Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 24 Ekim 2026
Doğum günü, takvimde yalnızca bir gün değil; insanın geçen yıla dönüp baktığı, gelecek yıla dilek tuttuğu küçük bir eşiktir. Şairler bu eşiği yüzyıllardır yazıyor: kimi neşeyle, kimi hüzünle, kimi de bir muhasebe yaparak. İyi bir doğum günü şiiri, mumları üflemeden önce söylenecek en güzel sözü bulmanıza yardım eder.
Bu yazıda doğum günü için 12 şiir ve dize seçtik: altısı Türk şiirinden, altısı dünya şiirinden. Kimi doğrudan bir doğum günü için yazılmış, kimi yaşı, çocukluğu ve ömrün geçişini anlatıyor. Her şiirden kısa bir bölüm aldık, dizeleri en az iki güvenilir kaynaktan karşılaştırdık ve şiirin hikâyesini kısaca anlattık. Yabancı şiirlerin çevirileri bize ait. Yakın dönem şairlerinden yalnızca birkaç dize aldık; şiirlerin tamamını şairlerin kitaplarında okuyabilirsiniz. Sevdiklerinize yazacak hazır cümleler arıyorsanız doğum günü mesajları sayfamız da işinize yarayacaktır.
İçindekiler
12 doğum günü şiiri bir bakışta
Doğum günü şiirleri: 12 şiir ve dize
Listeyi en neşeli doğum günü şiirinden başlatıp yaş, çocukluk ve ömür üzerine düşünen şiirlerle sürdürdük. Her şiirin altında kısa bir künye ve şiiri doğum günü için anlamlı kılan yanı bulacaksınız.
1. Christina Rossetti – Bir Doğum Günü
Yuvası sulak bir filizde;
…
Çünkü hayatımın doğum günü
Geldi, sevgilim geldi bana.”
Christina Rossetti, Bir Doğum Günü (çeviri bize ait)
Özgün adı: A Birthday · Kitap: Goblin Market and Other Poems (1862) · Özgün dizeler: “My heart is like a singing bird / Whose nest is in a watered shoot; / … / Because the birthday of my life / Is come, my love is come to me.”
İngiliz şiirinin belki de en neşeli doğum günü şiiri budur. Rossetti, yüreğini önce şakıyan bir kuşa, sonra meyveden dalları eğilmiş bir elma ağacına, ardından sakin bir denizde yüzen gökkuşağı renkli bir deniz kabuğuna benzetir; ama yüreği hepsinden daha sevinçlidir, çünkü sevdiği gelmiştir.
İkinci kıtada şair, ipek ve kuş tüyünden bir taht ister; güvercinler, narlar, tavus kuşları, altın ve gümüş üzümlerle süslenmiş bir kutlama hazırlar. Şiirdeki “hayatımın doğum günü” bir takvim günü değil, sevginin insanı yeniden doğurduğu andır. Bu yüzden hem bir doğum günü kartına hem de bir yıl dönümü mesajına aynı içtenlikle yakışır.
2. Cahit Sıtkı Tarancı – Gün Eksilmesin Penceremden
– Pervam yok verdiğin elemden;
Her mihnet kabulüm, yeter ki
Gün eksilmesin penceremden!”
Cahit Sıtkı Tarancı, Gün Eksilmesin Penceremden
Şair: Cahit Sıtkı Tarancı (1910–1956) · Biçim: iki dörtlükten oluşan kısa şiir · Tema: yaşama sevinci
Ölüm korkusunu Türk şiirinde en çok işleyen şairlerden biri olan Tarancı, bu kısa şiirde yaşamaya duyduğu bağlılığı tek bir dileğe sığdırır. İlk dörtlükte doğan güne hükmü geçmediğini, aklından ölümünün geçtiğini söyler; ikinci dörtlükte ise her derde razıdır, yeter ki penceresinden gün eksilmesin.
“Gün eksilmesin penceremden” dizesi, bugün de en çok sevilen doğum günü dileklerinden biri gibi okunur: Sevdiğimiz birine yeni yaşında ışığın, sağlığın ve günlerin eksik olmamasını dilemenin şiirdeki karşılığıdır. Şiirin tamamı yalnızca sekiz dizedir; ilk dörtlüğünü şairin kitaplarında okuyabilirsiniz.
3. Ataol Behramoğlu – Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var
Ve hayat, sunulmuş bir armağandır insana!”
Ataol Behramoğlu, Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var
Şair: Ataol Behramoğlu (d. 1942) · Biçim: serbest ölçü, dörtlükler · Tema: hayatı dolu dolu yaşamak
Behramoğlu’nun en çok paylaşılan şiirlerinden biri, insana hayatı yarım yamalak değil, bütün benliğiyle yaşamayı öğütler. Şiir, “Yaşadın mı, yoğunluğuna yaşayacaksın bir şeyi” dizesiyle başlar; sevgiyi, dostluğu, müziği, uzak ülkeleri, sevinci ve kederi sonuna kadar yaşamaya çağırır.
Son dizelerde ömrü bir armağan olarak tanımlaması, şiiri doğum günleri için neredeyse biçilmiş kaftan yapar. Yeni yaşına giren birine “bu yıl her şeyi yoğunluğuna yaşa” demenin en güzel yollarından biri, bu iki dizeyi bir kartın köşesine yazmaktır. Şairin diğer şiirleri için Ataol Behramoğlu şiirleri derlememize göz atabilirsiniz.
4. Dylan Thomas – Ekim Şiiri
Hâlâ söylensin
Bu yüksek tepede, bir yıl dönümünde.”
Dylan Thomas, Ekim Şiiri (çeviri bize ait)
Özgün adı: Poem in October · Kitap: Deaths and Entrances (1946) · İlk dize: “It was my thirtieth year to heaven” · Özgün son dizeler: “O may my heart’s truth / Still be sung / On this high hill in a year’s turning.”
Galli şair Dylan Thomas bu şiirde otuzuncu doğum gününü anlatır. 27 Ekim 1914’te doğan şair, şiirde doğum günü sabahı Galler’in Laugharne kasabasında uyanır, yağmurlu bir sonbahar gününde tepeye doğru yürür ve yürüdükçe çocukluğunun unutulmuş sabahlarını yeniden görür.
“Doğum günüm suyla başladı” diyen şair, tepenin üstünde bir yaz öğlesi yaşar; aşağıdaki kasaba ise Ekim yapraklarıyla örtülüdür. Son dizelerdeki dilek, her yıl dönümünde yüreğin gerçeğinin yeniden söylenmesidir. Şiir ilk kez 1945’te Horizon dergisinde yayımlandı, ertesi yıl Deaths and Entrances kitabına girdi. Doğum gününü bir yürüyüşe, bir hesaplaşmaya ve bir şükre dönüştüren bu şiir, dünya şiirinin en ünlü doğum günü şiirlerinden biri sayılır.
5. Cahit Sıtkı Tarancı – Otuz Beş Yaş
Dante gibi ortasındayız ömrün.”
Cahit Sıtkı Tarancı, Otuz Beş Yaş
Kitap: Otuz Beş Yaş (1946), kitaba adını veren şiir · Biçim: 11’li hece, beşer dizelik bentler · Ödül: CHP’nin düzenlediği şiir yarışmasında birincilik
Türk şiirinde yaş denince akla gelen ilk şiir budur. Tarancı, ömrün yarısına geldiğini düşündüğü otuz beş yaşında aynaya bakar; şakaklarına kar yağdığını, yüzünün çizgilendiğini, dostlarla yolların bir bir ayrıldığını görür. Dante’ye yapılan gönderme, İlahi Komedya’nın “hayat yolumuzun ortasında” diye başlayan ilk dizesine uzanır.
Şiir bir kutlama değil, bir muhasebedir: “Her doğan günün bir dert olduğunu / İnsan bu yaşa gelince anlarmış” der şair. Yine de otuzlu yaşlarına girenlerin doğum günlerinde en çok anılan dizeler bunlardır; çünkü yaşın getirdiği hüznü bu kadar sade ve içten anlatan başka bir şiir azdır. Şiir 1946’da aynı adı taşıyan kitapta yayımlandı ve Tarancı’nın en tanınmış eseri oldu.
6. Lord Byron – Bugün Otuz Altı Yaşımı Dolduruyorum
Aşkın çiçekleri, meyveleri gitti;
Kurt, çürük ve keder
Yalnız bana kaldı!”
Lord Byron, Bugün Otuz Altı Yaşımı Dolduruyorum (çeviri bize ait)
Özgün adı: On This Day I Complete My Thirty-Sixth Year · Yazılış: Missolonghi (Mesolongi), 22 Ocak 1824 · İlk yayın: Morning Chronicle, 29 Ekim 1824 · Özgün dizeler: “My days are in the yellow leaf; / The flowers and fruits of Love are gone; / The worm, the canker, and the grief / Are mine alone!”
Byron bu şiiri tam da doğum gününde, Yunan bağımsızlık savaşına katılmak için gittiği Mesolongi’de yazdı. Yanındaki Kont Gamba’nın anlattığına göre şair o sabah odasından çıkıp “Bugün doğum günüm, az önce bir şey bitirdim” demiş ve bu dizeleri okumuştu.
Şiirin ilk yarısı yaşlanmanın ve karşılıksız sevginin hüznüdür; ikinci yarısında şair kendini toparlar, gençliğine yanmak yerine Yunanistan’ın davasına adanmaya karar verir. Byron birkaç ay sonra, Nisan 1824’te Mesolongi’de hastalanarak öldü; bu yüzden bu doğum günü şiiri, onun son şiirlerinden biri olarak hatırlanır.
7. Nâzım Hikmet – Otobiyografi
doğduğum şehre dönmedim bir daha
geriye dönmeyi sevmem”
Nâzım Hikmet, Otobiyografi
Yazılış: 11 Eylül 1961, Doğu Berlin · Doğum: 1902, Selanik · Biçim: serbest ölçü
Nâzım Hikmet, ölümünden iki yıl kadar önce Berlin’de yazdığı bu şiirde hayatını yaş yaş anlatır: üç yaşında Halep’te, on dokuzunda Moskova’da, on dördünden beri şair. Her yaşa bir olay, her olaya bir dize düşer; şiir, bir doğum günü konuşmasında yapılabilecek en dürüst geriye bakış gibidir.
Hapisler, sürgünler, aşklar ve hasretlerle dolu bu ömür, şiirin sonunda “insanca yaşadım diyebilirim” cümlesiyle özetlenir. Yaşını yeni bir sayfa olarak görenlere, geçmişe bakarken pişmanlık değil onur aramayı hatırlatan güçlü bir şiirdir. Şiirin tamamını Nâzım Hikmet’in toplu şiirlerinde okuyabilirsiniz.
8. William Wordsworth – Yüreğim Hoplar
Gökte bir gökkuşağı:
Böyleydi hayatım başlarken;
Böyle şimdi, adam olmuşken;
Böyle olsun yaşlandığımda da,
Yoksa öleyim!
Çocuk, insanın babasıdır;”
William Wordsworth, Yüreğim Hoplar (çeviri bize ait)
Özgün adı: My Heart Leaps Up · Yazılış: 26 Mart 1802, Grasmere · Kitap: Poems, in Two Volumes (1807) · Özgün dizeler: “My heart leaps up when I behold / A rainbow in the sky: / So was it when my life began; / So is it now I am a man; / So be it when I shall grow old, / Or let me die! / The Child is father of the Man;”
Dokuz dizelik bu küçük şiir, çocukluktan yaşlılığa uzanan bir ömrü tek bir gökkuşağına bağlar. Wordsworth, çocukken gökkuşağı gördüğünde nasıl sevindiyse yetişkinken de öyle sevindiğini, yaşlandığında da bu sevinci yitirmemeyi dilediğini söyler.
“Çocuk, insanın babasıdır” dizesi, bugün kim olduğumuzu çocukluğumuzun belirlediği fikrini özetleyen en ünlü cümlelerden biri olmuştur. Yeni bir yaşa girerken içimizdeki çocuğu korumayı hatırlatan bu şiir, özellikle büyüklere yazılacak doğum günü kartlarına çok yakışır.
9. A. E. Housman – Ağaçların En Güzeli
Yirmisi bir daha gelmeyecek,
Yetmiş bahardan yirmisini çıkar,
Geriye ancak elli kalır.”
A. E. Housman, Ağaçların En Güzeli (çeviri bize ait)
Özgün adı: Loveliest of trees, the cherry now · Kitap: A Shropshire Lad (1896), II. şiir · Özgün dizeler: “Now, of my threescore years and ten, / Twenty will not come again, / And take from seventy springs a score, / It only leaves me fifty more.”
Şiirin konuşanı yirmi yaşında bir gençtir. Paskalya zamanı beyaz çiçekler açmış kiraz ağaçlarına bakarken bir hesap yapar: İnsan ömrü yetmiş yılsa yirmisi geçmiştir, geriye yalnızca elli bahar kalmıştır.
Ama bu hesap onu karamsarlığa değil, harekete götürür: Çiçek açmış şeylere bakmak için elli bahar az olduğundan, kar gibi beyaz kirazları görmek için ormana gidecektir. Genç bir doğum günü sahibine “zamanın kıymetini bil, güzel şeylere bakmaya vakit ayır” demenin zarif bir yoludur.
10. Âşık Veysel – Uzun İnce Bir Yoldayım
Yürüdüm aynı zamanda
İki kapılı bir handa
Gidiyorum gündüz gece”
Âşık Veysel, Uzun İnce Bir Yoldayım
Şair: Âşık Veysel Şatıroğlu (1894–1973) · Biçim: 8’li hece, koşma · Nakarat: “Gidiyorum gündüz gece”
Âşık Veysel bu türküde insan ömrünü, doğduğu andan itibaren hiç durmadan yürünen uzun ince bir yola benzetir. İki kapılı han dünyadır: Bir kapıdan doğumla girilir, öbür kapıdan ölümle çıkılır. “Kırk dokuz yıl bu yollarda” dizesiyle de şair, yolculuğun kendi payına düşen yıllarını sayar.
Doğum günleri, bu yolda geride kalan kilometre taşları gibidir. Veysel’in sade ve derin dizeleri, yeni yaşına giren birine hayatın bir yolculuk olduğunu, önemli olanın menzile nasıl yürüdüğümüz olduğunu hatırlatır. Ozanın başka şiirleri için Âşık Veysel şiirleri sayfamıza bakabilirsiniz.
11. Yunus Emre – Geldi Geçti Ömrüm Benim
Hele bana şöyle geldi şol göz yumup açmış gibi
İşbu söze Hak tanıktır bu can gövdeye konuktur
Bir gün ola çıka gide kafesten kuş uçmuş gibi”
Yunus Emre, Geldi Geçti Ömrüm Benim
Dönem: 13.–14. yüzyıl · Biçim: ilahi · Beste: Hüseynî makamında ilahi olarak da okunur
Yunus Emre, ömrün ne kadar çabuk geçtiğini iki benzetmeyle anlatır: esip geçen bir rüzgâr ve açılıp kapanan bir göz. Can, gövdeye konuk gelmiş bir misafirdir; bir gün kafesten uçan bir kuş gibi gidecektir.
İlahinin devamında Yunus, ömrü değerli kılanın iyilik olduğunu söyler: Bir hastaya bir yudum su vermek, yoksula bir giysi uzatmak. Yaş günlerinde “zaman ne çabuk geçti” diyenler için yedi yüz yıllık bir cevaptır bu: Ömür kısa, ama iyilikle uzar.
12. William Shakespeare – Bütün Dünya Bir Sahnedir
Kadınlar, erkekler hepsi birer oyuncu;
Girişleri vardır, çıkışları vardır,
Bir insan ömrü boyunca birçok rol oynar,
Perdeleri yedi yaştır.”
William Shakespeare, Size Nasıl Geliyorsa, 2. perde 7. sahne (çeviri bize ait)
Eser: As You Like It (Size Nasıl Geliyorsa), 2. perde 7. sahne · Konuşan: Jaques · Özgün dizeler: “All the world’s a stage, / And all the men and women merely players; / They have their exits and their entrances, / And one man in his time plays many parts, / His acts being seven ages.”
Shakespeare’in en ünlü dizelerinden biri, insan ömrünü yedi perdelik bir oyuna benzetir. Melankolik Jaques, bu yedi yaşı tek tek sayar: kucakta ağlayan bebek, isteksizce okula giden çocuk, sevgilisine şiir yazan âşık, şöhret peşindeki asker, bilgiç yargıç, gözlüklü ve zayıf düşmüş yaşlı adam ve sonunda “ikinci çocukluk”.
Konuşma biraz alaycıdır ama her doğum gününde aynı soruyu sordurur: Bu oyunun hangi perdesindeyiz? Listemizi bu dizelerle kapatıyoruz; çünkü hangi yaşta olursak olalım, sahnede oynanacak yeni bir rol her zaman vardır.
Kısa ve kopyalanabilir doğum günü dizeleri
Bir doğum günü kartına, çiçeğin yanındaki nota ya da bir mesajın sonuna eklemek için listedeki şiirlerden en kısa dizeleri seçtik. Daha fazla kısa dize için kısa şiir alıntıları ve 1 kıtalık şiirler sayfalarımıza da göz atabilirsiniz.
Christina Rossetti (çeviri bize ait)
Cahit Sıtkı Tarancı
Ataol Behramoğlu
Dylan Thomas (çeviri bize ait)
William Wordsworth (çeviri bize ait)
Yunus Emre
Kime hangi doğum günü şiiri?
Listedeki şiirleri, doğum günü kutlanacak kişiye ve söylemek istediğiniz söze göre şöyle gruplayabilirsiniz:
Şiirle birlikte kısa bir mesaj da yazmak isterseniz ablaya doğum günü mesajı, abiye doğum günü mesajı, abladan kardeşe doğum günü mesajı ve anneden oğluna doğum günü mesajı sayfalarımızda hazır örnekler bulabilirsiniz. Anneler için yazılmış şiirleri ise anne ile ilgili şiirler derlememizde topladık.
Mini test: Bu doğum günü şiiri kimin?
Aşağıdaki soruların cevabını tahmin edin, sonra cevabı görmek için soruya dokunun.
Lord Byron “Bugün Otuz Altı Yaşımı Dolduruyorum” şiirini nerede yazdı?
Yunanistan’daki Mesolongi’de. Şair, Yunan bağımsızlık savaşına katılmak için bulunduğu kasabada, 22 Ocak 1824’teki doğum gününde bu şiiri yazdı.
Dylan Thomas “Ekim Şiiri”nde kaçıncı doğum gününü anlatır?
Otuzuncu. Şiir “It was my thirtieth year to heaven” dizesiyle başlar ve Laugharne’da geçen bir doğum günü sabahını anlatır.
“Yaş otuz beş! yolun yarısı eder” dizesinde adı geçen şair kimdir?
Dante. Cahit Sıtkı Tarancı, İlahi Komedya’nın “hayat yolumuzun ortasında” diye başlayan ilk dizesine gönderme yapar.
Nâzım Hikmet “Otobiyografi” şiirini hangi şehirde yazdı?
Doğu Berlin’de. Şiirin altında 11 Eylül 1961 tarihi yer alır.
Housman’ın şiirindeki genç kaç yaşındadır?
Yirmi. Yetmiş yıllık bir ömrün yirmisinin geçtiğini, geriye elli bahar kaldığını hesaplar.
Sık sorulan sorular
En güzel doğum günü şiiri hangisidir?
Doğrudan doğum günü için yazılmış en ünlü şiirler arasında Christina Rossetti’nin “Bir Doğum Günü” (A Birthday), Dylan Thomas’ın otuzuncu doğum günü için yazdığı “Ekim Şiiri” ve Lord Byron’ın “Bugün Otuz Altı Yaşımı Dolduruyorum” şiirleri sayılır. Türk şiirinde ise Cahit Sıtkı Tarancı’nın “Otuz Beş Yaş” ve “Gün Eksilmesin Penceremden” şiirleri doğum günlerinde en çok anılan şiirlerdendir.
Kısa doğum günü şiiri olarak ne yazılabilir?
Cahit Sıtkı Tarancı’nın “Her mihnet kabulüm, yeter ki / Gün eksilmesin penceremden!” dizeleri, Ataol Behramoğlu’nun “Çünkü ömür dediğimiz şey, hayata sunulmuş bir armağandır” dizesi ve Wordsworth’ün “Çocuk, insanın babasıdır” dizesi bir doğum günü kartına sığacak kadar kısadır.
Sevgiliye doğum günü şiiri olarak hangisi seçilebilir?
Christina Rossetti’nin “Bir Doğum Günü” şiiri, sevgilinin gelişini “hayatımın doğum günü” olarak anlatır ve sevgiliye yazılacak bir doğum günü notu için çok uygundur. Ataol Behramoğlu’nun hayatı bir armağan olarak gören dizeleri de sık tercih edilir.
“Otuz Beş Yaş” şiiri kimindir?
“Otuz Beş Yaş”, Cahit Sıtkı Tarancı’nındır. Şiir, 1946’da yayımlanan ve aynı adı taşıyan kitapta yer alır ve “Yaş otuz beş! yolun yarısı eder” dizesiyle başlar.
Doğum günü için Türk şairlerinden hangi şiirler okunabilir?
Cahit Sıtkı Tarancı’nın “Otuz Beş Yaş” ve “Gün Eksilmesin Penceremden”, Ataol Behramoğlu’nun “Yaşadıklarımdan Öğrendiğim Bir Şey Var”, Nâzım Hikmet’in “Otobiyografi”, Âşık Veysel’in “Uzun İnce Bir Yoldayım” ve Yunus Emre’nin “Geldi Geçti Ömrüm Benim” şiirleri yaşı ve ömrü anlatan bilinen şiirlerdir.
Kaynaklar