Yazan
Editör · Sözleri.co
- 1992 İstanbul doğumlu
- Radyo ve Televizyon mezunu
- Tam zamanlı editör
Hilal Can, 1992 yılında İstanbul’da doğdu. Radyo ve televizyon eğitimi aldı. Sözleri.co’da tam zamanlı editör olarak şarkı sözü sayfalarını, şiir ve kitap alıntılarını ve kültür yazılarını hazırlar. Edebiyat, şiir, sanat, felsefe, psikoloji ve bilim alanlarına ilgi duyar.
- Edebiyat
- Şiir
- Sanat
- Felsefe
- Psikoloji
- Bilim
Son güncelleme: 24 Ekim 2026
Babasının ani yokluğuyla evin reisliğini üstlenmek zorunda kalan Feride, kocasının gidişini kabullenemeyen anne Nurcan, kapıyı çarpıp kaçan İlker ve sessizce her şeyin düzelmesini bekleyen küçük Özge… Köksüz gibi filmler arayanlar için bu listede dağılan aileleri, erken büyümek zorunda kalan çocukları ve anne ile çocukları arasındaki çetin bağı anlatan 12 film derledik.
Deniz Akçay’ın yazıp yönettiği Köksüz (2013), yönetmenin ilk uzun metrajı. 81 dakikalık film 2013 Venedik Film Festivali’nde ilk filmlere verilen Geleceğin Aslanı ödülü için yarıştı, 14 Mart 2014’te vizyona girdi; Sinema Yazarları Derneği’nden de En İyi Senaryo ve Lale Başar’a En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ödüllerini aldı. Başrollerde Ahu Türkpençe, Lale Başar, Savaş Alp Başar ve Melis Ebeler var.
Seçerken Köksüz’ü bu kadar etkileyici kılan dört şeye baktık: evden eksilen bir ebeveyn, onun yerini doldurmaya çalışan bir çocuk, anne ile çocukları arasındaki gerilim ve dört duvarın arasında giderek ağırlaşan hava. Listede yarısından fazlası Türk sinemasından olmak üzere festival filmleri de var, dünyanın dört bir yanından tanınmış aile dramları da. Daha çok aile içi sırları ve ihaneti işleyen yapımlar arıyorsanız Sadakatsiz gibi diziler ve filmler listemize de göz atabilirsiniz. Her filmin yılını, yönetmenini ve Türkçe adını en az iki kaynakla karşılaştırdık.
1. Ana Yurdu (2015)
Sancılı bir boşanmanın ardından işini ve İstanbul’daki evini bırakan Nesrin, çocukluğundan beri hayalini kurduğu ilk romanını bitirmek için babaannesinden kalan Anadolu’daki köy evine yerleşir. Uzun zamandır anlaşamadığı annesi Halise bir gün çat kapı gelir ve gitmeye hiç niyeti yoktur.
Köksüz’de Feride ile annesi Nurcan arasındaki sessiz savaş, burada yetişkin bir kızla annesi arasında, dört duvar içinde iyice keskinleşiyor. Nihal Koldaş’ın canlandırdığı Halise de tıpkı Nurcan gibi hem acındıran hem bunaltan bir anne. İki film de yönetmenlerinin ilk uzun metrajı ve ikisi de yolunu Venedik’ten geçirdi.
2. Mustang (2015)
Karadeniz kıyısındaki bir köyde babaanneleri ve amcalarıyla yaşayan, anne babasını kaybetmiş beş kız kardeş, okul çıkışı denizde erkek sınıf arkadaşlarıyla oynadıkları masum bir oyun yüzünden eve kapatılır. Ev kısa sürede bir kafese, aile büyükleri de kızları birer birer evlendirmeye çalışan bekçilere dönüşür.
Köksüz gibi Mustang da ebeveynin yokluğunda dağılan, yükünü çocukların taşıdığı bir evin hikâyesi. Olaylara en küçük kardeş Lale’nin gözünden bakan film, baskının ortasında kardeşler arasındaki bağı ve kaçma isteğini çok canlı anlatıyor.
Mustang filminin ABD dağıtımcısı Cohen Media Group tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
3. Bal (2010)
Yusuf Üçlemesi’nin Yumurta ve Süt’ten sonra gelen son filmi, bu kez Yusuf’un çocukluğuna dönüyor. Doğu Karadeniz’in ormanlarında karakovan balcılığı yapan Yakup’un küçük oğlu Yusuf ilkokula yeni başlamıştır. Arılar birden ortadan kaybolunca babası yeni kovanlar kurmak için ormanın derinliklerine gider; Yusuf ile annesi Zehra evde onu beklemeye başlar.
Köksüz’ün başladığı yere, babanın yokluğuna bir çocuğun gözünden bakan şiirsel bir film. Diyaloğun az, ormanın sesinin çok olduğu Bal, kaybın bir evin içindeki sessizliğe nasıl dönüştüğünü gösteriyor. Susuz Yaz ve Duvara Karşı’dan sonra Altın Ayı kazanan üçüncü Türk filmi olarak da tarihe geçti.
Bal filminin uluslararası satış şirketi The Match Factory tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
4. Zerre (2012)
Çalıştığı tekstil atölyesinden haksız yere çıkarılan Zeynep, hasta küçük kızı ve annesiyle küçük bir dairede yaşar. Belediyede kadrolu bir iş hayal ederken önüne çıkan her işi kabul eder ve sonunda Trakya’da haftalık yevmiyeyle çalıştığı bir fabrikaya gider.
Feride gibi Zeynep de evin bütün yükünü tek başına sırtlanmış bir kadın. Film, büyük şehrin içinde kaybolan bir ailenin hayatta kalma çabasını sade ve çıplak bir dille anlatıyor; Jale Arıkan’ın yorgun yüzü filmin kendisi gibi.
5. Kız Kardeşler (2019)
Annelerini küçük yaşta kaybeden Reyhan, Nurhan ve Havva, şehirdeki varlıklı ailelerin yanına besleme olarak gönderilir. Kardeşler yeni hayatlarına uyum sağlayamaz ve teker teker babaları Şevket’in yaşadığı ıssız dağ köyüne geri döner.
Köksüz’deki kardeşler gibi bu üç kız da aileden bambaşka şeyler bekliyor: biri kurtuluş, biri kabul, biri yalnızca bir yuva. Tek odalı bir evde biriken kıskançlık ve kırgınlıklar, Emin Alper’in masalsı ama sert anlatımıyla büyük bir gerilime dönüşüyor.
Kız Kardeşler filminin HBO Max Türkiye tarafından yayımlanan resmi tanıtımı:
6. Annemin Şarkısı – Klama Dayîka Min (2014)
Doksanlı yıllarda köyleri boşaltılınca İstanbul’a göç eden Ali ve annesi Nigar, Tarlabaşı’nda kurdukları hayattan kentsel dönüşümle bir kez daha koparılır. Şehrin dışındaki yüksek beton bloklara taşındıklarında Nigar her sabah eşyalarını toplayıp köyüne dönmek ister; Ali ise annesini ayakta tutmanın yollarını arar.
Filmin adındaki “köksüz” sözcüğünün belki de en somut karşılığı bu film: kökünden iki kez koparılmış bir anne ve onun yükünü taşıyan oğul. Köksüz’deki gibi burada da evin büyük çocuğu, ebeveyninin kırılganlığı karşısında yetişkin olmaya zorlanıyor.
7. Toz Bezi (2015)
İstanbul’a göç etmiş, evlere temizliğe giderek geçinen iki yakın arkadaşın hikâyesi. Nesrin, küçük kızıyla tek başına kalmıştır ve kocasının evi neden terk ettiğini anlamaya çalışır; Hatun’un tek hayali ise temizliğe gittiği semtlerden birinde kendi evine sahip olmaktır.
Köksüz’de Nurcan nasıl giden eşin bıraktığı boşlukta savruluyorsa, Nesrin de aynı boşluğun içinde. Fark şu: Bu kez yükü devralacak büyük bir çocuk yok, her şey yalnız bir annenin omzunda. İki film de Sinema Yazarları Derneği’nden ödülle döndü.
8. Gerçeğin Parçaları – Winter’s Bone (2010)
Missouri’nin yoksul Ozark dağlarında yaşayan 17 yaşındaki Ree Dolly, akıl sağlığı bozulmuş annesine ve iki küçük kardeşine bakar; onlara yemek yapmayı, avlanmayı öğretir. Babası Jessup, kefaletle serbest kalmış ve ortadan kaybolmuştur. Duruşmaya gelmezse ailenin evi elinden gidecektir.
Listede Feride’nin hikâyesine en çok benzeyen yabancı film bu: Yokluğuyla evi sarsan bir baba, kendini kaybetmiş bir anne ve kardeşlerinin hem ablası hem annesi olmak zorunda kalan bir genç kız. Jennifer Lawrence’ın ilk Oscar adaylığını getiren performansı da filmin en güçlü yanı.
9. Yaşamın Kıyısında – Manchester by the Sea (2016)
Boston’da tek göz bir odada yaşayan, kapıcılık ve tesisat işleriyle geçinen içine kapanık Lee Chandler, ağabeyi Joe’nun ölüm haberiyle uzun zamandır uğramadığı memleketine döner. Orada kendini, ağabeyinin geride bıraktığı lise çağındaki oğlu Patrick’in vasisi olarak bulur.
Ölen bir babanın ardından birinin hiç istemediği bir rolü üstlenmek zorunda kalması, Feride’nin evin reisliğini devralmasını hatırlatıyor. Yas, suçluluk ve söylenemeyenler, tıpkı Köksüz’de olduğu gibi büyük sahnelerle değil küçük anlarla anlatılıyor.
Yaşamın Kıyısında filminin İngiltere dağıtımcısı Studiocanal tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
10. Mutluluğun Peşinde – Rabbit Hole (2010)
Becca ve Howie Corbett’ın hayatı, dört yaşındaki oğulları Danny’nin bir trafik kazasında ölmesiyle altüst olur. Çift aynı evde yaşamaya devam eder, ama acıyla baş etme biçimleri onları giderek birbirinden uzaklaştırır.
Kaybın ardından aynı çatı altındaki herkesin acıyı başka bir yerden yaşaması ve birbirine ulaşamaması, Köksüz’ün de çekirdeği. Becca’nın, kendisi de bir oğul kaybetmiş annesi Nat’le gergin ilişkisi ise filme ikinci bir anne-kız hikâyesi ekliyor.
11. Uğur Böceği – Lady Bird (2017)
2002 yılında Sacramento’da lise son sınıfa giden Christine, kendine “Lady Bird” adını koymuştur. Babası işini kaybettikten sonra aileyi ayakta tutmak için yorulmadan çalışan hemşire annesi Marion’la sürekli çatışır ve uzaklardaki bir üniversiteye gitmenin hayalini kurar.
Listenin en hafif ve en çok gülümseten filmi, ama kalbi Köksüz’le aynı yerde atıyor: evin yükünü taşımaktan yorulmuş bir anne ve ondan kaçmak isterken ona benzediğini fark eden bir kız. Laurie Metcalf’in anne rolü, Lale Başar’ın Nurcan’ının daha sevecen bir akrabası gibi.
Uğur Böceği filminin yapım ve dağıtım şirketi A24 tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
12. Kefernahum – Capharnaüm (2018)
Beyrut’un yoksul mahallelerinde yaşayan 12 yaşındaki Zain, kendisini ihmal eden anne babasına dava açar. Film, onu mahkeme salonuna getiren yolu geriye dönüşlerle anlatır: evden kaçışını, Etiyopyalı göçmen Rahil ve bebeği Yonas’la kurduğu bağı ve sokakta hayatta kalma mücadelesini.
Köksüz’de olduğu gibi yetişkinlerin taşıyamadığı yükü bir çocuk üstleniyor, ama bu kez en sert hâliyle. Profesyonel olmayan oyuncularla çekilen film, belgesel gerçekliğine yakın anlatımıyla listenin en sarsıcı yapımı.
Kefernahum filminin Sony Pictures Classics tarafından yayımlanan resmi fragmanı:
Köksüz gibi 12 film bir bakışta
Hangisinden başlayacağınıza karar veremediyseniz: Köksüz’e en yakın hikâyeyi Gerçeğin Parçaları ve Ana Yurdu’nda, Türk sinemasının ödüllü örneklerini Bal, Mustang ve Kız Kardeşler’de, biraz daha umutlu bir anne-kız hikâyesini ise Uğur Böceği’nde bulabilirsiniz.
Aile ve göç üzerine şarkılar
Filmlerden sonra aynı duyguda kalmak isteyenler için sitemizde sözlerini bulabileceğiniz birkaç öneri: yurdundan uzak düşmenin şarkısı Selda Bağcan – Sürgün, Mahsun Kırmızıgül – Göçmen Kızı ve Nova Norda – Kızkardeşlik Şarkısı. Babasının yokluğunu hisseden herkes için baba ile ilgili şarkılar listemiz, anneler için ise anne ile ilgili şiirler seçkimiz de burada.
Mini test: Aile dramlarını ne kadar tanıyorsunuz?
1. Köksüz’ün yönetmeni kimdir ve film hangi uluslararası festivalde yarıştı?
Cevabı göster
Deniz Akçay (Katıksız). Film, 2013 Venedik Film Festivali’nde ilk filmlere verilen Geleceğin Aslanı ödülü için yarıştı.
2. Bal hangi üçlemenin son filmidir ve Berlin’de hangi ödülü kazandı?
Cevabı göster
Semih Kaplanoğlu’nun Yumurta ve Süt’le birlikte oluşan Yusuf Üçlemesi’nin son filmidir; 60. Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı kazandı.
3. Türkiye’de çekilen Mustang, Oscar’a hangi ülkenin adayı olarak gönderildi?
Cevabı göster
Fransa. Film En İyi Yabancı Dilde Film dalında aday gösterildi.
4. Gerçeğin Parçaları’nda Ree, babasını bulamazsa ne kaybedecektir?
Cevabı göster
Ailenin evini. Kefaletle serbest kalan babası duruşmaya gelmezse ev ellerinden gidecektir.
5. Annemin Şarkısı ile Toz Bezi’nin ortak noktası nedir?
Cevabı göster
İkisi de İstanbul’a göç etmiş Kürt ailelerin hikâyesini anlatır ve ikisi de yönetmenlerinin ilk uzun metraj filmidir.
Daha fazla film önerisi için Joker gibi filmler ve Esaretin Bedeli gibi filmler listelerimize, aile dramı sevenler için Yaprak Dökümü replikleri derlememize göz atabilir, ardından film testimizi çözebilirsiniz.
Kaynaklar
Film bilgilerini şu kaynaklarla karşılaştırdık:
Sık sorulan sorular
Köksüz filmi ne anlatıyor?
Deniz Akçay’ın 2013 yapımı Köksüz, babanın yokluğunun ardından baba rolünü üstlenmek zorunda kalan Feride’nin; çaresiz annesi Nurcan ve kardeşleri İlker ile Özge’yle birlikte dağılmaya yüz tutmuş bir aileyi ayakta tutma çabasını anlatır.
Köksüz’e en çok benzeyen film hangisi?
Hikâye olarak en yakın film, kardeşlerine annelik eden bir genç kızı anlatan Gerçeğin Parçaları’dır (Winter’s Bone, 2010). Anne ile kızı arasındaki gerilim açısından ise Senem Tüzen’in Ana Yurdu (2015) en iyi eşleşmedir.
Köksüz gibi Türk filmleri hangileri?
Ana Yurdu, Mustang, Bal, Zerre, Kız Kardeşler, Annemin Şarkısı ve Toz Bezi; dağılan aileleri, ebeveyn yokluğunu ve erken büyüyen çocukları anlatan ödüllü Türk filmleridir.
Köksüz’ün oyuncuları kimler?
Filmde Feride’yi Ahu Türkpençe, anne Nurcan’ı Lale Başar, İlker’i Savaş Alp Başar, Özge’yi Melis Ebeler canlandırır; Mihriban Er ve Sekvan Serinkaya da kadroda yer alır.
Köksüz kaç dakika ve ne zaman vizyona girdi?
Köksüz 81 dakikalık bir dram filmidir. Türkiye’de 14 Mart 2014’te M3 Film dağıtımıyla vizyona girdi.