11 dalda Oscar adaylığı aldı; Joaquin Phoenix En İyi Erkek Oyuncu, Hildur Guðnadóttir de En İyi Özgün Müzik Oscar’ını kazandı. Hikâye 2024’te Joker: İkili Delilik ile devam etti. Bu listeyi hazırlarken dört ortak noktaya baktık: karakterin çöküşü, toplumdan dışlanma, psikolojik gerilim ve karanlık bir şehir.
Arthur Fleck (Joaquin Phoenix)
Joker’in Warner Bros. tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
İçindekiler
1. Taksi Şoförü – Taxi Driver (1976)
Joker’i izleyip “Bu yalnızlığı daha önce bir yerde görmüştüm” diyorsanız aradığınız film büyük ihtimalle bu. Vietnam’dan dönmüş eski bir deniz piyadesi olan Travis Bickle, uykusuzluğu yüzünden New York’ta gece vardiyasında taksi şoförlüğü yapmaya başlar; camdan izlediği şehir gözünde her gece biraz daha kirlenir.
Todd Phillips, Joker’in en büyük ilham kaynaklarından biri olarak bu filmi gösteriyor. Aynaya konuşan, kimseye ulaşamayan ve öfkesini yavaş yavaş biriktiren bir adam, sokak lambalarının altında kayıtsız bir şehir: Arthur Fleck’in hikâyesinin kökleri tam olarak burada.
Travis Bickle (Robert De Niro) · You talkin’ to me?
Taksi Şoförü’nün Sony Pictures Entertainment tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
2. Kahkahalar Kralı – The King of Comedy (1982)
Joker’in ikinci büyük ilham kaynağı. Rupert Pupkin, annesinin evinde kurduğu karton stüdyoda hayali bir talk show sunan, ünlü olmayı kafasına koymuş ama kimsenin ciddiye almadığı bir komedyen adayıdır. Hayranı olduğu sunucu Jerry Langford’a ulaşamayınca, takıntılı arkadaşı Masha ile birlikte onu kaçırır ve fidye olarak programda bir açılış monoloğu ister.
Joker’de Robert De Niro’nun canlandırdığı sunucu Murray Franklin, bu filme açık bir selamdır; bu kez De Niro kameranın öbür tarafındadır. Ünlü olma hayali, alkış açlığı ve canlı yayında patlayan bir yalnızlık: Arthur Fleck’in stand-up sahneleri bu filmi izledikten sonra çok daha başka okunuyor.
Rupert Pupkin (Robert De Niro) · Better to be king for a night than schmuck for a lifetime.
3. Kara Şövalye – The Dark Knight (2008)
Joker karakterini başka bir gözle görmek isteyenler için ilk durak. Christopher Nolan’ın filminde Heath Ledger’ın Joker’i bir geçmiş hikâyesine ihtiyaç duymaz; her seferinde yaralarının kökenini başka türlü anlatır ve Gotham’ı yalnızca kaos yaratmak için ateşe verir.
Joaquin Phoenix’in Arthur Fleck’i nasıl Joker olduğunu anlatıyorsa, Ledger’ın Joker’i Joker olmanın ne demek olduğunu gösteriyor. Ledger bu rolle ölümünden sonra Oscar, BAFTA ve Altın Küre kazandı; Batman, Harvey Dent ve Joker arasındaki ahlaki sınav hâlâ türün en sert örneklerinden biri.
Joker (Heath Ledger) · Why so serious?
Kara Şövalye’nin yapımcı Legendary tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
4. Dövüş Kulübü – Fight Club (1999)
Uykusuzluk çeken, işinden ve eşyalarından ibaret bir hayata sıkışmış isimsiz bir anlatıcı; karşısında ise sabun satan, düzene meydan okuyan karizmatik Tyler Durden. Chuck Palahniuk’un romanından uyarlanan film, Joker gibi, bastırılmış öfkenin bir kimliğe ve sonunda bir harekete dönüşmesini anlatıyor.
İki film arasındaki en güçlü bağ, ana karakterin kendini kaybettiği anda başkalarının gözünde bir simgeye dönüşmesi. Sistemden dışlanan adamların bir araya gelip şehre maske takması, Joker’in finalindeki palyaço kalabalığını hatırlatıyor.
Tyler Durden (Brad Pitt) · The things you own end up owning you.
Dövüş Kulübü’nün 20th Century Studios tarafından yayımlanan fragmanı:
5. Hiçbir Zaman Burada Değildin – You Were Never Really Here (2017)
Joker’den iki yıl önce Joaquin Phoenix’i bambaşka bir yıkılmış adam olarak izlemek için. Joe, çocukluk travmaları ve ordu ile FBI’daki geçmişinin ağırlığını taşıyan, kaçırılan kızları kurtarmak için tutulan yalnız bir adamdır; New York’ta yaşlı annesine bakar ve aklından intihar düşünceleri hiç çıkmaz.
Bir senatörün kızını kurtarma işi onu karanlık bir komplonun içine çeker. Lynne Ramsay şiddeti göstermek yerine Joe’nun kafasının içini anlatıyor; Phoenix’in Arthur Fleck’e taşıdığı o kırılgan, kendi içine kapanan oyunculuğun ilk taslağını burada görmek mümkün.
6. Gece Vurgunu – Nightcrawler (2014)
Lou Bloom işsiz, yalnız ve tuhaf derecede kibar bir adamdır. Los Angeles’ta bir gece kaza yerine gelen serbest kameramanları görünce aradığı işi bulur: gecenin en kanlı görüntülerini kaydedip yerel televizyon kanallarına satmak.
Joker toplumun dışladığı bir adamın çöküşünü anlatıyorsa, Gece Vurgunu toplumun alkışladığı bir canavarın yükselişini anlatıyor. Neon ışıklı gece sokakları, şiddeti reyting için pazarlayan bir medya ve Jake Gyllenhaal’ın gözünü kırpmayan performansı, iki filmi aynı akşama koymak için yeterli sebep.
7. Amerikan Sapığı – American Psycho (2000)
1987 New York’unda kusursuz takım elbiseleri, sabah rutinleri ve kartvizit kıskançlıklarıyla yaşayan yatırım bankacısı Patrick Bateman, geceleri bir seri katile dönüşür. Bret Easton Ellis’in 1991 tarihli romanından uyarlanan film, korkuyu ve kara mizahı aynı sahnede buluşturuyor.
Arthur Fleck toplumun en altından, Bateman ise en tepesinden bakıyor; ama ikisi de görünmez olduklarını hissediyor. Kimsenin kendisini gerçekten fark etmediği bir dünyada kimliğini kaybeden adam teması, filmi Joker severler için şaşırtıcı derecede yakın kılıyor.
Patrick Bateman (Christian Bale) · I have to return some videotapes.
8. Siyah Kuğu – Black Swan (2010)
New York’ta bir bale topluluğunda dans eden Nina Sayers, Kuğu Gölü’nde hem saf Beyaz Kuğu’yu hem de baştan çıkarıcı Siyah Kuğu’yu oynayacak başroldür. Mükemmel olma baskısı, bunaltıcı bir anne ve rakip gördüğü Lily arasında sıkışan Nina, yavaş yavaş gerçekle hayal arasındaki çizgiyi kaybeder.
Joker’deki gibi burada da kahramanın zihni çöktükçe sahne büyüyor; Arthur’un merdivenlerdeki dansı ile Nina’nın son gösterisi, aynı karanlık dönüşümün iki farklı koreografisi gibi. Natalie Portman bu rolle En İyi Kadın Oyuncu Oscar’ını kazandı.
Nina Sayers (Natalie Portman) · I felt it. Perfect. It was perfect.
Siyah Kuğu’nun Searchlight Pictures tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
9. Makinist – The Machinist (2004)
Bir fabrikada torna ustası olarak çalışan Trevor Reznik bir yıldır uyumamaktadır; bir deri bir kemik kalmış, iş arkadaşlarından kopmuş bir adamdır. Buzdolabındaki gizemli notlar ve kimsenin tanımadığı bir iş arkadaşı, onu paranoyanın derinlerine sürükler.
Joker’de Joaquin Phoenix rol için 23 kilo vermişti; Makinist’te Christian Bale yaklaşık 28 kilo vererek bu tür dönüşümlerin en uç örneklerinden birini sergiledi. Bedenin zihinle birlikte eridiği, kasvetli ve soğuk bir film arayanlar için.
10. Otomatik Portakal – A Clockwork Orange (1971)
Geleceğin İngiltere’sinde Beethoven tutkunu genç Alex DeLarge ve çetesi gecelerini şiddetle geçirir. Yakalanıp hapse giren Alex, cezasını kısaltmak için Ludovico tekniği adı verilen deneysel bir “ıslah” programına gönüllü olur.
Anthony Burgess’in romanından uyarlanan film, Joker gibi, şiddetin sorumlusunun birey mi yoksa onu şekillendiren toplum mu olduğunu soruyor. Joker’i izledikten sonra rahatsız edici bir klasiğe hazırsanız sıradaki film bu.
11. Parazit – Parasite (2019)
Seul’de yarı bodrum bir evde yaşayan yoksul Kim ailesi, zengin Park ailesinin lüks evine birer birer sahte kimliklerle girer. Joker ile aynı yıl vizyona giren film, sınıf farkını kara mizahla başlayıp sarsıcı bir gerilime dönüştürüyor.
Joker’de Gotham’ın varlıklılarıyla dışlananlar arasındaki gerilim sokaklara taşar; Parazit’te ise aynı gerilim tek bir evin merdivenlerinde büyür. Film, Güney Kore’ye ilk Altın Palmiye’yi kazandırdı ve En İyi Film Oscar’ını alan ilk İngilizce olmayan film oldu.
Parazit’in ABD dağıtımcısı NEON tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
12. The Batman (2022)
Gotham’ı Joker’deki kadar çürümüş ve yağmurlu görmek isteyenler için. Batman’in suçla savaştığı ikinci yılında, şehrin seçkinlerini hedef alan seri katil Riddler, her cinayet yerine Batman’e ipuçları bırakır ve Gotham’daki yolsuzluğun ne kadar derine indiğini ortaya çıkarır.
Matt Reeves’in filmi bir süper kahraman filminden çok karanlık bir dedektif hikâyesi gibi ilerliyor. Paul Dano’nun Riddler’ı, tıpkı Arthur Fleck gibi, şehrin görmezden geldiği yerden doğmuş öfkeli bir figür; Nirvana’nın “Something in the Way” şarkısı da filmde iki kez duyuluyor.
The Batman’in Warner Bros. tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
12 film bir bakışta
Hangisiyle başlayacağınıza karar vermek için filmleri yıl, tür ve Joker severler için öne çıkan yanlarına göre yan yana koyduk:
Hangisini izlemelisiniz?
Joker’in en çok hangi yanını sevdiğinize göre kısa bir yol haritası:
Listedeki filmlerden birinin repliklerine daha yakından bakmak isterseniz Dövüş Kulübü repliklerimize göz atabilirsiniz. Yalnızlık ve yabancılaşma üzerine okumayı sevenler Tutunamayanlar kitap alıntılarında ve Körlük kitabından alıntılarda, benlik ve kimlik üzerine düşünenler ego ile ilgili sözler derlememizde kendine yakın cümleler bulacak.
Mini test: Bu filmleri ne kadar tanıyorsunuz?
Listeyi okuduysanız bu kısa testte zorlanmayacaksınız. Önce tahmininizi yapın, sonra Cevabı göster bölümünü açın.
1. Joker’de Arthur Fleck’in dans ederek indiği ünlü merdivenler New York’un hangi bölgesinde?
Cevabı göster
Bronx. Merdivenler film sonrasında “Joker Merdivenleri” olarak anılmaya başladı ve turistlerin uğrak yerine dönüştü.
2. Kahkahalar Kralı’nda Rupert Pupkin, programına çıkabilmek için kimi kaçırır?
Cevabı göster
Talk show sunucusu Jerry Langford’u. Rolü Jerry Lewis canlandırıyor.
3. Siyah Kuğu’da Nina Sayers hangi balede başrol için hazırlanır?
Cevabı göster
Kuğu Gölü. Nina hem Beyaz Kuğu’yu hem de Siyah Kuğu’yu oynayacaktır.
4. Makinist’te Trevor Reznik ne kadar süredir uyuyamamaktadır?
Cevabı göster
Yaklaşık bir yıldır. Christian Bale bu rol için yaklaşık 28 kilo verdi.
Daha fazla sinema testi için repliğinden Türk filmini bil testimizi çözebilir, farklı türde öneriler için Matrix gibi filmler, Esaretin Bedeli gibi filmler ve Sadakatsiz gibi diziler ve filmler listelerimize, sert ve karanlık karakterleri sevenler için Ezel repliklerine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Joker’e en çok benzeyen film hangisi?
Taksi Şoförü (1976) ve Kahkahalar Kralı (1982). Todd Phillips iki Martin Scorsese filmini de Joker’in başlıca ilham kaynakları arasında sayıyor; Robert De Niro’nun Joker’deki sunucu Murray Franklin rolü de Kahkahalar Kralı’ndaki Rupert Pupkin’e bir selam niteliğinde.
Joker gibi psikolojik gerilim filmleri hangileri?
Siyah Kuğu (2010), Makinist (2004), Hiçbir Zaman Burada Değildin (2017) ve Dövüş Kulübü (1999). Dördü de ana karakterin zihninin adım adım çöküşünü anlatıyor.
Joker’in devam filmi var mı?
Evet. Joker: İkili Delilik (Joker: Folie à Deux) 2024’te vizyona girdi. Yine Todd Phillips’in yönettiği filmde Joaquin Phoenix’e Lee Quinzel rolüyle Lady Gaga eşlik ediyor ve hikâye Arkham’da geçiyor.
Joker kaç Oscar kazandı?
Joker, 11 dalda aday gösterildiği Oscar’da iki ödül kazandı: Joaquin Phoenix’e En İyi Erkek Oyuncu, Hildur Guðnadóttir’e En İyi Özgün Müzik.
Joaquin Phoenix’in Joker’e benzeyen başka filmi var mı?
Lynne Ramsay’in yönettiği Hiçbir Zaman Burada Değildin (2017). Phoenix bu filmde travmalarıyla boğuşan yalnız bir adamı canlandırıyor ve rolüyle Cannes Film Festivali’nde En İyi Erkek Oyuncu ödülünü kazandı.
Kaynaklar
Film künyelerini, ödül bilgilerini ve replikleri en az iki kaynakla karşılaştırdık: